Typ	gory, widok, wulkan, palac, osmanskie
Czas	2–3 godziny na pałac i wzgórze nad nim; z wieczornym i porannym widokiem na Ararat nocleg w Doğubayazıcie
Wstęp	Pałac: 5 EUR dla cudzoziemców, MüzeKart ważna (taryfa Ministerstwa Kultury i Turystyki od 2027-04-01, źródło: alomaliye.com) [do sprawdzenia przed wyjazdem]; widoki na Ararat bezpłatne
Ararat	Wielki Ararat 5137 m (najwyższy szczyt Turcji), Mały Ararat 3896 m; drzemiący wulkan
Ostatnia erupcja	2 lipca 1840 r. (freatyczna), z trzęsieniem ziemi i osuwiskiem, które zniszczyło wieś Akhuri
Pierwsze wejście	9 października 1829 r., Friedrich Parrot i Chaczatur Abowian
Pałac	budowany od 1685 r. (Çolak Abdi Pasza) do 1784 r. (Ishak Pasza); ok. 366 pomieszczeń
Park narodowy	Park Narodowy Ağrı Dağı od 2004 r.
UNESCO	pałac na liście wstępnej od 2000 r.

Na miejscu

• Pałac rano, zanim nadjadą autokary, a potem wejście ścieżką na wzgórze z ruinami twierdzy i grobem Ahmeda Chaniego: stąd najlepszy widok na pałac i równinę.
• Ararat najlepiej o świcie i o zachodzie, np. z drogi z Iğdıru do Doğubayazıtu, która okrąża masyw od zachodu.
• Opcjonalnie miejsce Durupınar (ok. 16 km od miasta) i tzw. krater meteorytu przy przejściu Gürbulak: dół o średnicy ok. 35 m i głębokości ok. 60 m, który tradycja wiąże z meteorytem z 1892 r., a geomorfolog Orhan Deniz w 2009 r. uznał za lej krasowy.
• Wejście na Ararat to osobna wyprawa wysokogórska (zwykle 4–5 dni z przewodnikiem i zezwoleniem) [zasady i dostępność do sprawdzenia przed wyjazdem].

O miejscu

Ararat jest najwyższą górą Turcji i jednym z najbardziej samotnych szczytów świata. Wielki Ararat ma 5137 m, a z równiny pod Doğubayazıtem, położonej na ok. 1600 m, wyrasta jak jedna stożkowa bryła, bez pasma gór dookoła. Obok stoi Mały Ararat, regularny stożek o wysokości 3896 m. To drzemiący wulkan: ostatnia erupcja z 2 lipca 1840 r. była wybuchem pary, a towarzyszące jej trzęsienie ziemi i osuwisko zasypały ormiańską wieś Akhuri pod szczytem. Czapa lodowa na wierzchołku kurczy się: w 1976 r. miała ok. 8 km², w 2011 r. już ok. 5,7 km². Najpiękniej góra wygląda wcześnie rano i pod wieczór, bo w środku letniego dnia często chowa się w chmurach.

Tradycja żydowska, chrześcijańska i muzułmańska wiąże z tą okolicą koniec potopu. Księga Rodzaju mówi jednak o „górach Ararat”, czyli o krainie Urartu, a nie o tym konkretnym szczycie, więc samo utożsamienie przyszło później. Ok. 16 km na południowy wschód od Doğubayazıtu, przy wsi Üzengili, leży tzw. miejsce Durupınar: łódkowata formacja skalna długa na ok. 164 m, odsłonięta po deszczach i trzęsieniach ziemi w 1948 r. i wypatrzona na zdjęciu lotniczym w 1959 r. przez kapitana İlhana Durupınara. Badania z 1960 r. i późniejsze analizy geologów uznały ją za twór natury, ale miejsce wciąż przyciąga poszukiwaczy arki. Pierwsze udokumentowane wejście na szczyt zrobili 9 października 1829 r. niemiecki przyrodnik Friedrich Parrot i ormiański pisarz Chaczatur Abowian.

Dla Ormian Ararat (po ormiańsku Masis) jest najważniejszym symbolem narodowym: widnieje w herbie Armenii i góruje nad Erywaniem, choć od traktatów z 1921 r. leży w Turcji. Kurdowie nazywają go Çiyayê Agirî, co zwykle tłumaczy się jako „ognista góra”, a pod koniec lat 20. XX w. masyw był schronieniem powstańców kurdyjskich. Po turecku to Ağrı Dağı. Na tę samą górę patrzy się więc z trzech krajów i w każdym znaczy co innego.

Na skalnej półce nad Doğubayazıtem stoi pałac Ishaka Paszy, jedna z najbardziej malowniczych budowli Anatolii. Zaczął go w 1685 r. Çolak Abdi Pasza z kurdyjskiego rodu Çıldıroğulları, który z nadania osmańskiego rządził tym pogranicznym okręgiem, a dokończył jego potomek Ishak Pasza: napis nad bramą haremu podaje rok 1784. Budowniczowie połączyli wzory osmańskie, perskie i kaukaskie, a kopuły przypominają ormiańskie kościoły. W środku są dziedzińce, meczet z minaretem, łaźnia, kuchnie, harem, sala przyjęć, lochy i grobowiec, a według przewodników ok. 366 pomieszczeń z kamiennymi kominkami. Pałac ucierpiał w trzęsieniu ziemi w 1840 r., w wojnie rosyjsko-tureckiej 1877–1878 i w I wojnie światowej, do 1937 r. służył jako koszary, a potem rozbierano go na kamień. Dziś ma nowy dach i drewniano-szklane zadaszenie z restauracji, które nie wszystkim się podoba.

Na zboczu nad pałacem leżą ruiny starego Bayazıtu: urartyjska twierdza z grobowcami wykutymi w skale, stary meczet i grób Ahmeda Chaniego (Ehmedê Xanî, 1651–1707), autora kurdyjskiego poematu „Mem û Zîn”, do którego przyjeżdżają Kurdowie z całego regionu. Z tego wzgórza widać pałac, miasto i Ararat w jednym kadrze.

39.52060, 44.12893 (wikidata:Q1501534)