Epicka droga motocyklowa · Argentyna, Chile
Paso de Sico: z Salty przez Quebrada del Toro i San Antonio de los Cobres do San Pedro de Atacama (RN51, CH-23)
| Drogi | RN51, RP37, CH-23 |
|---|---|
| Długość | ok. 510 km: ok. 170 km asfaltem RN51 z Salty przez Quebrada del Toro do San Antonio de los Cobres, ok. 133 km szutru przez Alto Chorrillo i Olacapato do granicy i ok. 207 km asfaltem CH-23 przez Socaire i Toconao do San Pedro de Atacama (OSRM, szacunkowo); rozsądnie na dwa dni z noclegiem w San Antonio de los Cobres |
| Przełęcze | Abra Blanca (4081 m), Alto Chorrillo (4560 m), Paso de Sico (4080 m), Abra Sico (4458 m) |
| Charakter | przełęcz, szuter, płaskowyż, kanion |
| Sezon | najlepiej X–XI i III–IV; w XII–III letnie burze na Punie (po chilijskiej stronie „invierno altiplánico”) rozmiękczają szuter i zalewają brody, w VI–IX śnieg i mróz zamykają przejście. Noce przez cały rok mroźne: w San Antonio de los Cobres zimą do ok. −25°C [do sprawdzenia] |
| Najwyżej | Alto Chorrillo, 4560 m (OSM), na RN51 za San Antonio de los Cobres; po chilijskiej stronie Abra Sico, 4458 m (OSM) |
| Granica | Paso de Sico, ok. 4080 m; od 2026-06-15 wspólna odprawa obu krajów w kompleksie Sico po stronie argentyńskiej |
| Szuter | ok. 133 km od San Antonio de los Cobres do granicy (RN51 i skrót RP37); Salta – San Antonio i cała CH-23 asfaltem (OSM, stan na 2026-10) |
| Bez stacji | ok. 340 km San Antonio de los Cobres – San Pedro de Atacama (OSM, stan na 2026-10) |
| Quebrada del Toro | ok. 90 km wąwozu z Campo Quijano pod Abra Blanca; wzdłuż niego kolej Tren a las Nubes (linia C14) |
| UNESCO | Santa Rosa de Tastil – część wpisu Qhapaq Ñan (2014) |
O drodze
Paso de Sico to szutrowa alternatywa dla asfaltowej przełęczy Jama: z Salty na zachód przez Quebrada del Toro na Punę, a potem przez pustą granicę do chilijskiego San Pedro de Atacama. To dawny szlak handlowy przez Punę de Atacama. W XIX w. i na początku XX w. poganiacze pędzili tędy stada bydła z doliny Lerma przez całą Punę do kopalń saletry w Chile, a dla tego ruchu powstały linia kolejowa C14, droga RN51 i samo San Antonio de los Cobres. Dziś przez Sico jeżdżą ciężarówki kopalń litu i miedzi z Puny salteñskiej, ale między nimi droga jest pusta. W przeciwieństwie do Jamy po stronie argentyńskiej czeka ok. 130 km szutru na ponad 4000 m, a między San Antonio de los Cobres a San Pedro nie ma ani jednej stacji paliw na ok. 340 km. Od 15 czerwca 2026 r. obie odprawy odbywają się w jednym kompleksie Sico na ok. 4080 m, więc nie trzeba już jechać ok. 200 km dodatkowych do chilijskiej odprawy w San Pedro.
Z Salty droga wchodzi pod Campo Quijano w Quebrada del Toro, wąwóz długi na ok. 90 km. Na dole rzeka Toro płynie wąsko między szarymi łupkami, wyżej, od Ingeniero Maury, uskok odsłania miększe, czerwone skały i dolina się rozszerza. Wzdłuż szosy biegnie tor Tren a las Nubes, linii C14 zaprojektowanej przez inżyniera Richarda Maury'ego; wąwóz przecina wysoki most kolejowy Viaducto del Toro. Koło Ingeniero Maury leżą ruiny inkaskiej twierdzy Incahuasi, pomnika historycznego od 1945 r., a wyżej Santa Rosa de Tastil, przy której zachowały się ruiny przedhiszpańskiego miasta. To miejsce należy do wpisanego w 2014 r. na listę UNESCO systemu dróg Inków Qhapaq Ñan. Na przełęczy Abra Blanca (4081 m według OSM, 4180 m według Wikipedii) kończą się zielone doliny, a zaczyna Puna.
San Antonio de los Cobres (ok. 3775 m) było w latach 1900–1943 stolicą argentyńskiego Territorio Nacional de Los Andes, wydzielonego na Punie po sporze granicznym z Chile. To jedno z najwyżej położonych miasteczek Argentyny, wietrzne i zimne przez cały rok, z ostatnią stacją paliw przed Chile. Kawałek za miastem kończy się asfalt, a szuter wspina się na Alto Chorrillo (4560 m), najwyższy punkt całej drogi, z apachetą, kopcem kamieni, które podróżni składają w ofierze Pachamamie. Dalej droga zjeżdża do Olacapato (ok. 4090 m), osady przy stacji kolejowej linii C14, Niedaleko, przy Cauchari, stoi elektrownia słoneczna, a w okolicznych salarach rozwijają się kopalnie litu. Ostatni kawałek do granicy prowadzi szeroką kotliną między wulkanami.
Po chilijskiej stronie CH-23 jest asfaltowa na całej długości. Za przełęczą Abra Sico (4458 m) droga mija Salar de Aguas Calientes z czerwonymi skałami Piedras Rojas i Salar de Talar, a w El Laco latem stoi posterunek karabinierów. Przed Socaire boczna droga prowadzi do lagun Miscanti i Miñiques (ok. 4140 m) pod wulkanami o tych samych nazwach, w sektorze Rezerwatu Los Flamencos. Socaire (ok. 3500 m) ma stary kościół z adobe kryty strzechą, którego wieża według opisów jest zwrócona ku świętej dla Atakameńczyków górze Miñiques [do sprawdzenia]. Dalej droga schodzi skrajem kotliny Salar de Atacama przez oazę Toconao do San Pedro de Atacama. Tam kończy się też Paso de Jama, asfaltowa przełęcz bardziej na północ, i obie drogi łatwo połączyć w pętlę Salta – San Pedro – Purmamarca. Z San Antonio de los Cobres na południe Ruta 40 prowadzi przez Abra del Acay do Cachi.
Na drodze
- Salta – San Antonio de los Cobres (ok. 170 km): asfalt RN51 wąwozem Quebrada del Toro, z zakrętami wzdłuż rzeki i podjazdem z ok. 1500 m na ponad 4000 m. Po deszczach na jezdni kamienie z osuwisk i błoto w przejazdach przez potoki. Jeżdżą tędy ciężarówki kopalń z Puny.
- San Antonio – Alto Chorrillo – Olacapato (ok. 60 km): szuter z tarką i luźnym żwirem, podjazd na 4560 m. Na przełęczy często mocno wieje i bywa mgła, a rano lód.
- Olacapato – Paso de Sico (ok. 73 km): szeroki szuter przez puste kotliny. Mijające się ciężarówki wzbijają pył, przez który nic nie widać. Wiatr z boku, piach na łukach. Telefon nie ma zasięgu na większości trasy [do sprawdzenia].
- Paso de Sico – San Pedro (ok. 207 km): asfalt CH-23, długo na ok. 4000–4450 m, potem stopniowy zjazd do ok. 2400 m. Na asfalcie po chilijskiej stronie bywają łaty żwiru i wikunie.
- Wysokość i rozłożenie: prawie 300 km powyżej 3500 m. Najlepiej spać w San Antonio de los Cobres i przejechać przez granicę następnego dnia rano, kiedy wiatr jest słabszy.
Praktycznie
- Tankowanie: w San Antonio de los Cobres YPF i niemarkowa stacja (OSM), potem dopiero Copec w San Pedro de Atacama, ok. 340 km dalej, w tym ok. 130 km szutru na dużej wysokości. W Olacapato, przy granicy, w Socaire i Toconao OSM nie pokazuje stacji (stan na 2026-10, [do sprawdzenia]). Trzeba mieć zasięg na co najmniej 400 km albo kanister.
- Granica: od 2026-06-15 wspólna odprawa obu krajów (migracja, celnicy, kontrola sanitarna) w kompleksie Sico po stronie argentyńskiej, ok. 4080 m. Według chilijskiej Unidad de Pasos Fronterizos przejście jest tylko dla mniejszych pojazdów („sólo vehículos menores”), a według prasy górniczej od czerwca 2026 r. jeżdżą tędy też ciężarówki. Ruta0 podaje godziny po stronie argentyńskiej 09:00–19:00 i ostatnio stan „zamknięte” (stan na 2026-09-23, źródła: cpichile.org, pasosfronterizos.gov.cl, ruta0.com) [godziny i stan do sprawdzenia przed wyjazdem]. Chile nie wpuszcza świeżej żywności, mięsa ani roślin.
- Zamknięcia: zimą śnieg, a latem burze na Punie zamykają przejście i szuter RN51. Asfaltowanie RN51 za San Antonio de los Cobres planuje się od lat: budżet przewiduje środki na odcinek Alto Chorrillos – Campo Amarillo, ale w 2025 r. posłowie upominali się o ich wydanie (źródło: projekt ustawy w Izbie Deputowanych, 2025-09) [stan nawierzchni do sprawdzenia przed wyjazdem]. Stan dróg podają Vialidad Nacional i Vialidad de Salta.
- Opłaty: wjazd nad laguny Miscanti i Miñiques jest płatny (CONAF, rezerwat Los Flamencos) [cena do sprawdzenia]. Na RN51 i CH-23 źródła nie wymieniają bramek.
- Postoje: Santa Rosa de Tastil (ruiny i muzeum [do sprawdzenia]), Abra Blanca, San Antonio de los Cobres (nocleg, paliwo, posiłek), apacheta na Alto Chorrillo, Piedras Rojas, laguny Miscanti i Miñiques, kościół w Socaire, Toconao.
- Chłód: nawet w ciepłej porze roku na Alto Chorrillo i przy granicy rano jest około zera, a po południu wieje lodowaty wiatr. Ciepła warstwa i rękawice zimowe powinny być pod ręką.
Źródła (19)
es.wikipedia.org/wiki/Paso_de_Sico, es.wikipedia.org/wiki/Ruta_23-CH, www.pasosfronterizos.gov.cl/complejos-fronter..., cpichile.org/?p=101578, www.reporteminero.cl/noticia/noticias/2026/06..., www.ruta0.com/paso-de-sico/, es.wikipedia.org/wiki/Quebrada_del_Toro, es.wikipedia.org/wiki/San_Antonio_de_los_Cobres, maam.gob.ar/en/salas_maam/qhapaq-nan/, es.wikipedia.org/wiki/Reserva_nacional_Los_Flamencos, es.wikipedia.org/wiki/Territorio_nacional_de_..., www4.hcdn.gob.ar/dependencias/dsecretaria/Per..., bnamericas.com/en/project-profile/paving-rn-5..., commons.wikimedia.org/wiki/File:Socaire,_Igle..., www.argentina.gob.ar/transporte/vialidad-naci..., www.vialidadsalta.gob.ar/, www.openstreetmap.org/node/4410390929, www.openstreetmap.org/node/311442626, www.openstreetmap.org/node/13730699001