Pont, prowincje Trabzon i Bayburt (Turcja) · dojazd
D915: zakręty Derebaşı i przełęcz Soğanlı
| Typ | droga motocyklowa, przelecz, gory, widok |
|---|---|
| Czas | pół dnia z postojami; Of – Bayburt ok. 107 km |
| Wstęp | bezpłatnie (droga państwowa) |
| Droga | D.915 Of – Bayburt, ok. 107 km |
| Przełęcz | Soğanlı, ok. 2330 m n.p.m. |
| Derebaşı | 13 ciasnych nawrotów na 5,1 km, z ok. 1712 do ok. 2035 m; na całym odcinku Of – Bayburt 29 nawrotów |
| Budowa | 1916, wojsko rosyjskie po zajęciu Trabzonu (miejscowe źródła podają też inne daty) |
| Nawierzchnia | według OpenStreetMap (2026-10) ok. 12 km szutru przez zakręty, reszta asfalt; źródła sprzeczne [do sprawdzenia] |
| Sezon | zwykle przejezdna ok. VII–IX; zimą zamknięta przez śnieg nawet pół roku |
O miejscu
Droga D.915 zaczyna się w Of nad Morzem Czarnym i biegnie w górę doliny przez Çaykarę, obok odbicia do jeziora Uzungöl. Wspina się na grzbiet gór Pontu do przełęczy Soğanlı na ok. 2330 m, a potem schodzi do doliny Çoruhu i Bayburtu. Od wybrzeża do Bayburtu jest ok. 107 km. Wiosną 1916 r. armia rosyjska zajęła Trabzon i do 1918 r. trzymała wschodnie wybrzeże. Według Wikipedii i węgierskiego dziennika „Világgazdaság” (2026) to rosyjscy żołnierze zbudowali wtedy drogę przez Soğanlı do zaopatrzenia frontu. Miejscowe relacje, które cytowały tureckie agencje, mówią o budowie ręcznej z 1914 albo 1915 r., kilofami i łopatami, przez Rosjan albo Rosjan i Turków [datowanie do sprawdzenia]. Przez pół wieku była to główna droga z wybrzeża do Bayburtu i Erzurum. Ruch zmalał od lat 70., gdy powstały inne drogi, a dziś całoroczne połączenie z Bayburtem daje droga z Araklı przez tunel Salmankaş, ok. 4 km, otwarty pod koniec 2019 r.
Sławę dało drodze kilka kilometrów pod przełęczą, zakręty Derebaşı (Derebaşı Virajları). Na odcinku 5,1 km jest 13 ciasnych nawrotów, które podnoszą drogę z ok. 1712 na ok. 2035 m, bez barierek i miejscami na szerokość jednego auta, z nachyleniem do 17%. Z góry wyglądają jak sznurek rzucony na zbocze: według OpenStreetMap ponad 4 km drogi mieszczą się w kwadracie o boku mniej niż kilometra. Ok. 2015 r. serwis dangerousroads.org nazwał D915 najniebezpieczniejszą drogą świata, groźniejszą od boliwijskiej Drogi Śmierci, i od tego czasu przyjeżdżają tu filmowcy, rajdowcy i motocykliści. Bardziej niż zakręty grozi tu pogoda. Wilgotne powietrze znad morza wspina się doliną i po południu często zamyka przełęcz w mgle, a po deszczu szuter zamienia się w błoto. W 2019 r. obryw skalny i osuwisko zamknęły odcinek Derebaşı na ponad rok. Zimą śnieg zamyka ją nawet na pół roku.
Nawierzchnia to najważniejsza niewiadoma i źródła sobie przeczą. Wikipedia pisze o asfalcie na początku i na końcu i szutrze w środku. Boing Boing (2024) pisał o drodze prawie w całości szutrowej, a „Világgazdaság” (2026, za BBC) o drodze w dużej części szutrowej, z wyrwami i kamieniami na jezdni. Niemiecki „Merian” opisywał świeży asfalt po drugiej stronie przełęczy. Te opisy zgadzają się z OpenStreetMap (stan na 2026-10): od Bayburtu do przełęczy i kawałek za nią jest asfalt, potem ok. 12 km szutru w złym stanie przez zakręty Derebaşı, a dalej w dół do Çaykary asfalt, na części odcinków bez oznaczonej nawierzchni. Koło Çaykary budowana jest obwodnica z kilkoma tunelami [stan budowy do sprawdzenia]. To droga państwowa pod zarządem Generalnej Dyrekcji Dróg (KGM), otwarta dla ruchu bez zezwoleń, a szuter jest jej częścią, nie bocznym szlakiem. Jeżdżą nią miejscowi, w tym ciężarówki i busy na letnie pastwiska.
Dolina Of to jedna z najciekawszych pod względem językowym części Turcji. W wioskach koło Çaykary i Dernekpazarı część muzułmańskich mieszkańców, potomków ludności, która przeszła na islam w XVII–XIX w., mówi jeszcze romejką, odmianą greki pontyjskiej. Jezioro Uzungöl nazywa się w niej Şeraho. Językoznawcy zwracają uwagę, że romejka z doliny Of zachowała bezokolicznik, który znała greka starożytna, a który zanikł w innych odmianach nowogreckiego. Samo Of słynie w Turcji z tego, że wydało wielu duchownych i nauczycieli religii, a „hodża z Of” to postać z dowcipów. Po drugiej stronie przełęczy zaczyna się już Anatolia Wschodnia: suche, płowe stoki zamiast mokrych lasów i Bayburt z ogromną twierdzą na skale nad Çoruhem.
Na miejscu
- Zakręty Derebaşı: postój na górze nad nawrotami, skąd widać całą serpentynę. Na przełęczy Soğanlı (ok. 2330 m) latem stoją budki z herbatą [do sprawdzenia].
- Uzungöl, ok. 19 km od Çaykary bocznym asfaltem: jezioro zatamowane przez dawne osuwisko, od 1989 r. park przyrody, dziś bardzo turystyczne i zabudowane hotelami.
- Bayburt: twierdza nad miastem z murami o obwodzie ponad 2 km. Evliya Çelebi widział w niej w 1647 r. dzielnicę z 300 domami i meczetem, a zniszczyła ją wojna rosyjsko-turecka 1828–1829. Restauracja trwa od 2017 r. Ok. 45 km od miasta, we wsi Bayraktar, jest Muzeum Baksı ze sztuką współczesną i rękodziełem, nagrodzone w 2014 r. Nagrodą Muzealną Rady Europy.
- Możliwy wypad do klasztoru Sumela nad doliną koło Maçki, na skalnej ścianie ok. 50 km od Trabzonu. Z D915 to osobny dzień przez wybrzeże albo przez Gümüşhane i tunel Zigana [dojazd i godziny otwarcia do sprawdzenia].
Praktycznie
- Na dojeździe jedzie się z Bayburtu: asfaltem aż za przełęcz, potem w dół po szutrze przez zakręty Derebaşı. Na zjeździe ciasnymi nawrotami po luźnym szutrze hamuje się delikatnie i z niskiego biegu; lekki motocykl na oponach terenowych daje tu duży margines.
- Przejezdność zależy od śniegu: zwykle od lipca do września, w niektórych latach od końca czerwca, a zamyka się w październiku. Przed wyjazdem trzeba sprawdzić komunikaty KGM i wojewody (valilik) Bayburtu i Trabzonu oraz świeże relacje o stanie nawierzchni [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Jechać rano, zanim przyjdzie mgła. Po silnym deszczu odcinek Derebaşı lepiej odpuścić albo poczekać dzień. Zasięg telefonu na odcinku szutrowym bywa słaby [do sprawdzenia].
- Stacje paliw w Of, Çaykarze i Bayburcie. Na samym odcinku górskim stacji nie ma [do sprawdzenia].
Źródła (13)
en.wikipedia.org/wiki/State_road_D.915_(Turkey), www.openstreetmap.org/way/604903349, www.openstreetmap.org/node/2914126248, www.memurlar.net/haber/915304/dunyanin-en-teh..., cnnturk.com/yasam/derebasi-virajlari-turizme-..., boingboing.net/2024/03/01/worlds-most-dangero..., www.merian.de/fernreisen/tuerkei/roadtrips-tuerkei, www.vg.hu/nemzetkozi-gazdasag/2026/04/ut-amit..., en.wikipedia.org/wiki/Salmanka%C5%9F_Tunnel, en.wikipedia.org/wiki/Uzung%C3%B6l, en.wikipedia.org/wiki/Pontic_Greek, tr.wikipedia.org/wiki/Bayburt_Kalesi, tr.wikipedia.org/wiki/Baks%C4%B1_M%C3%BCzesi
40.55082, 40.24632 (osm:way/604903349)