Epicka droga motocyklowa · Hiszpania
Puerto de San Isidro i zalew Porma: Felechosa – San Isidro – Puebla de Lillo – Boñar (AS-112, LE-331)
| Drogi | AS-112, LE-331 |
|---|---|
| Długość | ok. 55 km Felechosa – Boñar: ok. 14,5 km AS-112 na przełęcz, ok. 15,7 km LE-331 do Puebla de Lillo i ok. 24,7 km nad zalewem Porma do Boñar (OSRM, szacunkowo); dojazd z Cabañaquinty doliną Aller to ok. 13 km więcej |
| Przełęcze | Puerto de San Isidro (1521 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny |
| Sezon | zwykle V–X; zimą śnieg, łańcuchy i zamknięcia, po stronie asturyjskiej ryzyko lawin [do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| Najwyżej | Puerto de San Isidro, 1521 m (OSM, dane IGN); Wikipedia i Wikidata podają 1520 m |
| Granica | przełęcz między gminami Aller (Asturia) i Puebla de Lillo (prowincja León, Kastylia i León) |
| Narciarstwo | San Isidro po stronie leońskiej (otwarta w 1974 r.) i Fuentes de Invierno po stronie asturyjskiej |
| Zalew | Embalse del Porma, zapora im. Juana Beneta ok. 75 m nad korytem, napełniana od końca 1967 r.; 317 hm³; pod wodą 6 wsi, m.in. Vegamián |
| Park | Parque Regional Montaña de Riaño y Mampodre (dawniej Picos de Europa), od 1994 r. |
| Vuelta | finisze etapów na przełęczy w 1986 i 1990 r.; w 2008 r. etap do Fuentes de Invierno wygrał Alberto Contador |
O drodze
AS-112 (w starszych źródłach AS-253) wychodzi z Ujo doliną rzeki Aller w górę, do granicy z Leónem. Dolna część doliny, wokół Moredy i Caborany, to asturyjskie zagłębie węglowe: Hullera Española prowadziła tu szyby San Antonio, Santiago i San Jorge. San Jorge zamknięto w 1995 r., a Santiago, jeden z ostatnich czynnych szybów Asturii, pracował do końca 2018 r. [data do sprawdzenia w drugim źródle]. Za stolicą gminy, Cabañaquintą, dolina się zwęża, wsie robią się mniejsze, a w Felechosie zaczyna się właściwy podjazd: 14,5 km pod wapiennymi ścianami, z kilkoma nawrotami i galeriami przeciwlawinowymi, na przełęcz San Isidro (1521 m).
Przełęcz leży na granicy gmin Aller i Puebla de Lillo i jest jednym z przejść przez główny grzbiet Gór Kantabryjskich między Asturią a Kastylią. Po stronie leońskiej od 1974 r. działa stacja narciarska San Isidro, po asturyjskiej nowsza Fuentes de Invierno, między szczytami Toneo i La Llomba. Vuelta kończyła etapy na przełęczy w 1986 i 1990 r., a w 2008 r. etap z Oviedo do Fuentes de Invierno wygrał Alberto Contador. Asturyjskie zbocze jest groźne zimą: badanie Uniwersytetu w Oviedo naliczyło 63 żleby lawinowe, z których 24 sięgają drogi. 1 stycznia 2021 r. lawina zepchnęła ok. 200 m w dół pług odśnieżny z dwoma drogowcami; obaj zginęli, a ciało drugiego odnaleziono dopiero po prawie miesiącu.
Po stronie leońskiej krajobraz łagodnieje: szerokie hale, przysiółek Isoba (1360 m) z odbiciem do polodowcowego jeziora Lago de Isoba i Puebla de Lillo (ok. 640 mieszkańców w całej gminie). Gmina leży w parku regionalnym Montaña de Riaño y Mampodre (od 1994 r., wcześniej pod nazwą Picos de Europa); na wschód od drogi wznosi się masyw Mampodre z polodowcowym kotłem i Peña La Cruz (2196 m). Najbardziej charakterystycznymi zwierzętami parku są niedźwiedź brunatny i głuszec; koło Puebla de Lillo rośnie Pinar de Lillo, najdalej na zachód wysunięty naturalny las sosny zwyczajnej na Półwyspie Iberyjskim, do którego wstęp jest ograniczony. Przez prawie sto lat gmina żyła z kopalń talku; ostatnią, odkrywkową, zamknięto wkrótce po 2011 r., gdy wyczerpały się złoża.
Poniżej Puebla de Lillo LE-331 biegnie brzegiem zalewu Porma. Zaporę wysoką na ok. 75 m zaprojektowali inżynierowie Mariano Palancar Penella i Antonio Martínez Fernández, a budową kierował Juan Benet, inżynier i pisarz, który napisał tu powieść „Volverás a Región”; po jego śmierci w 1993 r. zapora dostała jego imię. Zbiornik zaczęto napełniać pod koniec 1967 r., a w 1968 r. wszedł do użytku: mieści ok. 317 hm³ wody i nawadnia ok. 45 tys. ha pól w dorzeczu Esli. Pod wodą zniknęły wsie Vegamián, Campillo, Ferreras, Quintanilla, Armada i Lodares, a Utrero i Camposolillo straciły większość ziemi. W Vegamián urodził się w 1955 r. pisarz Julio Llamazares, który o wysiedleniu napisał powieść „Distintas formas de mirar el agua” (2015). Za zaporą droga schodzi z gór do Boñar. Z Puebla de Lillo przez Cofiñal i przełęcz Las Señales można pojechać dalej na wschód do Maraña, a zalew Riaño, przełęcz Pontón i wąwóz Los Beyos (N-625) tworzą z tą drogą dłuższą pętlę przez Góry Kantabryjskie.
Na drodze
- Felechosa – San Isidro (ok. 14,5 km, AS-112): stały podjazd w wąskiej dolinie; ok. 20 km od Cabañaquinty krótka drabina czterech nawrotów, wyżej odcinki pod skalnymi ścianami z galeriami przeciwlawinowymi. Asfalt (OSM) [szerokość i stan nawierzchni do sprawdzenia przed wyjazdem].
- San Isidro – Puebla de Lillo (ok. 15,7 km, LE-331): zjazd obok zabudowy stacji narciarskiej, potem przez otwarte hale; dwa nawroty koło Isoby. Na halach pasą się krowy i konie; bywają na jezdni albo tuż przy niej.
- Puebla de Lillo – Boñar (ok. 25 km, LE-331): łagodna droga brzegiem zalewu z kilkoma punktami widokowymi; przy zaporze krótki tunel w skale i Mirador Embalse del Porma (OSM). Przy niskim stanie wody widać jasny pas ogołoconych brzegów.
- Pogoda: wilgotne powietrze znad morza często zatrzymuje się na grzbiecie, więc po stronie asturyjskiej bywa mgła i mżawka, gdy za przełęczą jest sucho. Pod skałami po asturyjskiej stronie spadają kamienie: w 2017 r. kamień, który spadł na samochód na AS-112 w gminie Aller, zabił kierowcę.
- Kierunek: z Asturii na południe podjazd jest bardziej górski (nawroty, galerie, skały), a za przełęczą otwiera się widok na łagodne hale Leónu; zalew zostaje na koniec dnia.
Zobacz na filmie
- ▶ Motocyklem przez przełęcz San Isidro z Felechosy do Puebla de Lillo
OLD BIKER ENTHUSIAST · YouTube
Praktycznie
- Tankowanie: po stronie asturyjskiej ostatnie stacje są w Moreda i w Piñeres przed Cabañaquintą, po leońskiej pierwsza w Puebla de Lillo, potem w Boñar (OSM, stan na 2026-10); między Piñeres a Puebla de Lillo, na ok. 48 km, stacji nie ma.
- Postoje: przełęcz z parkingami stacji narciarskiej, Lago de Isoba (ok. 1,5 km od wsi w linii prostej, dojście do sprawdzenia), punkty widokowe nad zaporą Porma; bary i noclegi w Puebla de Lillo i Boñar.
- Zamknięcia: zimą przy śniegu łańcuchy obowiązkowe albo przełęcz zamknięta; po stronie asturyjskiej lawiny zamykały drogę w 2019 i 2020 r. Principado zamówiło projekt zabezpieczeń przeciwlawinowych na AS-112 między km 34 a 38 [stan prac i stan drogi do sprawdzenia przed wyjazdem: 112 Asturias i Junta de Castilla y León].
- Ruch: danych ze spisu ruchu dla AS-112 i LE-331 nie udało się znaleźć [do sprawdzenia]; zimą dochodzi ruch narciarzy do obu stacji.
- Pora: najlepiej od późnej wiosny do października; w maju i czerwcu hale są najbardziej zielone, a zalew najpełniejszy [do sprawdzenia].
Źródła (22)
www.openstreetmap.org/node/4416677341, www.openstreetmap.org/way/55937430, es.wikipedia.org/wiki/Puerto_de_San_Isidro, ines.es/works/construction-project-for-protec..., digibuo.uniovi.es/dspace/handle/10651/55474, www.moncloa.com/2021/01/06/olvido-ratonera-pu..., www.elespanol.com/castilla-y-leon/sucesos/202..., www.diariodeleon.es/leon/provincia/210103/133..., www.vivirasturias.com/el-concejo/i/54714432/p..., www.elsaltodiario.com/laboral/un-ano-sin-mine..., www.hoteles.net/leon/san-isidro/san-isidro-es..., www.diariodeleon.es/opinion/tribunas/240609/1..., www.turismoasturias.es/organiza-tu-viaje/depo..., es.wikipedia.org/wiki/Puebla_de_Lillo, es.wikipedia.org/wiki/Macizo_del_Mampodre, www.turismocastillayleon.com/es/naturaleza/pa..., www.turismocastillayleon.com/es/servicios/aud..., es.wikipedia.org/wiki/Embalse_del_Porma, www.diariodeleon.es/sociedad/231015/1249242/m..., www.agronewscastillayleon.com/poesia-historia..., www.elespanol.com/castilla-y-leon/region/2017..., www.buscabiografias.com/biografia/verDetalle/...