Tuszetia to kraina na północnym stoku Wielkiego Kaukazu, w górnym biegu dwóch rzek o tej samej nazwie, Pirikiteli Alazani i Gomecris (Tuszetis) Alazani, które łączą się i odpływają do Dagestanu. Od północy i wschodu graniczy z Czeczenią i Dagestanem, od południa z Kachetią, z którą łączy ją tylko jedna droga przez przełęcz Abano. Według umownej granicy kontynentów na wododziale Kaukazu to europejska część Gruzji. Od października do czerwca śnieg zamyka przełęcz, a zimą dolatuje się tu tylko helikopterem. Tradycyjnie Tuszetia dzieliła się na cztery wspólnoty: Cowa, Gomecari, Pirikiti i Czaghma, a jej największą wsią i ośrodkiem jest Omalo na ok. 1880 m, rozłożone na łąkach nad przepaścistym wąwozem. Krajobraz to kontrast: dna dolin porastają sosny i brzozy, a nad nimi ciągną się łąki i nagie grzbiety do ponad 4000 m.

Tuszowie dzielą się na dwie grupy. Czaghma-Tuszowie mówią dialektem gruzińskim, a Cowa-Tuszowie, zwani Bacami, mówili językiem bacbijskim z rodziny nachskiej, spokrewnionym z czeczeńskim, i dziś przechodzą na gruziński. Podanie mówi, że przodkowie Tuszów byli poganami, którzy w latach 330. uciekli w puste góry przed chrztem narzucanym przez króla Miriana III; chrześcijaństwo przyjęli tu ok. VIII w. Najsłynniejsza opowieść pochodzi z 1659 r., z powstania w Kachetii: w bitwie pod Bachtrioni Tuszowie pod wodzą Zezwy Gaprindaulego o świcie wdarli się do twierdzy perskiego wojska. W nagrodę królowie Kachetii przyznali im pastwiska w dolinie Alwani, potwierdzone potem nadaniami Teimuraza II i Herakliusza I. Od tamtej pory Tuszowie żyją między dwoma światami: latem, mniej więcej od kwietnia do października, pasterze są z owcami w górach, a na zimę schodzą do Zemo i Kwemo Alwani w Kachetii. Stada wędrowały dawnymi „drogami owczymi” przez przełęcze, a dzisiejsza droga przez Abano biegnie w dużej części śladem jednej z nich. W XIX w., po osuwisku, które ok. 1830 r. zniszczyło jedną z ich głównych wsi, i po zarazie, najpierw Bacowie, a potem pozostali Tuszowie zaczęli osiadać w Alwani na stałe; w 1873 r. w ośmiu wspólnotach Tuszetii mieszkało jeszcze ok. 5100 osób, dziś niewiele wsi ma stałych mieszkańców.

Nad Górnym Omalo stoi Keselo, twierdza zbudowana w latach 30. XIII w., gdy na Gruzję najechali Mongołowie. Miała 13 wież, w których mieszkańcy kryli się przed najeźdźcami, a później przed napadami z Dagestanu. Do XX w. większość z nich zamieniła się w ruiny; od 2003 r. pięć wież odbudowano dawną techniką tuszyńską, za pieniądze holenderskiej rodziny mieszkającej w Gruzji, a potem fundacji Keselo, i przy okazji znaleziono ryty naskalne oraz siekiery i ozdoby z epoki brązu. Ok. 12 km od Omalo, nad doliną Pirikiteli Alazani, leży Dartlo, wieś kamiennych domów z drewnianymi balkonami i wieżami obronnymi, w której w 2014 r. nie mieszkał na stałe nikt, a latem działają kwatery. Wiara Tuszów, jak u Chewsurów, łączy prawosławie z dawnymi kultami: w Dartlo i Szenako są sanktuaria, do których kobiety nie mają wstępu, a wieprzowina uchodzi za przynoszącą pecha, więc świń się tu nie hoduje.

Najważniejszy czas w roku to Atnigenoba, cykl letnich świąt, który zaczyna się w 100. dniu po prawosławnej Wielkanocy i trwa ok. dwóch tygodni, zwykle od końca lipca do początku sierpnia, w każdej wsi przy jej sanktuarium. Gospodarzem jest szulta, wybierany przez wieś na rok: kilka dni wcześniej „wiesza kotły” i warzy aludi, tuszyńskie piwo uważane za święty napój, a do budynku, w którym się je warzy, nie wchodzą kobiety w wieku rozrodczym. Obrzędy prowadzi sługa krzyża, który jako jedyny wynosi chorągiew i ogłasza początek święta dzwonami; potem jest uczta, przy której kobiety i mężczyźni siedzą osobno, wyścigi konne i korbegela, gdy pięciu mężczyzn staje w kręgu, a pięciu kolejnych na ich ramionach. Po świętach zaczynają się sianokosy. Latem w Omalo odbywa się też Tuszetoba, święto pasterzy z wyścigami konnymi [termin do sprawdzenia]. Z Tuszetii pochodzi ser guda, który bierze nazwę od worka z owczej skóry, w którym dojrzewa, wywróconego wełną do środka; kiedyś sprzedawano go razem z tuszyńską wełną do Rosji i dalej. W kwaterach je się chinkali z baraniną.

Park Narodowy Tuszetii powstał 2003-04-22 i ma 83 453 ha między 900 a 4800 m; razem z rezerwatem ścisłym i krajobrazem chronionym obszary chronione Tuszetii zajmują ok. 113 660 ha. To jedyne nienaruszone siedlisko kozy bezoarowej w Gruzji, a żyją tu też tury, niedźwiedzie, rysie, wilki, kozice, orły przednie, orłosępy i ułary kaukaskie. Tuszetia uchodzi za jeden z najmniej zmienionych przez człowieka zakątków Kaukazu.