Safranbolu leży ok. 9 km na północ od przemysłowego Karabüku. Stare miasto jest wciśnięte w głębokie wąwozy kilku potoków, w cieniu opadowym gór oddzielających je od Morza Czarnego. To kraina, którą starożytni nazywali Paflagonią. Bizantyjska Dadybra przeszła w 1196 r. po czteromiesięcznym oblężeniu w ręce Muhyiddina Mesuda, syna seldżuckiego sułtana Kılıça Arslana II. Potem rządzili tu emirowie Çobanoğulları i Candaroğulları, a w latach 1354–1424 było to miasto graniczne między Candaroğulları a Osmanami. Ok. 1332 r. odwiedził je Ibn Battuta. Nazwa wzięła się od szafranu, który rósł w okolicy obficie i był tu przedmiotem handlu. Pod koniec XVI w. pojawiła się forma Zağfiranborlu, a za Kâtiba Çelebiego, ok. 1640 r., była już w powszechnym użyciu. Z niej powstało dzisiejsze Safranbolu, ze śladem greckiego polis.

Bogactwo przyniosły miastu karawany. Safranbolu leżało przy szlaku łączącym wybrzeże czarnomorskie z wnętrzem Anatolii i ze Stambułem, a rzemieślnicy, zwłaszcza garbarze i szewcy, działali w cechach. Symbolem tej epoki jest Cinci Han w środku bazaru, kamienny karawanseraj z dziedzińcem o wymiarach ok. 23,5 × 11,5 m otoczonym dwiema kondygnacjami arkad. Miał ok. 65 izb dla kupców, a w dolnej części stajnie i składy. Napis fundacyjny się nie zachował. Tradycja, którą przyjmują też historycy, wiąże go z Karabaşzade Hüseyinem Efendim zwanym Cinci Hocą, „mistrzem od dżinów”. Ten miejscowy uczony zdobył łaski chorowitego sułtana Ibrahima, bo podobno leczył go egzorcyzmami i amuletami, i doszedł do urzędu kadiaskera Anatolii. Zginął w 1648 r., wkrótce po upadku swego protektora, a han powstał prawdopodobnie w ostatnim roku jego życia. Obok stoją meczet Köprülü z 1662 r. i meczet İzzeta Mehmeda Paszy z 1796 r. İzzet Mehmed, syn tego miasta, był w latach 1794–1798 wielkim wezyrem i odnowił też akwedukt nad kanionem Tokatlı.

Słynne są jednak domy. Mieszczanie mieli po dwa: zimą mieszkali w Çarşı, ciepłej i osłoniętej od wiatru dzielnicy na dnie wąwozu, a na lato przenosili się do Bağlar, wyżej, wśród winnic i sadów. Typowy dom ma kamienny parter na stajnię i składy, a wyżej dwie kondygnacje w szkielecie drewnianym wypełnionym cegłą suszoną, z wykuszami nad ulicą i dachem z czerwonej dachówki. Każda izba była osobnym mieszkaniem dla jednej rodziny z wielopokoleniowego domu, z wbudowanymi szafami i łazienką ukrytą w szafie. Z ok. 2000 tradycyjnych budynków 1008 wpisano do rejestru zabytków, a w 1994 r. całe miasto trafiło na listę UNESCO. Ocalało paradoksalnie dzięki hucie: w 1939 r. ruszyła huta w Karabüku, ludzie przenieśli się do pracy i nowych bloków, a stare miasto ominęła przebudowa lat 50. W dzielnicy Kıranköy mieszkali do wymiany ludności w 1923 r. prawosławni Grecy. Do ochrony miasta przyczynił się też film: dokument Suhy Arına „Safranbolu'da Zaman” z 1976 r. dostał Złotą Pomarańczę i zwrócił uwagę kraju na ginące domy.

Ciekawostka z historii gospodarczej: od połowy XIX w. ludzie z Safranbolu zdominowali piekarnie Stambułu. Według geografa Xaviera de Planhola z okolic miasta pochodziło ok. trzech na pięciu pracowników stołecznych piekarni. Szafran uprawia się dziś na niewielką skalę we wsi Davutobası, kilkanaście kilometrów od miasta. Fioletowe krokusy kwitną jesienią, a ze znamion zbiera się przyprawę [termin zbioru do sprawdzenia]. W sklepach w Çarşı kupuje się lokum, także z szafranem, i szafranowy pudding zerde. We wrześniu odbywa się festiwal filmu dokumentalnego Altın Safran (Złoty Szafran), a od 2015 r. także festiwal motocyklowy [terminy do sprawdzenia].