Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Hiszpańska koniczyna

8

Huelva (Andaluzja)

Niebla

Niebla
Fot. FJavier GómezL, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Typmury, zamek, miasteczko, islamskie
Czas1,5–2 h
Wstępmury z zewnątrz i miasteczko bez opłat; zamek płatny [cena do sprawdzenia; w 2026 r. remont skrzydeł zamku, możliwe ograniczenia zwiedzania]
Muryok. 2 km wokół starego miasta; w źródłach 46–50 wież i 5 albo 6 bram
Zdobycie1262, Alfons X po ok. 9–10 miesiącach oblężenia
Zabytekzespół historyczny od 1982 r., mury Bien de Interés Cultural
WydarzeniaFestival de Teatro y Danza „Castillo de Niebla” od 1985 r., lipiec – sierpień (2026: 11 lipca – 30 sierpnia)

Rys historyczny

Niebla stoi na niskim wzgórzu nad Río Tinto, ok. 30 km od Huelvy, i z daleka wygląda jak twierdza z dawnej mapy. Wokół starego miasta ciągnie się ok. 2 km murów z ubijanej ziemi (tapial) w kolorze ochry, z czworobocznymi wieżami. Źródła liczą je różnie, od 46 do 50, do tego dwie wieże ośmioboczne. Bram jest pięć albo sześć, zależnie od tego, czy liczyć bramę do zamku: Puerta de Sevilla, del Socorro, del Agua, del Embarcadero, del Buey i Puerta del Agujero. Badania archeologiczne Junty Andaluzji pokazują mur almohadzki z XII w. postawiony na resztkach murów rzymskich, z dużymi naprawami z czasów chrześcijańskich. Wcześniejsze fazy wiąże się z Almorawidami i stąd rozbieżności w przewodnikach. To jeden z najpełniej zachowanych obwodów miejskich z czasów muzułmańskich na Półwyspie, a stare miasto jest zespołem zabytkowym od 1982 r.

Miasto jest dużo starsze od murów. Tartesowie nazywali je Ilípula, Rzymianie Ilipla, a miejscowa mennica biła tu monety. Za Wizygotów było siedzibą biskupstwa podległego Sewilli. Muzułmanie zajęli je w 713 r. i nazwali Labla. W latach 1023–1053 była to stolica niezależnego królestwa taify, potem miasto przechodziło w ręce Sewilli, Almorawidów i Almohadów, którzy zdobyli je szturmem w 1155 r. Po upadku Almohadów od 1234 r. rządził tu Ibn Mahfuz, który formalnie uznawał się za wasala Kastylii. Gdy przestał płacić daninę, Alfons X Mądry obległ miasto i po ok. 9–10 miesiącach, w lutym 1262 r., wziął je głodem i machinami oblężniczymi. Z oblężeniem wiąże się legenda Puerta del Buey: obrońcy mieli wypuścić przez bramę wołu, żeby Kastylijczycy uwierzyli, że w mieście nie brakuje jedzenia. Inna wersja mówi o zasadzce króla właśnie przy tej bramie.

Niebla nazywa siebie czasem „miastem prochu”, bo według popularnej tradycji podczas tego oblężenia pierwszy raz w Europie użyto broni prochowej. Źródła tego nie potwierdzają. Kastylijska kronika Alfonsa X, spisana ok. stu lat później, mówi tylko o „engennos”, czyli zwykłych machinach miotających kamienie. „Tiros de trueno con fuego” (strzały z grzmotem i ogniem) pojawiają się dopiero w XIX-wiecznym przekładzie kronik arabskich José Antonia Condego, a historycy zwracają uwagę, że Conde nie podał dla tego fragmentu źródła. Pierwsze pewne użycie prochu w Hiszpanii to oblężenie Algeciras w latach 1342–1344.

Po zdobyciu miasta Alfons X pozwolił muzułmanom zostać i nadał fuero, żeby ściągnąć osadników. W 1368 r. Henryk Trastamara, walczący wtedy o tron Kastylii, oddał Nieblę Juanowi Alonsowi Pérezowi de Guzmán z tytułem hrabiego. Od tej pory miasto należało do Guzmanów, później książąt Medina Sidonia. Ok. 1470 r. Enrique de Guzmán kazał zburzyć muzułmański alkazar i postawić na jego miejscu zamek, zwany do dziś Castillo de los Guzmanes. Trzęsienie ziemi w Lizbonie w 1755 r. zniszczyło klasztory i kościoły, a w sierpniu 1812 r. wycofujący się Francuzi wysadzili zamek. Odbudowa trwa od lat 50. XX w. Kościół Santa María de la Granada stoi w miejscu meczetu głównego, z którego zachował się mihrab i część murów. W środku są też rzeźbione elementy wizygockie, w tym kamienny tron biskupi.

Pod murami płynie Río Tinto. Jej woda jest tu wciąż rdzawa od żelaza wypłukiwanego z kopalń w górach, ale w okolicy Niebli zaczyna mieszać się z innymi ciekami i tracić kwasowość. Przez rzekę prowadzi most z rzymskim rodowodem, wielokrotnie przebudowywany i nadal używany. Latem dziedziniec zamku zamienia się w scenę: od 1985 r. odbywa się tu Festival de Teatro y Danza „Castillo de Niebla”, w 2026 r. od 11 lipca do 30 sierpnia, spektakle o 22:30.

Na miejscu

Praktycznie

  • Zamek według agendy kulturalnej Junty czynny codziennie 10:00–14:00 i 17:00–21:00 (stan na 2026-10, źródło: juntadeandalucia.es); w latach 2026–2028 Junta remontuje wschodnie i zachodnie skrzydło za ok. 930 tys. € (decyzja z 2026-03-18), więc zakres zwiedzania i cena biletu [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Czy po murach (adarve) da się przejść i na jakim odcinku – [do sprawdzenia].
  • Miasteczko leży przy A-472 z Sewilli do Huelvy; motocykl najłatwiej zostawić przed murami, przy Puerta de Sevilla albo przy moście [miejsca parkingowe do sprawdzenia]. Latem po południu jest tu bardzo gorąco, więc lepiej przyjechać rano.
Źródła (13)

es.wikipedia.org/wiki/Niebla_(Huelva), en.wikipedia.org/wiki/Niebla,_Spain, es.wikipedia.org/wiki/Iglesia_de_Santa_María_..., es.wikipedia.org/wiki/Castillo_de_Niebla_(España), www.upo.es/patio-colorado/?p=5754, www.juntadeandalucia.es/cultura/tabula/handle..., www.huelva24.com/historia/9374-conquista-cris..., http://miniebla.blogspot.com/2012/07/niebla-l..., www.cristoraul.org/SPANISH/sala-de-lectura/Hi..., www.barcelo.com/guia-turismo/es/espana/huelva..., andaluciainforma.eldiario.es/?p=34978, www.juntadeandalucia.es/cultura/agendacultura..., en.wikipedia.org/wiki/Rio_Tinto_(river)

37.36144, -6.67787 (wikidata:Q828723)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium