Izauria, dolina Göksu, prowincja Mersin (Turcja) · taurus
Dolina Göksu i klasztor Alahan (Alahan Manastırı)
| Typ | kanion, rzeka, przelecz, klasztor, bizantyjskie, droga motocyklowa |
|---|---|
| Czas | cały dzień na przejazd Karaman – Silifke (ok. 190 km) z Alahanem (1–1,5 godziny) i postojem przy pomniku Barbarossy |
| Wstęp | Alahan bezpłatnie (taryfa Ministerstwa Kultury i Turystyki od 2027-04-01, źródło: alomaliye.com) [do sprawdzenia przed wyjazdem]; muzeum w Silifke 5 EUR |
| Przełęcz Sertavul | ok. 1610 m n.p.m., na drodze D715 Karaman – Mut |
| Göksu | ok. 260 km; starożytny Kalykadnos, w średniowieczu Saleph; ujście z deltą (obszar Ramsar) ok. 16 km od Silifke |
| Alahan | V w., dwa etapy budowy: za Leona I i za Zenona (474–491); opuszczony w VII w. |
| Położenie Alahanu | ok. 20–23 km na północ od Mut, ok. 1300 m n.p.m., ok. 900 m nad doliną [wysokość do sprawdzenia] |
| Barbarossa | utonął w Göksu 10 czerwca 1190 r.; kamień pamiątkowy ok. 9 km od Silifke przy drodze do Mut |
| UNESCO | Alahan na liście wstępnej od 2000 r. |
O miejscu
Droga z Karamanu do Silifke to jedno z najpiękniejszych przejść przez Taurus z wyżyny nad morze. Z płaskiej, suchej równiny Karamanu D715 wspina się na przełęcz Sertavul, ok. 1610 m, gdzie wapienny płaskowyż usiany jest lejami krasowymi. Potem schodzi do kotliny Mut, w której zbiegają się dwie gałęzie Göksu, a dalej wąską doliną wzdłuż rzeki do Silifke. W ciągu jednego dnia krajobraz zmienia się kilka razy: od stepu i pól zboża, przez sosnowe zbocza, do gajów oliwnych, cytrusów i wilgotnego powietrza wybrzeża. Göksu znaczy „Niebieska Woda”. Grecy nazywali rzekę Kalykadnos, krzyżowcy Saleph. Ma ok. 260 km, a jej delta pod Silifke, z jeziorem Akgöl i laguną Paradeniz, to obszar Ramsar, na którym zanotowano ponad 300 gatunków ptaków.
Nad doliną, na półce skalnej ok. 20 km na północ od Mut, stoi Alahan. To zespół kościołów z V w., który przez lata nazywano klasztorem, choć część badaczy uważa go raczej za sanktuarium pielgrzymkowe. Budowę zaczęto w połowie V w., za cesarza Leona I, a dokończono w ostatniej ćwierci wieku, za Zenona. Zenon był Izauryjczykiem, czyli pochodził z tych gór, i prawdopodobnie sam sfinansował dzieło. Najstarszy jest kościół w naturalnej jaskini na zachodnim krańcu półki. Dalej stoją bazylika zachodnia, zwana przez Gougha kościołem Ewangelistów od rzeźbionego portalu z symbolami ewangelistów i Chrystusem unoszonym przez cherubinów, baptysterium z basenem w kształcie krzyża i najlepiej zachowany kościół wschodni z wieżą nad nawą. Wszystkie łączyła kolumnada wzdłuż krawędzi urwiska. W skałę wykuto groby dwóch mężczyzn imieniem Tarasis, starszego i młodszego. Pielgrzymi i mnisi bywali tu do VII w., kiedy najazdy arabskie wyludniły góry. Prawie wszystko, co wiemy o Alahanie, pochodzi z wykopalisk brytyjskiego archeologa Michaela Gougha. Od 2000 r. zespół jest na wstępnej liście UNESCO.
Niżej, w kanionie między Mut a Silifke, Göksu przeszła do historii wypraw krzyżowych. Cesarz Fryderyk I Barbarossa prowadził w 1190 r. armię niemiecką na trzecią krucjatę. Przeszedł przez Anatolię za zgodą seldżuckiego sułtana Kılıça Arslana II i 10 czerwca 1190 r. utonął w Saleph. Kroniki nie zgadzają się, czy kąpał się w upale, czy przeprawiał konno i koń go zrzucił, a część historyków dopuszcza atak serca. Bez cesarza większość armii zawróciła, zanim doszła do Akki. Przy drodze ok. 9 km od Silifke stoi kamień pamiątkowy z napisem po niemiecku i turecku. Rok po odsłonięciu zginął z niego posąg i został sam cokół.
Na miejscu
- Przełęcz Sertavul i zjazd do kotliny Mut: najlepsze widoki rano, gdy kanion jest jeszcze w cieniu, a szczyty Taurusu w słońcu.
- Alahan: półka z kolumnadą nad przepaścią i widok na dolinę Göksu. Kościół wschodni z rzeźbionymi kapitelami i portal kościoła Ewangelistów.
- Kamień pamiątkowy Barbarossy nad rzeką w kanionie przed Silifke.
- W Silifke zamek nad miastem i muzeum. Delta Göksu na wschód od miasta dla obserwatorów ptaków.
Praktycznie
- Dojazd: D715 z Karamanu przez Sertavul do Mut i dalej do Silifke, cały czas asfalt. Do Alahanu prowadzi odgałęzienie z D715 na północ od Mut, wąską krętą drogą pod górę [nawierzchnia i długość odcinka do sprawdzenia]. Według Wikipedii od wsi Geçimli idzie się pieszo ok. godziny. Czy da się podjechać pod sam zespół, [do sprawdzenia].
- Wstęp do Alahanu bezpłatny według taryfy od 2027-04-01. Godziny otwarcia [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- D715 to główna droga z wyżyny do portu Taşucu i Silifke, więc jeżdżą nią ciężarówki [natężenie ruchu do sprawdzenia]. W kanionie mało miejsc do zatrzymania. Najlepiej stawać w zatoczkach i przy pomniku.
- Paliwo w Karamanie, Mut i Silifke. Latem na dole w kanionie jest bardzo gorąco, a na Sertavul wyraźnie chłodniej.
Źródła (8)
en.wikipedia.org/wiki/Alahan_Monastery, en.wikipedia.org/wiki/G%C3%B6ksu, en.wikipedia.org/wiki/Frederick_Barbarossa_Me..., www.jerusalemway.org/en/?p=18554, www.360cities.net/image/alahan-monastery-mut-..., cambridge.org/core/journals/anatolian-studies..., commons.wikimedia.org/wiki/File:Sertavul_Geci..., www.alomaliye.com/wp-content/uploads/2026/09/...
36.77944, 33.36556 (wikidata:Q94668)