Rumuni nazywają Transylwanią wszystko wewnątrz łuku Karpat i na zachód od niego aż do Węgier. Ten opis przyjmuje węższy podział historyczny. Siedmiogród zaczyna się na przełęczy Poarta de Fier a Transilvaniei (ok. 700 m), obejmuje Krainę Hațeg z grzbietami Retezatu na południu, Hunedoarę i Devę nad Maruszą. Za Devą droga wjeżdża w dolinę Białego Kereszu. Okolice Brad, dawny komitat Zarand, to pogranicze: w XVI–XVII w. część Partium, od 1876 r. w komitacie Hunyad, a dziś liczone raz do Siedmiogrodu, raz do Kriszany. Dalej, w okręgu Bihor, droga schodzi przez Ștei i Beiuș do Oradei. To już na pewno Kriszana, kraina trzech Kereszów (Crișuri). W górach Apuseni jest ok. 400 jaskiń. Ich mieszkańcy, Moci (Moți), żyli z drewna i kopalń, a wsie stawiali do ok. 1400 m, wyżej niż ktokolwiek inny w Rumunii.

Nazwa pochodzi z łacińskiego „ultra silvam”, czyli „za lasem” (1078 r.), a niemiecka Siebenbürgen, „siedem grodów”, od miast Sasów, których za króla Gejzy II (1141–1162) zaczęto sprowadzać m.in. z Flandrii, znad Mozeli i z Luksemburga. W 1438 r. węgierska szlachta, Sasi i Seklerzy zawarli „unię trzech narodów”, która na wieki odsunęła od władzy chłopów, w tym prawosławnych Rumunów. W latach 1571–1576 księstwem rządził Stefan Batory, zanim 1 maja 1576 r. koronował się na Wawelu na króla Polski. 28 października 1784 r. na targu w Brad Crișan ogłosił, że Horea przywiózł od cesarza nowe rozkazy. 31 października chłopi zebrali się przy cerkwi w Mesteacăn, a 2 listopada wybuchło wielkie powstanie. Horeę i Cloșcę stracono w 1785 r. w Alba Iulii łamaniem kołem. W latach 1848–1849 Moci walczyli pod Avramem Iancu, zwanym „Crăișorul Munților” (Książątko Gór). 1 grudnia 1918 r. w Alba Iulii 1228 delegatów Rumunów z Siedmiogrodu, Banatu, Kriszany i Marmaroszu ogłosiło połączenie z Rumunią. Od 1940 r. do końca wojny północny Siedmiogród z Oradeą znów należał do Węgier.

Ten wielogłosowy kraj widać do dziś. Według spisu z 2021 r. Węgrów jest w Rumunii ok. 1 mln, w Oradei to 20,9% mieszkańców. Sasów zostało ok. 12 tys., bo większość wyjechała do Niemiec po 1989 r., a jednak Sas z Sybinu, Klaus Iohannis, był prezydentem Rumunii w latach 2014–2025. Jana Hunyadiego z zamku w Hunedoarze Węgrzy i Rumuni uważają za swojego bohatera.

Góry Kruszcowe wokół Brad to „Złoty Czworobok”, gdzie złoto wydobywali już Dakowie i Rzymianie, a muzeum złota w Brad działa od 1896 r. Hunedoara żyła z żelaza. Oradea na przełomie XIX i XX w. wzbogaciła się i zabudowała secesyjnymi kamienicami, jak Pałac Czarnego Orła z lat 1907–1908, dzieło miejscowych architektów Marcella Komora i Dezső Jakaba.