Racza to górna dolina Rioni pod głównym grzbietem Kaukazu, kraina lasów bukowych, wąwozów i rozrzuconych wsi, przez którą rzadko przejeżdżają autokary. Na początku XI w. była jednym z księstw (saeristawo) świeżo zjednoczonego królestwa Gruzji. Pierwszego eristawa, Ratiego z rodu Baghwaszi, wyznaczył Bagrat III, pierwszy król całej Gruzji, i właśnie w ostatnich latach jego panowania, w latach 1010–1014, na niewielkim wzniesieniu we wsi Nikorcminda stanęła katedra św. Mikołaja. Datę podaje napis nad wejściem zachodnim, a bogactwo wystroju w tak odległym zakątku badacze tłumaczą królewskim mecenatem. Nazwa wsi łączy się z patronem świątyni [etymologia do sprawdzenia].

Z zewnątrz Nikorcminda wygląda jak typowa gruzińska cerkiew na planie krzyża z kopułą. Dopiero w środku widać, że to coś innego: sześć półkolistych konch otacza centralną przestrzeń, a nad nią unosi się kopuła na bębnie z dwunastoma oknami, które wypełniają wnętrze światłem. W Gruzji podobny plan ma tylko starsza katedra w Kumurdo w Dżawachetii. Malowidła wewnątrz pochodzą z XVII w. W 1534 r. świątynię odnowił król Imeretii, który przypadkiem nosił to samo imię i numer co jej fundator, Bagrat III, choć dzieliło ich ponad pięć stuleci. Trzykondygnacyjna dzwonnica obok jest z drugiej połowy XIX w.

Sławę przyniosły Nikorcmindzie kamienne płaskorzeźby fasad, uważane za jedne z najstaranniej zaprojektowanych na całym Kaukazie. Badacze podkreślają, że wszystkie powstały w jednym czasie i składają się na jeden przemyślany program. W szczytach fasad są Przemienienie Pańskie i Powtórne Przyjście z aniołami dmącymi w trąby, w innych miejscach Podwyższenie Krzyża, Chrystus na tronie i konni święci Jerzy i Teodor, a wokół nich zwierzęta prawdziwe i fantastyczne. Warto obejść kościół dookoła i zatrzymać się przy każdej ścianie, bo każda opowiada co innego, a najlepsze sceny są wysoko, w szczytach. 29 kwietnia 1991 r. Raczę nawiedziło trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,0, najsilniejsze zarejestrowane na Kaukazie: zginęło 270 osób, ok. 100 tys. straciło dach nad głową, a katedra została poważnie uszkodzona i potem odnowiona. Od 2007 r. jest na liście wstępnej UNESCO.

Racza słynie w Gruzji z dwóch rzeczy: wina i wędzonej szynki. Ze wsi Chwanczkara koło Ambrolauri pochodzi wino o tej samej nazwie, naturalnie półsłodkie, ciemnorubinowe, z zapachem malin, robione z odmian aleksandrouli i mudżuretuli; produkuje się je od 1907 r., a nazwa jest chronioną apelacją. Ulubionym winem chwanczkarę nazywał podobno Stalin. Raczuli lori, szynkę wędzoną nad ogniem, je się z lobiani, chlebem nadziewanym fasolą, który w wersji raczańskiej robi się właśnie z dodatkiem szynki. Winobranie, rtweli, zaczyna się tu później niż w Kachetii, bo w górach winogrona dojrzewają dłużej [termin do sprawdzenia].