Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Epickie drogi motocyklowe

Linia: schemat przez węzły trasy (odcinki proste), nie przebieg drogi.

Epicka droga motocyklowa · Boliwia

Z Tupizy do Uyuni przez Atochę, z kanionami Tupizy (F21)

Z Tupizy do Uyuni przez Atochę, z kanionami Tupizy (F21)
Fot. rodoluca, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
DrogiF21
Długośćok. 195 km: ok. 105 km Tupiza – Atocha i ok. 90 km Atocha – Uyuni (OSRM, szacunkowo; projekt modernizacji drogi podaje 188 km); do tego wypad z Tupizy przez Quebrada de Palala na El Sillar, ok. 17 km w jedną stronę
Charakterkanion, serpentyny, płaskowyż
Sezonpora sucha, zwykle IV–X; ok. XII–III deszcze, wezbrane rzeki i błoto na bocznych szutrach. Noce mroźne przez większą część roku, najzimniej VI–VIII: w Uyuni średnie minimum ok. −10°C w lipcu i ok. 0°C w listopadzie (SENAMHI, średnie 1981–2010), na przełęczy ok. 4200 m jeszcze zimniej; w Tupizie średnia temperatura lipca ok. 8°C. Najcieplej w X–XI [do sprawdzenia]
Najwyżejok. 4200 m między Tupizą a Atochą (model terenu SRTM, szacunkowo)
PrzewyższenieTupiza ok. 2850 m, Atocha ok. 3650 m, Uyuni ok. 3670 m
Nawierzchniaasfalt na prawie całej długości (OSM, stan na 2026-10); jeszcze w 2019 r. odcinek Atocha – Tupiza był szutrowy i prowadził korytami rzek
Modernizacjapriorytet ustawą z 2006 r., kredyt CAF z 2012 r., budowa od 2015 r., umowa na dokończenie z 2020 r.
Dakarw styczniu 2014 r. motocykle i quady Rajdu Dakar wjechały do Boliwii przez Tupizę i Atochę do Uyuni
Butch Cassidywedług najczęściej przyjmowanej wersji zginął z Sundance Kidem w San Vicente w listopadzie 1908 r.

O drodze

Tupiza leży na ok. 2850 m w wąskiej, zielonej dolinie rzeki Tupiza, otoczonej czerwonymi i szarymi zboczami Cordillera de Chichas. Nazwa krainy pochodzi od ludu Chichas, który mieszkał tu przed Inkami. Hiszpanie pojawili się w dolinie już podczas wyprawy Diega de Almagro do Chile w latach 1535–1536, a hiszpańskich mieszkańców odnotowano w 1539 r. Okolica żyła z kopalń srebra, cyny, antymonu i ołowiu; na placu stoi pomnik przemysłowca José Avelino Aramayo, którego rodzina do nacjonalizacji kopalń w 1952 r. była właścicielem wielu kopalń regionu. Wokół miasta woda i wiatr wyrzeźbiły w czerwonych skałach kaniony, iglice i skalne „płetwy”: Quebrada de Palala, Cañón del Inca, Valle de los Machos, Puerta del Diablo. Najważniejsze lokalne święto to karnawał „chicheño” z tańcem tonada tupizeña, trwający dwa–trzy tygodnie, a 6 stycznia dzielnica Remedios obchodzi Fiesta de Reyes.

Z kanionami Tupizy wiąże się najsłynniejsza historia regionu. Na początku listopada 1908 r. (źródła podają 3 albo 4 listopada) dwóch zamaskowanych Amerykanów obrabowało w górach na północ od Tupizy kuriera wiozącego wypłatę dla kopalń firmy Aramayo. Kilka dni później zatrzymali się w górniczej osadzie San Vicente, gdzie właściciel kwatery rozpoznał muła z piętnem Aramayo i dał znać władzom. Wieczorem 6 listopada żołnierze otoczyli dom, w nocy padły ostatnie strzały, a rano znaleziono dwa ciała. Według najczęściej przyjmowanej wersji byli to Butch Cassidy i Sundance Kid, ale nigdy nie zostało to dowiedzione: w 1991 r. zespół antropologów nie znalazł w San Vicente szczątków o DNA zgodnym z krewnymi obu bandytów, a rodzina Cassidy'ego twierdziła, że wrócił do Stanów. Droga z Tupizy przez Quebrada de Palala i przełęcz El Sillar prowadzi właśnie w stronę San Vicente.

Ruta 21 łączy Tupizę z Uyuni przez Atochę. Jeszcze kilkanaście lat temu była to gruntowa „trocha”: studium oddziaływania na środowisko przygotowane do jej modernizacji opisuje odcinek Atocha – Tupiza jako kręty, z ciasnymi zakrętami i wyraźnymi podjazdami w całkowicie górzystym terenie, a odcinek Uyuni – Atocha jako prawie prosty przez pierwsze 87 km od Uyuni, z ostrymi zakrętami dopiero w zjeździe do Atochy. W 2006 r. parlament uznał asfaltowanie drogi Huari – Uyuni – Tupiza za priorytet, w 2012 r. bank CAF udzielił kredytu na ok. 188 km, budowa ruszyła w 2015 r., a w 2020 r. ABC podpisała umowę na jej dokończenie. Dziś OSM pokazuje asfalt na prawie całej długości (stan na 2026-10). Zanim położono asfalt, tędy w styczniu 2014 r. przejechały motocykle i quady Rajdu Dakar, pierwszy raz w historii rajdu wjeżdżające do Boliwii: z Villazón przez Tupizę i Atochę do Uyuni.

Za Tupizą droga wspina się z ok. 2850 m na ok. 4200 m, przez suche, poszarpane góry Cordillera Oriental, a potem schodzi do Atochy (ok. 3650 m), górniczego miasteczka ściśniętego w wąskiej dolinie rzeki o tej samej nazwie. Nad nią wznosi się Cerro Chorolque (ok. 5600 m), na którego zboczach od czasów kolonialnych kopie się srebro i cynę; w pobliskiej Telamayu stoją silniki dawnej elektrowni kopalń Aramayo, według miejscowej tradycji bliźniacze z silnikami Titanica. Za Atochą zaczyna się altiplano: szeroka, płowa równina na ok. 3700–3900 m, przez którą droga biegnie prawie prosto aż do Uyuni, miasta kolei i wycieczek na Salar de Uyuni. Obok drogi biegną tory kolei Uyuni – Atocha – Tupiza – Villazón, po których jeździ też ferrobus. Z Uyuni na południowy zachód, przez Lípez do Chile, prowadzi Ruta de las Lagunas.

Na drodze

Praktycznie

Źródła (27)

www.openstreetmap.org/relation/253283, es.wikipedia.org/wiki/Ruta_21_(Bolivia), www.eib.org/attachments/registers/53221102.pdf, www.eib.org/en/projects/all/20120397, www.caf.com/en/currently/news/bolivia-s-uyuni..., www.worldhighways.com/wh3/feature/bolivias-ne..., correodelsur.com/politica/20200312/garantizan..., www.lexivox.org/norms/BO-L-3513.html, es.wikipedia.org/wiki/Tupiza, es.wikipedia.org/wiki/Atocha_(Bolivia), en.wikivoyage.org/wiki/Tupiza, www.lonelyplanet.com/bolivia/around-tupiza/at..., www.lonelyplanet.com/points-of-interest/el-si..., www.ipernity.com/doc/523247/album/842004, www.openstreetmap.org/node/4777122821, en.wikipedia.org/wiki/Butch_Cassidy, bolivianexpress.org/magazine-sub-item/634, eju.tv/?p=378258, en.wikipedia.org/wiki/2014_Dakar_Rally, www.anh.gob.bo/InsideFiles/Actividad/Dj/RA-20..., correodelsur.com/economia/20260202/eliminacio..., correodelsur.com/opinion/20260927/la-fila-int..., www.lostiempos.com/actualidad/economia/202606..., eju.tv/2026/06/mapa-de-transitabilidad-actual..., www.cancilleria.gob.ar/es/recomendaciones-tur..., www.lexivox.org/norms/BO-DS-N4595.html, www.lexivox.org/norms/BO-RE-DS26871.html

Plik drogi w repozytorium