Cylicja Górzysta, prowincja Mersin (Turcja) · cylicja
Kızkalesi (Panieński Zamek) i przepaście Cennet i Cehennem (Niebo i Piekło)
| Typ | wybrzeze, geologia, jaskinia, zamek, antyk, plaza |
|---|---|
| Czas | pół dnia: rano przepaście i jaskinia, po południu zamek na wyspie i kąpiel |
| Wstęp | Kız Kalesi 5 EUR; Cennet i Cehennem z jaskinią Astım 13 EUR; muzeum mozaiki w Narlıkuyu 5 EUR (taryfa Ministerstwa Kultury i Turystyki od 2027-04-01, źródło: alomaliye.com) [do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| Zamek na wyspie | obwód murów 192 m, osiem baszt; obecny kształt od Aleksego I Komnena (pocz. XII w.), przebudowany przez Ormian i Lusignanów |
| Korykos | antyczny port Seleucji (Silifke); zamek lądowy z planem bizantyjskim, nekropola z sarkofagami |
| Cennet | otwór ok. 250 × 110 m, głębokość ok. 70 m; na dnie kaplica Matki Bożej z V w. |
| Cehennem | otwór ok. 70 × 50 m, głębokość ok. 128 m, bez zejścia |
| Jaskinia Astım | ok. 600 m od Cennet, ok. 200 m korytarzy, wilgotność 85–98% |
| Odległości | przepaście ok. 2 km od D400 i ok. 22 km od Silifke; Kızkalesi ok. 4 km dalej na wschód w linii prostej |
O miejscu
Między Silifke a Mersinem Taurus schodzi prosto do morza, a wapienne wybrzeże jest podziurawione jak ser. Woda deszczowa przez tysiące lat rozpuszczała skałę, wypłukiwała pod ziemią jaskinie i kanały, a gdy strop się zapadał, powstawały ogromne leje. Dwa największe leżą tuż obok siebie nad zatoką Narlıkuyu. Cennet, czyli „Niebo”, ma otwór ok. 250 na 110 m i ok. 70 m głębokości. Na dno prowadzą wykute w skale schody. Miejscowe źródła liczą ok. 450 stopni, a obok zbudowano windę dla osób, które nie dałyby rady zejść. Na dnie, u wejścia do jaskini, stoi kaplica Matki Bożej, którą w V w. wzniósł niejaki Paulus. Głębiej w ciemności słychać podziemny strumień, który płynie ku morzu. Starożytni utożsamiali to miejsce z Grotą Koryckią, którą opisywał Strabon: rósł tu słynny szafran, a pod ziemią płynęła „Gorzka Woda”.
Tuż obok otwiera się Cehennem, „Piekło”: węższe, ok. 70 na 50 m, ale głębokie na ok. 128 m, z nawisającymi ścianami, więc zejść się nie da. Ogląda się je z tarasu widokowego. Według mitu właśnie tu Zeus uwięził stugłowego potwora Tyfona, zanim przywalił go Etną. Na krawędzi Cennet stoją ruiny świątyni Zeusa, przerobionej potem na kościół, a ok. 600 m dalej jest jaskinia Astım. Schodzi się do niej po żelaznych krętych schodach i idzie ok. 200 m korytarzami pełnymi stalaktytów. Jest w niej stale wilgotno i chłodno, ok. 14 °C, a miejscowi wierzą, że to powietrze pomaga astmatykom. Wiążą też na krzakach przy wejściu wstążki z życzeniami, stąd druga nazwa: Dilek Mağarası, „Jaskinia Życzeń”. Na dole w Narlıkuyu, w małym muzeum nad zatoką, zachowała się posadzka z łaźni z IV w. z mozaiką Trzech Gracji. Łaźnię zbudował Poimenios, rzymski namiestnik, który w napisie przy wejściu chwali się, że odnalazł ukryte źródło.
Ok. 4 km na wschód leży Kızkalesi, dawny Korykos. W starożytności był portem Seleucji, czyli dzisiejszego Silifke, i bazą rzymskiej floty, która ścigała piratów. W 191 p.n.e. Rzymianie rozbili tu flotę Antiocha III. Na początku XII w. cesarz Aleksy I Komnen kazał odbudować umocnienia: zamek na lądzie i drugi na wysepce kilkaset metrów od brzegu. Źródła podają od ok. 200 do ok. 600 m. Wkrótce zamki zajęli Ormianie z Cylicji i rozbudowali ten na wyspie: mur ma 192 m obwodu i osiem baszt. W 1361 r. Korykos przeszedł pod władzę Piotra I Lusignana, króla Cypru, a pod koniec XIV w. zajęli go Turcy. Stąd w 1482 r. pokonany w walce o tron książę Cem Sułtan odpłynął do Europy, gdzie skończył życie jako zakładnik.
Legenda wyjaśnia nazwę „Panieński Zamek”. Wróżbita przepowiedział królowi Korykos, że jego ukochaną córkę zabije wąż. Król zbudował jej zamek na wyspie, bo był przekonany, że węże nie pływają, i zamknął ją tam ze służbą. Spełniał każde jej życzenie. Pewnego dnia posłał jej kosz białych winogron z Tarsu, a w koszu ukrył się wąż. Podobne opowieści krążą o Wieży Panny w Stambule i w Tarsie. Dziś Kızkalesi to miasteczko wakacyjne z długą piaszczystą plażą. Do zamku dopływa się łódką albo wpław, a na brzegu, wśród pól i szklarni, ciągną się ruiny Korykos i kamienne sarkofagi nekropoli.
Na miejscu
- Cennet: zejście na dno do kaplicy i jaskini. Cehennem z tarasu widokowego. Ruiny świątyni Zeusa na krawędzi.
- Jaskinia Astım ok. 600 m dalej, chłodna ucieczka od upału w południe.
- Mozaika Trzech Gracji w Narlıkuyu nad zatoką, ok. 2 km poniżej przepaści [odległość do sprawdzenia].
- Kızkalesi: zamek lądowy przy plaży, łódką na zamek na wyspie, kąpiel i wieczór w miasteczku.
Praktycznie
- Dojazd: D400 wzdłuż wybrzeża, przepaście ok. 2 km od drogi w górę asfaltem, parking przy kasie [parking dla motocykli do sprawdzenia]. Z Silifke ok. 22 km, z Kızkalesi kilka kilometrów.
- Zejście na dno Cennet i powrót po schodach latem w pełnym słońcu jest męczące. Najlepiej rano, a strój motocyklowy zostawić w kufrach. Godziny otwarcia [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Łódki na zamek odpływają z plaży w Kızkalesi w sezonie [cena i godziny do sprawdzenia]. Wstęp na wyspę 5 EUR według taryfy od 2027-04-01.
- D400 między Silifke a Mersinem ma latem duży ruch, a Kızkalesi w lipcu jest pełne turystów z Mersinu i Adany [do sprawdzenia]. Nocleg lepiej zarezerwować albo jechać dalej na zachód.
Źródła (9)
en.wikipedia.org/wiki/Corycus, en.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1zkalesi, en.wikipedia.org/wiki/K%C4%B1zkalesi_(castle), www.dailysabah.com/arts/kizkalesi-where-a-pri..., en.wikipedia.org/wiki/Cennet_and_Cehennem, en.wikipedia.org/wiki/Narl%C4%B1kuyu_Museum, turkishmuseums.com/museum/detail/2159-mersin-..., www.hurriyet.com.tr/kelebek/keyif/cennete-asa..., www.alomaliye.com/wp-content/uploads/2026/09/...
36.45681, 34.14806 (wikidata:Q1957163)