Azerbejdżan Wschodni, okręg Osku (Iran) · iran
Kandowan (Kandovan, کندوان)
| Typ | skalne miasto, geologia, wies, widok, jedzenie |
|---|---|
| Czas | 2–3 godziny; z noclegiem w skalnym hotelu wieczór i ranek |
| Wstęp | opłata za wjazd do wsi bywa pobierana, bywa nie [do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| Skała | tufy i ignimbryty z erupcji wulkanu Sahand (3707 m), warstwa ponad 100 m grubości |
| Domy | karan – izby wykute w stożkach skalnych wysokich do 30–40 m |
| Mieszkańcy | 601 osób w 2006 r., 450 w 2016 r. (spisy powszechne) |
| Wyróżnienie | pierwsza irańska wieś wśród Best Tourism Villages UN Tourism (2023) |
| Z czego żyje | miód, nabiał, woda mineralna, turystyka |
O miejscu
Kandowan leży w dolinie na stokach Sahandu, wygasłego wulkanu na południe od Tabrizu. Podczas dawnych erupcji spływały z niego lawiny gorącego popiołu i pumeksu. Zastygły w grubą warstwę miękkiej skały, ignimbrytu, która wokół wsi ma ponad 100 m grubości. Woda z topniejących śniegów rzeźbiła ją przez tysiące lat. Żłobiła bruzdy, a między nimi zostawiała stożki, podobne do uli albo do kominów w Kapadocji. Najwyższe mają 30–40 m. Bruzdy po dawnych strumieniach są dziś uliczkami wsi, a nad niektórymi przerzucono kładki między domami.
Mieszkańcy wykuwali w stożkach izby, zwane tu karan. W jednym stożku mieści się czasem cały dom na dwóch–trzech poziomach: na dole obora i spiżarnia, wyżej izby mieszkalne z oknami i drzwiami osadzonymi w skale. W skale jest chłodno latem i ciepło zimą. Skąd wzięli się pierwsi mieszkańcy, nie wiadomo na pewno. Według jednej opowieści byli to pasterze, którzy latem wypasali tu stada, a z czasem zostali na stałe. Według innej przyszli z pobliskiej wsi Hilewar, uciekając przed najazdem Mongołów w XIII w. Trzecia wersja mówi o wojownikach, którzy wybrali to miejsce, bo łatwo się go bronić.
Kandowan to jedna z nielicznych wsi skalnych na świecie, w których wciąż się mieszka. Mieszkańców jest jednak coraz mniej: według spisów w 2006 r. ok. 600, a w 2016 r. 450. Mówią po azersku. Żyją z pasterstwa, sadów i pszczół. Miód z Kandowanu, sprzedawany w słoikach w każdym sklepiku, jest znany w całym Iranie, a ze źródła w dolinie butelkuje się wodę mineralną. W 2023 r. UN Tourism wpisała Kandowan na listę najlepszych wsi turystycznych świata, jako pierwszą w Iranie. W weekendy i w irańskie święta przyjeżdżają tłumy z Tabrizu.
Na miejscu
- Wejść uliczkami w górną część wsi, między zamieszkane stożki, i zajrzeć do skalnego sklepiku albo herbaciarni.
- Spróbować miodu z miejscowych pasiek z białym serem i orzechami.
- Popatrzeć na wieś z przeciwległego zbocza doliny, skąd widać wszystkie stożki naraz.
- Przenocować w skalnym hotelu, jeśli jest miejsce, i zobaczyć wieś wieczorem, gdy odjadą wycieczki [ceny do sprawdzenia].
Praktycznie
- Z Osku ok. 20 km doliną drogą asfaltową, z Tabrizu ok. 50–60 km. Na końcu drogi jest parking pod wsią. Do samej wsi idzie się pieszo, bo uliczki są strome i wąskie.
- Opłata za wjazd do wsi: według relacji podróżników raz drobna, raz żadna [do sprawdzenia przed wyjazdem]. W danych mapowych dojazd bywa oznaczony jako płatny.
- W piątki i w czasie świąt Nouruz (koniec marca – początek kwietnia) jest bardzo tłoczno. W tygodniu i rano jest spokojnie.
- To zamieszkana wieś: nie wchodzić na dachy i do domów bez zaproszenia i nie fotografować mieszkańców bez zgody.
Źródła (4)
en.wikipedia.org/wiki/Kandovan,_Osku, tourism-villages.unwto.org/en/?p=16994, www.tehrantimes.com/news/490337/Iran-s-Kandov..., dontstopliving.net/visiting-kandovan-cave-tow...
37.79500, 46.24861 (wikidata:Q1818028)