Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Hiszpańska koniczyna

7

Huelva (Andaluzja)

Minas de Riotinto (Parque Minero)

Minas de Riotinto (Parque Minero)
Fot. Vtornet, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Typgeologia, kopalnia, rzeka, muzeum
Czaspół dnia (muzeum i pociąg ok. 3 h, pełny pakiet ok. 6 h)
Wstępmuzeum, pociąg, Peña de Hierro i Casa 21 płatne, osobno albo w pakiecie [ceny do sprawdzenia: cennik 2025 tylko w PDF parku]; punkt widokowy nad Corta Atalaya bez opłat [do sprawdzenia]
Górnictwood epoki miedzi, ok. 3000 r. p.n.e.; największe wydobycie w czasach rzymskich
Corta Atalayaodkrywka ok. 1200 × 900 m, głęboka ok. 345 m, czynna 1907–1992
Río Tintook. 100 km, pH ok. 2, czerwona od rozpuszczonego żelaza
Rio Tinto Company1873–1954, kopalnie kupione od państwa za 94 mln peset
ParkFundación Río Tinto; muzeum od 1992 r., pociąg turystyczny od 1994 r.

O miejscu

W górach na północ od Huelvy ziemia ma kolor rdzy, ochry i siarki, a rzeka płynie czerwona jak wino. To efekt jednego z największych złóż siarczków na świecie, tzw. iberyjskiego pasa pirytowego, i ok. 5000 lat kopania. Pierwsze ślady górnictwa pochodzą z epoki miedzi. Potem srebro i miedź wydobywali tu Tartesowie i kupcy feniccy, a najwięcej Rzymianie, których osadę Urium wymienia Ptolemeusz. Rzymskie sztolnie i studnie odkryto przy budowie odkrywek na początku XX w., a dawne hałdy żużla widać do dziś. Po Rzymianach kopalnie na długo opustoszały i ożyły dopiero w 1725 r., kiedy szwedzki inżynier Liebert Wolters dostał od Korony 30-letnią koncesję.

Wielka historia zaczęła się w 1873 r. Bankrutująca I Republika sprzedała kopalnie za 94 mln peset międzynarodowemu konsorcjum z Mathesonami i Rothschildami. Tak powstała brytyjska Rio Tinto Company, a pierwszym zebraniem zarządu kierował Hugh Matheson. W 1875 r. ruszyła kolej wąskotorowa do portu w Huelvie, liczba mieszkańców w ciągu ćwierć wieku wzrosła z ok. 5 do 11,6 tys., a Brytyjczycy zbudowali sobie osobną dzielnicę Bella Vista z wiktoriańskimi domami. Przywieźli też piłkę nożną. Pierwsze mecze grano tu już w latach 80. XIX w., a w 1889 r. ludzie kompanii założyli w Huelvie Recreativo, najstarszy istniejący klub piłkarski w Hiszpanii.

Ciemną kartą jest „año de los tiros”, czyli rok strzałów. Rudę uboższą w miedź prażono wtedy pod gołym niebem w tzw. telerach, a gryzący dym niszczył uprawy i zdrowie mieszkańców. 4 lutego 1888 r. na Plaza de la Constitución zebrało się ponad 12 tys. górników i rolników, a wojsko otworzyło do nich ogień. Ówczesna prasa podawała od 14 do 45 zabitych i rannych, współcześni badacze szacują ofiary na znacznie więcej, nawet ponad 200. W 1954 r. kompania sprzedała dwie trzecie majątku hiszpańskim bankom. Corta Atalaya, otwarta w 1907 r. i przez długi czas największa odkrywka w Europie, przestała działać w 1992 r., a całe wydobycie stanęło w 2001 r. Od 2015 r. cypryjska Atalaya Mining znów wydobywa miedź z sąsiedniej odkrywki Cerro Colorado.

Krajobraz robi największe wrażenie. Corta Atalaya to eliptyczny lej ok. 1200 na 900 m i głęboki na ok. 345 m, z tarasami w kolorach od fioletu po żółć. W Peña de Hierro koło Nervy rodzi się Río Tinto. Woda ma tu pH ok. 2, jak sok z cytryny, i jest czerwona od rozpuszczonego żelaza, a mimo to żyją w niej mikroorganizmy, które czerpią energię z minerałów. Dlatego w 2003 r. NASA i hiszpańskie Centro de Astrobiología wierciły tu na głębokość 150 m w ramach projektu MARTE, a w 2005 r. ćwiczyły zautomatyzowane wiercenie jak na Marsie. Skład chemiczny wody przypomina środowisko, w którym powstały skały marsjańskiej równiny Meridiani Planum.

Na miejscu

Praktycznie

  • Pociąg i Peña de Hierro tylko z przewodnikiem o ustalonych godzinach, a muzeum jest zamknięte 15:00–16:00 (stan na 2026-10, źródło: parquemineroderiotinto.es). Bilety najlepiej kupić z wyprzedzeniem na stronie parku [ceny i rozkład pociągu na dany sezon do sprawdzenia].
  • Aracena leży ok. 35 km na północ; okolica leży na ok. 400 m, ale latem jest bardzo gorąco, a w odkrywkach nie ma cienia. Najlepsze pory to wiosna i jesień.
  • Nad Corta Atalaya Atalaya Mining zbudowała punkt widokowy i parking; od 2016 r. obiektami do zwiedzania zarządza gmina [dostępność do sprawdzenia]. Do czerwonej wody nie wchodź i nie myj w niej rąk: jest silnie kwaśna i pełna metali ciężkich.
Źródła (9)

es.wikipedia.org/wiki/Minas_de_Riotinto, es.wikipedia.org/wiki/Parque_Minero_de_Riotinto, es.wikipedia.org/wiki/Corta_Atalaya, en.wikipedia.org/wiki/Rio_Tinto_Company, en.wikipedia.org/wiki/Rio_Tinto_(river), en.wikipedia.org/wiki/Recreativo_de_Huelva, astrobiology.nasa.gov/nai/articles/2003/10/5/..., ntrs.nasa.gov/citations/20040062221, www.parquemineroderiotinto.es/

37.69353, -6.59657 (wikidata:Q108690842)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium