Aragacotn, prowincja Aragacotn (Armenia) · armenia
Aragac (Արագած) i jezioro Kari (Kari licz, Քարի լիճ)
| Typ | gory, jezioro, widok, twierdza, droga motocyklowa |
|---|---|
| Czas | pół dnia: wjazd do jeziora Kari i postój ok. 1–2 godziny, w drodze powrotnej Amberd ok. godziny |
| Wstęp | bezpłatnie (jezioro, twierdza Amberd) [do sprawdzenia] |
| Wys. | szczyt północny 4090 m n.p.m., najwyższy w Armenii; jezioro Kari ok. 3200 m (3185 m według Wikipedii) |
| Masyw | wygasły wulkan z czterema szczytami wokół krateru; obwód ok. 200 km |
| Jezioro | pow. ok. 0,12 km², do 8 m głębokości, zamarznięte 8–9 miesięcy w roku |
| Stacja | stacja badań promieniowania kosmicznego od 1943, bracia Abraham Alichanow i Artem Alichanian |
| Amberd | twierdza ok. 2300 m, rozbudowana w XI w. przez Wahrama Pahlawuniego, zdobyta przez Mongołów w 1236 |
| Sezon | droga do jeziora zamknięta przez śnieg od jesieni do końca maja, czasem dłużej |
O miejscu
Aragac to samotny, rozległy wulkan, który zajmuje mniej więcej jedną piątą powierzchni Armenii. Wokół starego krateru wznoszą się cztery wierzchołki. Najwyższy, północny, ma 4090 m i jest najwyższym punktem kraju oraz całego Małego Kaukazu. Z jego zboczy spływały kiedyś długie potoki lawy. Ich ślady widać dziś w tarasach, czarnych blokach i wąwozach przecinających stoki. Według tradycji nazwa znaczy „tron Ary”, od legendarnego króla Ary Pięknego. Mojżesz Chorenacki wywodził ją od Aramaneaka, syna praojca Hajka. To ludowe etymologie.
Na zboczu prowadzi jedna z najwyżej położonych dróg asfaltowych na Kaukazie. Z Byurakanu i Antarutu wspina się przez łąki i rumowiska lawy z ok. 2000 do ok. 3200 m, ok. 18 km serpentyn z coraz szerszym widokiem na równinę Araratu i sam Ararat. Na końcu jest jezioro Kari, czyli „kamienne jezioro”, w polodowcowej dolinie zamkniętej morenami. Jest zimne i przejrzyste, a przez 8–9 miesięcy w roku skute lodem. W czerwcu po brzegach i na zboczach nad nim leży jeszcze dużo śniegu, w lipcu już tylko płaty. Nad jeziorem stoją budynki stacji badań promieniowania kosmicznego, którą w 1943 r. założyli fizycy Abraham Alichanow i Artem Alichanian. Stąd ruszają wycieczki na południowy szczyt (3888 m).
Niżej, na grzbiecie między wąwozami dwóch potoków, na wysokości ok. 2300 m, stoją ruiny twierdzy Amberd. Jej nazwa znaczy „twierdza w chmurach”. Pierwszą warownię zbudowali w VII w. książęta Kamsarakan. W XI w. kupili ją Pahlawuni, a książę Wahram Pahlawuni wzmocnił mury i w 1026 r. zbudował obok kościół Matki Bożej. Zachowała się też łaźnia z instalacją wodną. W 1236 r. twierdzę zdobyli i zniszczyli Mongołowie. W 2024 r. Europa Nostra wpisała Amberd na listę siedmiu najbardziej zagrożonych zabytków Europy. Po drodze leży Byurakan z obserwatorium astrofizycznym, które w 1946 r. założył Wiktor Ambarcumian.
Na miejscu
- Wjechać do jeziora Kari i obejść je brzegiem. Przy dobrej pogodzie widać stąd Ararat i równinę daleko w dole.
- W drodze powrotnej skręcić do Amberdu i przejść się wokół murów i kościoła nad wąwozem.
- Od wschodu, przy drodze M1 koło wsi Artaszawan, stoi pomnik alfabetu ormiańskiego, 39 kamiennych liter z 2005 r., na 1600-lecie pisma. To dobry przystanek w drodze na Giumri.
Praktycznie
- Do jeziora prowadzi asfalt z Byurakanu albo Antarutu, miejscami zniszczony i z dziurami [stan nawierzchni do sprawdzenia]. Do Amberdu prowadzi osobna boczna droga.
- Droga do jeziora jest zimą zamknięta, a śnieg potrafi leżeć do końca maja. W maju służby ratunkowe podawały ją jako trudno przejezdną, gdy droga do Amberdu była już otwarta. Otwarcie w czerwcu trzeba sprawdzić w komunikatach drogowych armeńskiej Służby Ratunkowej (rescue.mia.gov.am) przed wyjazdem.
- Na 3200 m nawet w lipcu jest chłodno, często wieje i szybko się zachmurza, a popołudniami zdarzają się burze. Ciepłe warstwy zabrać ze sobą, a nie zostawiać w kufrze na dole.
- Przy jeziorze działa sezonowa kawiarnia [do sprawdzenia]. Stacji paliw na górze nie ma, tankować w Asztaraku albo w Aparanie.
Źródła (5)
en.wikipedia.org/wiki/Mount_Aragats, en.wikipedia.org/wiki/Lake_Kari, en.wikipedia.org/wiki/Amberd, en.wikipedia.org/wiki/Byurakan_Observatory, rescue.mia.gov.am/en/articles/news/road-26-12-1
40.47355, 44.18109 (wikidata:Q2471326)