Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Anatolia: Kapadocja, Taurus i Ararat

2

Kapadocja, prowincja Aksaray (Turcja) · dojazd

Dolina Ihlara (Ihlara Vadisi)

Dolina Ihlara (Ihlara Vadisi)
Fot. Andrada Boldis, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Typkanion, kosciol, bizantyjskie, skalne miasto, widok
Czaspół dnia na odcinek Ihlara – Belisırma z kościołami; z Selime i Güzelyurt cały dzień
Wstęp16 EUR dla cudzoziemców (taryfa Ministerstwa Kultury i Turystyki od 2027-04-01, źródło: alomaliye.com) [do sprawdzenia przed wyjazdem]; MüzeKart ważna; klasztorna dolina w Güzelyurt (Manastır Vadisi) 5 EUR
Kanionok. 14–15 km długości, do ok. 150 m głębokości, wycięty przez rzekę Melendiz
Skałatuf z erupcji wulkanu Hasan Dağı (ok. 3250 m)
Kościołyok. 50 kościołów wykutych w skale, VII–XIII w.
Ostatni kościółKırkdamaltı (św. Jerzego), 1283–1295, z napisem wymieniającym sułtana Mesuda II i cesarza Andronika II
Odwiedzającyok. 550 tys. w 2024 r.

O miejscu

Dolina Ihlara to wąski kanion na południowo-zachodnim skraju Kapadocji, ok. 14–15 km długi i miejscami głęboki na 150 m. Wycięła go rzeka Melendiz w grubych warstwach tufu i bazaltu, które wyrzucił z siebie wulkan Hasan Dağı, stojący na horyzoncie na południowym wschodzie. Z góry, z płaskiego, prawie bezdrzewnego płaskowyżu, kanion jest niewidoczny, dopóki nie stanie się nad jego krawędzią. Na dnie jest inny świat: topole, wierzby i pistacje, szum wody, ogrody przy wsi Belisırma i chłód, którego latem brakuje na całej wyżynie. W Ihlara schodzi się do niego po prawie 400 stopniach, ponad 100 m w dół.

Od VII w. osiedlali się tu mnisi bizantyjscy, którzy w miękkiej skale drążyli cele, kaplice i kościoły. Dawna grecka nazwa doliny, Peristrema („wijąca się”), pochodzi od wsi Belisırma w połowie kanionu. Zachowało się ok. 50 kościołów w dwóch grupach. Te przy Ihlara mają malowidła w miejscowym, kapadockim stylu z wpływami syryjskimi i perskimi, często sprzed ikonoklazmu. W Kościele Węży (Yılanlı Kilise) potępieni grzesznicy duszą się w splotach węży, a w Kościele pod Drzewem (Ağaçaltı) w kopule zachowało się Wniebowstąpienie. Kościoły koło Belisırmy są w stylu bizantyjskim X–XI w. W Kościele z Kolumnami (Direkli Kilise) jeden z rzadkich napisów wymienia cesarza Bazylego II.

Najciekawszy dla historii jest mały Kırkdamaltı, kościół św. Jerzego z lat 1283–1295. Jego fundator, Basil Giagupes, to bizantyjski urzędnik, który był zarazem emirem w służbie Seldżuków. Na fresku stoi w seldżuckim stroju obok żony Tamar, gruzińskiej księżniczki, a napis wymienia jednocześnie sułtana Mesuda II i cesarza Andronika II. To świadectwo, że pod panowaniem tureckim chrześcijanie i muzułmanie przez jakiś czas żyli tu obok siebie. Kościół był ostatnią budowlą chrześcijańską w dolinie aż do XIX w., gdy kapadoccy Grecy znów zaczęli stawiać świątynie.

Na północnym końcu kanionu, w Selime, klasztor wykuto w całym zboczu: jest tam kościół z nawami jak w katedrze, kuchnia z kominem, stajnie i sale na kilku poziomach. Kilka kilometrów dalej leży Güzelyurt, dawne Gelveri, miasteczko kamiennych domów i skalnych kościołów, w którym do 1924 r. mieszkali głównie Grecy. Wymiana ludności między Grecją a Turcją przeniosła ich nad Morze Egejskie, gdzie koło Kawali założyli wieś Nea Karvali. Dolina żyje dziś z turystyki: w 2024 r. odwiedziło ją ok. 550 tys. osób, a nad krawędzią kanionu stanął taras widokowy ze szklaną podłogą.

Na miejscu

Praktycznie

  • Do Ihlara prowadzi asfalt z Aksaray (ok. 40 km) [do sprawdzenia]; parking przy wejściu głównym nad kanionem, przy Belisırmie i w Selime. Paliwo w Aksaray i w Güzelyurt [do sprawdzenia].
  • Godziny: latem ok. 07:00–19:30, zimą 08:00–17:00 (relacje sprzed 2026 r.) [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Jeden bilet obejmuje dolinę z Selime [do sprawdzenia].
  • W czerwcu i lipcu na płaskowyżu jest gorąco i sucho, na dnie kanionu kilka stopni chłodniej. Najmniej ludzi rano; w weekendy i święta przyjeżdżają autokary z Kapadocji.
Źródła (8)

en.wikipedia.org/wiki/Ihlara_valley, en.wikipedia.org/wiki/Mount_Hasan, en.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCzelyurt, www.memurlar.net/haber/947933/eski-bir-vaha-i..., www.milliyet.com.tr/yerel-haberler/aksaray/gu..., www.aydinlik.com.tr/haber/ihlara-cam-teras-ye..., hurriyetdailynews.com/guzelyurt-becomes-a-tou..., www.alomaliye.com/wp-content/uploads/2026/09/...

38.25750, 34.29528 (wikidata:Q22343387)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium