Anatolia Środkowa, prowincje Ankara, Aksaray i Konya (Turcja) · dojazd
Tuz Gölü (jezioro Tuz, „Słone Jezioro”)
| Typ | przyroda, geologia, widok, ptaki |
|---|---|
| Czas | 30–60 minut postoju; o zachodzie słońca dłużej |
| Wstęp | bezpłatnie |
| Powierzchnia | ok. 1665 km², drugie co do wielkości jezioro Turcji |
| Głębokość | przez większą część roku ok. 0,4 m; w sierpniu warstwa soli średnio ok. 30 cm |
| Sól | trzy saliny dają ok. 63% soli zużywanej w Turcji |
| Ochrona | specjalny obszar ochrony środowiska od 2001 r. |
| Flamingi | główna lęgowa kolonia flaminga różowego w Turcji; w 2026 r. ok. 12 800 piskląt, najwięcej od pięciu lat |
| W starożytności | jezioro Tatta, na granicy Likaonii i Galacji |
O miejscu
Tuz Gölü leży w tektonicznym zapadlisku pośrodku Anatolii, ok. 150 km na południe od Ankary i ok. 60 km na północny zachód od Aksaray. Wpadają do niego dwa większe strumienie i wody gruntowe, ale nic z niego nie wypływa, a w jednym z najsuchszych regionów Turcji (ok. 320 mm opadu rocznie) woda szybko paruje. Przez większą część roku jezioro ma ok. 40 cm głębokości. Zimą deszcz i roztopy rozpuszczają część soli, a latem woda znika i odsłania białą skorupę, w sierpniu grubą średnio na ok. 30 cm. Z drogi wygląda to jak pole śniegu w środku stepu, sięgające po horyzont.
Pod jeziorem leżą pokłady soli grube na setki metrów, a trzy saliny nad brzegiem dają ok. 63% soli zużywanej w Turcji. Wiosną i na początku lata płytka solanka bywa różowa: barwią ją glony i mikroorganizmy, które dobrze znoszą tak słone środowisko. Na wysepkach w południowej części jeziora, w granicach gminy Eskil, leży główna turecka kolonia lęgowa flaminga różowego. W 2026 r. wykluło się tam ok. 12 800 piskląt, najwięcej od pięciu lat, bo deszczowa zima podniosła poziom wody. W październiku 2021 r. jezioro na krótko wyschło zupełnie, czego przyczyną były susza i pobór wody do nawadniania pól.
W starożytności jezioro nazywało się Tatta i leżało na granicy Likaonii i Galacji. Strabon pisał, że jego woda od razu oblepia solą wszystko, co się w niej zanurzy, a ptaki, które dotkną jej skrzydłami, spadają i można je łapać ręką. W epoce lodowcowej było tu wielkie słodkowodne jezioro, które wraz z ociepleniem kurczyło się i stawało coraz bardziej słone. Od 2001 r. całe jezioro z okolicznymi mokradłami i częścią stepu jest specjalnym obszarem ochrony środowiska.
Na miejscu
- Spacer po soli: od punktu turystycznego przy drodze Ankara – Aksaray, w pobliżu Şereflikoçhisar, wchodzi się 15–20 minut w głąb białej równiny. Wiosną w płytkiej wodzie chodzi się boso, latem po twardej skorupie.
- Zachód słońca: sól świeci wtedy jak lodowisko, a w bezwietrzny dzień na mokrej powierzchni odbija się niebo.
- Flamingi widać z daleka w południowej części jeziora; kolonia lęgowa jest chroniona i nie wolno do niej podchodzić.
Praktycznie
- Szkic trasy prowadzi przez Şereflikoçhisar na wschodnim brzegu. Punkt z parkingiem, sklepikiem z wyrobami z soli i wyjściem na jezioro leży przy drodze Ankara – Aksaray, według relacji ok. 15 km przed Şereflikoçhisar od strony Ankary [położenie i usługi do sprawdzenia]. Motocyklem nie wjeżdża się na sól: to obszar chroniony, a skorupa przy brzegu bywa miękka.
- Sól i słona woda niszczą buty i metal: po spacerze opłucz buty, a po ewentualnym wjeździe w kałużę solanki także felgi i łańcuch. Potrzebne okulary przeciwsłoneczne, bo biel razi.
- Na samym jeziorze rozbijanie namiotu jest zabronione, wokół jest to możliwe w wyznaczonych miejscach (relacje z 2025 r.) [do sprawdzenia]. Kolor wody i to, czy jest woda, czy sama sól, zależy od roku i miesiąca: w czerwcu zwykle jeszcze płytka woda, w lipcu coraz więcej suchej skorupy [do sprawdzenia przed wyjazdem].
Źródła (6)
en.wikipedia.org/wiki/Lake_Tuz, www.sozcu.com.tr/tuz-golu-nde-12-bin-800-yavr..., www.ntv.com.tr/galeri/seyahat/pembe-renge-bur..., yolcu360.com/blog/tuz-golu/, www.flypgs.com/blog/tuz-golunde-yildiz-altind..., penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/St...
38.83333, 33.33333 (wikidata:Q211823)