Typ	cmentarz, seldzuckie, sredniowiecze, widok
Czas	1,5–2 godziny na cmentarz, muzeum i kümbety
Wstęp	cmentarz bezpłatnie; muzeum w Ahlat 5 EUR dla cudzoziemców, MüzeKart ważna (taryfa Ministerstwa Kultury i Turystyki od 2027-04-01, źródło: alomaliye.com) [do sprawdzenia przed wyjazdem]
Cmentarz	ok. 21 ha (źródła podają do 40 ha), ponad 8 tys. nagrobków, po wykopaliskach ponad 10 tys. grobów
Nagrobki	XII–XVI w., bazalt i tuf, stele do kilku metrów wysokości
Kümbety	m.in. Hasan Padişah (1275), Ulu Kümbet, Çifte Kümbet, Emir Bayındır (1477–1481)
UNESCO	lista wstępna od 2000 r.
Süphan	4058 m, wulkan nad północnym brzegiem jeziora Van

Na miejscu

• Spacer między stelami cmentarza Meydan, najlepiej późnym popołudniem, gdy niskie słońce wydobywa rzeźbienia, a za kamieniami błyszczy jezioro Van.
• Muzeum w Ahlat przy cmentarzu i kümbety: Ulu Kümbet, Hasan Padişah, Çifte Kümbet i Emir Bayındır.
• Droga brzegiem jeziora do Adilcevaz z widokiem na wulkan Süphan (4058 m), trzeci co do wysokości szczyt Turcji po Araracie i Reşko w górach Cilo. W pogodny dzień widać go z całego północnego brzegu.

Rys historyczny

Ahlat leży na północno-zachodnim brzegu jeziora Van, między wulkanami Nemrut i Süphan. W średniowieczu było to jedno z najważniejszych miast Wyżyny Armeńskiej: port i twierdza nad jeziorem, przez które przechodzili kolejno Arabowie, książęta ormiańscy, dynastie kurdyjskie, Gruzini, Seldżucy, Mongołowie, a w końcu Osmanowie i Safawidzi. Arabski kronikarz Ibn al-Asir pisał, że nazwa Chilat znaczy „mieszanina”, bo mieszkańcy mówili po arabsku, persku i ormiańsku. W XII w. Ahlat było stolicą Szah-i Armenów (Ahlatszahów), tureckiej dynastii, która rządziła okolicami jeziora. Miasto podupadło po najazdach mongolskich i trzęsieniu ziemi w 1246 r.

Po tych wiekach został cmentarz Meydan, największy średniowieczny cmentarz muzułmański Anatolii. Na ok. 20 ha stoją tysiące nagrobków z bazaltu i tufu, często wysokich na dwa–trzy metry. Najstarsze pochodzą z połowy XII w. Mają rzeźbione ornamenty geometryczne i roślinne, nisze jak w mihrabach meczetów i napisy z imieniem, tytułem, zawodem i datą śmierci zmarłego. Porośnięte żółtymi i rdzawymi porostami, stoją w trawie jak las kamiennych płyt. Turcy nazywają je czasem „Orhonem Anatolii”, na wzór starotureckich inskrypcji znad Orchonu. Od lat trwają tu wykopaliska i restauracja przewróconych stel, a liczba odsłoniętych grobów przekroczyła 10 tys.

Wokół cmentarza i w mieście stoją kümbety, cylindryczne grobowce ze stożkowymi dachami. Największy jest Ulu Kümbet. Kümbet Hasana Padişaha zbudowano w 1275 r., a dwa niemal bliźniacze grobowce Çifte Kümbet stoją w dzielnicy İkikubbe. Najmłodszy z nich, grobowiec Emira Bayındıra z podcieniem na kolumnach, powstał po śmierci emira w 1481 r. Kilkadziesiąt kilometrów na północ, pod Malazgirtem, sułtan seldżucki Alp Arslan pokonał 26 sierpnia 1071 r. armię cesarza bizantyjskiego Romana IV Diogenesa. Ta bitwa otworzyła Turkom drogę do Anatolii, dlatego Ahlat i Malazgirt mają dziś dla Turcji znaczenie symboliczne, a w sierpniu odbywają się tu państwowe obchody rocznicy [do sprawdzenia].

38.74252, 42.45776 (wikidata:Q19610409)