Typ	jezioro, widok, kosciol, ormianskie, sredniowiecze
Czas	pół dnia: ok. 20–30 minut łodzią w jedną stronę i 1,5–2 godziny na wyspie
Wstęp	Muzeum Akdamar: 13 EUR dla cudzoziemców, MüzeKart ważna (taryfa Ministerstwa Kultury i Turystyki od 2027-04-01, źródło: alomaliye.com) [do sprawdzenia przed wyjazdem]; łódź z przystani przy Gevaş osobno [cena do sprawdzenia]
Kościół	915–921, architekt mnich Manuel, fundator król Gagik I Arcruni z Wasburakanu
Katolikosat	siedziba ormiańskiego katolikosa Ahtamaru 1116–1895
Muzeum	po restauracji 2005–2006 otwarte 29 marca 2007 r.
Msza	jedna liturgia w roku za zgodą ministerstwa, pierwsza 19 września 2010 r.; krzyż na kopule od 2 października 2010 r.
Jezioro Van	ok. 3755 km², do 451 m głębokości, ok. 1640 m n.p.m.; jezioro sodowe o pH ok. 9,7–9,8, bez odpływu
Wodospad Muradiye	ok. 18 m, na rzece Bendimahi, ok. 80 km na północ od Van

Na miejscu

• Płaskorzeźby na ścianach kościoła warto obejść dookoła. Najlepiej widać je w ostrym świetle przed południem i późnym popołudniem.
• Wejście na skały za kościołem: widok na jezioro, góry Artos nad południowym brzegiem i w pogodny dzień na ośnieżony Süphan po drugiej stronie wody.
• Po drodze z Doğubayazıtu przez Çaldıran: wodospad Muradiye na rzece Bendimahi (ok. 18 m wysokości), z wiszącym mostkiem i herbaciarniami, ok. 80 km przed Van. Najwięcej wody jest wiosną i na początku lata.
• W Van: twierdza Van (urartyjska Tuszpa) na skale nad jeziorem (5 EUR według taryfy od 2027-04-01) i śniadanie wańskie (Van kahvaltısı) z serem otlu peynir.

O miejscu

Jezioro Van to największe jezioro Turcji: ok. 3755 km², na wysokości ok. 1640 m, otoczone wulkanami Süphan i Nemrut. Woda jest sodowa, bardzo zasadowa i lekko słona, bez odpływu, bo dawne ujście zatamowała lawa z Nemrutu. Dlatego jezioro ma intensywny turkusowy kolor i prawie nie zamarza. Żyje w nim jedna duża ryba, inci kefalı (Alburnus tarichi), która wiosną masowo płynie w górę rzek na tarło. Na dnie nurkowie znaleźli wieże z węglanów wysokie do 40 m, zbudowane przez sinice. Wyspa Akdamar leży kilka kilometrów od południowego brzegu, naprzeciw Gevaş. Jest skalista i niewielka, wiosną kwitną na niej migdałowce.

Na wyspie stoi kościół Świętego Krzyża, zbudowany w latach 915–921 przez mnicha-architekta Manuela dla Gagika I Arcruniego, króla ormiańskiego Wasburakanu. Na wyspie król miał pałac i port, z których dziś nic nie zostało. Kościół jest niewielki, z czerwonawego tufu wulkanicznego, ale ściany zewnętrzne pokrywają pasy płaskorzeźb, jedne z najwspanialszych w sztuce średniowiecznej Armenii. Są tam sceny biblijne: Adam i Ewa z wężem, Dawid i Goliat, Jonasz i wieloryb, a także sam Gagik ofiarowujący Chrystusowi model kościoła, do tego winorośl, zwierzęta i sceny z życia dworu. W środku zachowały się fragmenty fresków.

Od 1116 do 1895 r. wyspa była siedzibą katolikosa Ahtamaru, odrębnego zwierzchnika części Kościoła ormiańskiego. W 1915 r., w czasie ludobójstwa Ormian, kościół splądrowano, a zabudowania klasztoru zniszczono, a w 1916 r. zniesiono katolikosat. Kościół przetrwał w ruinie. W latach 2005–2006 Turcja go odrestaurowała i w 2007 r. otworzyła jako muzeum. Od 2010 r., za zgodą ministerstwa kultury, raz w roku odprawia się tu ormiańską liturgię, a na kopule znów stoi krzyż. Akdamar stał się przez to symbolem zarówno pojednania, jak i sporu o pamięć.

Nazwę wyjaśnia ormiańska legenda. Księżniczka Tamar mieszkała na wyspie i co noc zapalała światło, a jej ukochany, prosty chłopak z lądu, płynął do niej wpław. Ojciec Tamar wyśledził ich i pewnej burzliwej nocy zgasił latarnię. Chłopak zgubił się w falach i tonąc wołał „Ach, Tamar!”. Z tego okrzyku miała powstać nazwa Ahtamar, a po turecku Akdamar. To ludowa opowieść, a prawdziwe pochodzenie nazwy jest nieznane.

38.34167, 43.03556 (wikidata:Q32083)