Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Anatolia: Kapadocja, Taurus i Ararat

10

Soran, muhafaza Irbil (Kurdystan iracki, Irak) · kurdystan

Droga Hamiltona i wąwóz Rawanduz

Droga Hamiltona i wąwóz Rawanduz
Fot. Hardscarf, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Typkanion, droga motocyklowa, wodospad, gory
Czasdzień jazdy: wąwóz Gali Ali Beg, Rawanduz i Bekhal z postojami, potem na wschód do granicy z Iranem
Wstępbez opłat; parkingi przy wodospadach Gali Ali Beg i Bekhal mogą być płatne [do sprawdzenia]
TrasaIrbil – Rawanduz – granica z Iranem w Hadżi Omran, ok. 185 km
Budowa1928–1932, ok. 1000 robotników
InżynierArchibald Milne Hamilton (ur. 1898), Nowozelandczyk z Waimate
Książka„Road Through Kurdistan” (1937)
Gali Ali Begwąwóz długości ok. 12 km z wodospadem przedstawionym na banknocie 5000 dinarów irackich
GóryHalgurd przy granicy z Iranem, jeden z najwyższych szczytów Iraku

O miejscu

Droga Hamiltona prowadzi z Irbilu, z równiny, w góry Zagros, aż do granicy z Iranem w Hadżi Omran. Ma ok. 185 km. Jej najpiękniejsza część zaczyna się za Chalifanem, gdzie szosa wchodzi w wąwóz Gali Ali Beg. Na długości ok. 12 km wapienne ściany zbliżają się do siebie tak, że droga, rzeka i skała mieszczą się obok siebie z trudem. W środku wąwozu z półki skalnej spada wodospad Gali Ali Beg, przedstawiony na irackim banknocie 5000 dinarów. Dalej droga wspina się do Rawanduzu, miasteczka zawieszonego nad kanionem rzeki o tej samej nazwie. Z jego krawędzi widać w dole warstwowe ściany i serpentyny szosy, które o zmierzchu znaczą światła samochodów. Kilka kilometrów od Rawanduzu leży drugi wodospad, Bekhal, wśród skał i zieleni. Za Soranem droga wjeżdża między wysokie góry przy granicy, pod masyw Halgurd, gdzie śnieg leży do lata.

Drogę zbudowali Brytyjczycy, którzy po upadku Imperium Osmańskiego kontrolowali świeżo utworzony Irak. Chodziło o szlak strategiczny z Mezopotamii do Persji i o kontrolę nad kurdyjskimi plemionami gór. Prace powierzono w 1928 r. nowozelandzkiemu inżynierowi Archibaldowi Milne'owi Hamiltonowi, urodzonemu w 1898 r. w Waimate. Przyjechał do Rawanduzu, nie znając ani kraju, ani kurdyjskiego. Przez cztery lata z ok. tysiącem robotników różnych narodowości przebijał się przez wąwozy, walczył z chorobami, sporami między plemionami i biurokracją. Przy wodospadzie Gali Ali Beg miał obóz, w którym mieszkał przez dwa lata. Pomagał mu wódz z Rawanduzu Ismail Beg, który marzył o neutralnym Kurdystanie na wzór Szwajcarii. Hamilton opisał budowę w książce „Road Through Kurdistan” (1937). Napisał w niej, że nie zna ludzi, którzy kochaliby kwiaty i wiosnę bardziej niż Kurdowie.

Hamilton miał nadzieję, że droga połączy ludy regionu. W XX w. była jednak wielokrotnie szlakiem wojsk i polem walk. Dziś to przede wszystkim droga turystów, wędrowców i handlu z Iranem. Wzdłuż niej powstały hotele, domki i herbaciarnie, a w Rawanduzu stoi odnowiony pomnik inżyniera. Latem i w święto Id al-Fitr nad wodospady przyjeżdżają tłumy z Irbilu i z całego Iraku, uciekając przed upałem równiny. W 2009 lub 2010 r. Rawanduz odwiedzili wnuk i córka Hamiltona. Mieszkańcy gór mówią, że droga zmieniła ich życie, i nadal nazywają ją jego imieniem.

Na miejscu

Praktycznie

  • Szkic jedzie z Amadiji przez Barzan do wąwozu Gali Ali Beg, potem przez Rawanduz i Soran do przejścia Hadżi Omran – Piranszahr na granicy z Iranem. Cała Droga Hamiltona jest asfaltowa [stan nawierzchni i remontów do sprawdzenia], ale ma wiele zakrętów, ciężarówek jadących do Iranu i punktów kontrolnych.
  • W 2023 r. w Kurdystanie irackim benzyna 95 kosztowała niecałe 1 USD za litr, a jej jakość bywała różna (madornomad.com, 2023-09) [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Lepiej nie jechać po zmroku, bo na drogach są dziury i nieoświetlone przeszkody.
  • Przejście Hadżi Omran – Piranszahr obsługuje ruch osobowy i towarowy z Iranem. Czy cudzoziemcy mogą przejechać tędy własnym motocyklem i jakie dokumenty są potrzebne (carnet de passages do Iranu, wiza irańska), trzeba sprawdzić przed wyjazdem.
Źródła (6)

en.wikipedia.org/wiki/Hamilton_Road, kurdistanchronicle.com/babat/2634, en.wikipedia.org/wiki/Rawandiz, shafaq.com/en/Kurdistan/Visit-Kurdistan-Where..., shafaq.com/en/Kurdistan/Visit-Kurdistan-Feel-..., www.madornomad.com/motorcycle-travel-guide-iraq/

36.63139, 44.44611 (wikidata:Q4115462)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium