Asturia (gmina Colunga) · dzień C
Lastres (Llastres): wieś wielorybników na stoku nad zatoką
| Typ | wioska, wybrzeze, widok |
|---|---|
| Czas | ok. 1 h |
| Wstęp | wieś, punkt widokowy i port bez opłat |
| Zespół zabytkowy | od 1992 r. (BIC) |
| Torre del Reloj | wieża strażnicza z XV w., zegar od 1751 r. |
| Santa María de Sábada | kościół z XVIII w., zabytek (BIC); wieża z końca XIX w. |
| San Roque | kaplica z 1616 r., obok punkt widokowy |
| Mieszkańcy | ok. 680 (2025) |
| Wyróżnienia | Pueblo Ejemplar de Asturias 2010; Los Pueblos más bonitos de España od 2014 r. |
| Wydarzenia | San Roque w połowie sierpnia (spalenie kukły olbrzyma, Xigante), Matka Boża Buen Suceso na początku września, święto 8 września [daty w 2028 r. do sprawdzenia] |
Rys historyczny
Lastres (po asturyjsku Llastres) wspina się po stromym stoku nad małą zatoką, ok. 4 km od Colungi, a za plecami ma pasmo Sierra del Sueve. Dawna nazwa miejsca, Santa María de Sábada, ma łacińskie korzenie, a dokument z czasów Alfonsa III z X w. wspomina „Sátavę”. Według miejscowej tradycji osiedlili się tu biedni rolnicy z leżącej wyżej wsi Luces (Lluces), którzy zeszli nad morze spróbować szczęścia w rybołówstwie. Obie wsie długo były na siebie skazane: chłopi z Luces pływali na łodziach z Lastres, a na początku XVIII w. procesowali się o to, przy której wsi stanie nowy kościół parafialny. Spór wygrało Lastres, ale kościół Santa María de Sábada postawiono na samej górze, możliwie blisko Luces. Fundator, ród Robledo, dał mu szerokie arkady, pod którymi rybacy i rolnicy mieli razem handlować, choć targu nigdy nie otwarto.
Złotym wiekiem były wieki XVI i XVII, kiedy Lastres należało do ważniejszych portów Asturii; pierwsze nabrzeże zbudowano tu w połowie XVI w. Najstarsza dzielnica nosi nazwę Los Balleneros, czyli wielorybnicy. Od października i listopada, gdy wieloryby podpływały do brzegu, na cyplach siedzieli wybrani spośród mieszkańców obserwatorzy o najlepszym wzroku. Na widok wieloryba palili ognisko z zielonych gałęzi, a na dym odpowiadał dzwon kaplicy San Roque i kolejnych kaplic. Załoga łodzi wiosłowej, której harpun trafił pierwszy, dostawała najlepszą część zdobyczy. Zwierzę holowano na plażę El Escanu, tłuszcz wytapiano na olej do lamp, z kręgów robiono taborety, a z fiszbinów gorsety. Port był jednak zawsze słaby wobec fal. Odbudowę nabrzeża zlecił Karol III, ale prace się nie udały, a w 1821 r. mieszkańcy na próżno prosili o pomoc Kortezy. W XIX w. w morze wysunięto pomost El Pantalán, do którego wagoniki na linach dowoziły węgiel z kopalni w Carrandi na statki do Gijón i Bilbao. Na początku XX w. działało tu dziesięć konserwowni. Najczarniejszym dniem był 6 września 1944 r.: sztorm zaskoczył flotę przy połowie bonito (tuńczyka białego) i na morzu został kuter „Glorioso San Antonio” z trzynastoma ludźmi. Dziś do portu wraca kilkanaście łodzi, a najwięcej przywożą morszczuka.
Wieś jest od 1992 r. chroniona jako zespół zabytkowy. Strome uliczki prowadzą obok domów rybaków z drewnianymi gankami, w których parter służył do solenia ryb, i obok kamiennych pałaców, postawionych głównie w XVII w. za pieniądze emigrantów z Lastres. Torre del Reloj była w XV w. wieżą strażniczą przeciw piratom. W 1751 r. Teresa Robledo, wykonując testament męża, przebudowała ją, dała jej zegar z dzwonami i dobudowała bezpłatną szkołę dla dzieci z wioski. Kaplicę San Roque na górze postawił w 1616 r. ród armatorów Robledo Victorero. W 2010 r. Lastres dostało nagrodę „wzorowej wsi Asturii” (Pueblo Ejemplar) fundacji Księcia Asturii, dziś Księżnej Asturii, a w latach 2009–2011 grało miasteczko San Martín del Sella w serialu „Doctor Mateo” stacji Antena 3. Klify pod wsią należą do tzw. Wybrzeża Dinozaurów (Costa de los Dinosaurios): od Gijón po Ribadesellę naliczono 446 śladów z jury w dziewięciu stanowiskach, od 2001 r. chronionych jako pomnik przyrody. Największe z nich, odciski stóp zauropoda o średnicy do ok. 1,3 m sprzed ok. 150 mln lat, leżą przy plaży La Griega pod Colungą, a przy drodze z Colungi do Lastres stoi od 2004 r. Muzeum Jury Asturii (MUJA) w budynku w kształcie trójpalczastego śladu.
Na miejscu
- Mirador i kaplica San Roque na górze: widok na czerwone dachy, port i Sierra del Sueve, przy dobrej pogodzie aż po Picos de Europa; w kaplicy woskowe wota i koszyczek: według zwyczaju modlitwa ma więcej szczęścia, gdy trafi się do niego monetą.
- Kościół Santa María de Sábada z arkadami i dwie kamienne ławy w kształcie półksiężyca przed nim: „Luneta de los Hombres”, gdzie rybacy ustalali początek sezonów połowów, i „Luneta de les Muyeres”.
- Zejście przez Los Balleneros i L'Atalaya, skąd kobiety wypatrywały ławic sardynek i powrotu łodzi, do Torre del Reloj, Calle Real i portu z halą aukcyjną; z nabrzeża widać resztki pomostu węglowego El Pantalán.
- Osobny postój po drodze, jeśli starczy czasu: ścieżka do śladów dinozaurów przy plaży La Griega (ok. 600 m od tablicy przy moście) albo muzeum MUJA.
Praktycznie
- Dojazd z Colungi drogą AS-257 (ok. 4,5 km, po drodze zjazd do MUJA). Dalej ta sama AS-257 wiedzie przez wieś, pod kościołem i przez Luces do ronda La Venta del Pobre na N-632 (ok. 6 km), a stamtąd N-632 do Villaviciosy (ok. 11 km); odległości szacunkowe według OpenStreetMap.
- Wieś jest stroma, a uliczki ciasne. Motocykl najlepiej zostawić na górze, przy AS-257 obok kościoła albo na parkingu przy wjeździe od Luces, i zejść do portu pieszo (powrót to kilkadziesiąt metrów stromo pod górę). Według OpenStreetMap jest też bezpłatny parking przy Campo de San Roque, z dojazdem jednokierunkową uliczką, i bezpłatny parking przy porcie (stan na 2026-10, źródło: OpenStreetMap) [miejsce dla motocykla latem do sprawdzenia].
- Ruch w porcie najlepiej widać w dzień powszedni; w sierpniowe weekendy i w czasie fiesty San Roque we wsi jest tłoczno, więc lepiej przyjechać przed południem.
Źródła (12)
es.wikipedia.org/wiki/Lastres, en.wikipedia.org/wiki/Llastres, es.wikipedia.org/wiki/Capilla_de_San_Roque_(Lastres), www.colunga.es/c/document_library/get_file?uu..., www.vivirasturias.com/patrimonio-civil/i/5464..., asturias.com/la-villa-marinera-de-lastres/, es.wikipedia.org/wiki/Yacimientos_de_icnitas_..., es.wikipedia.org/wiki/Playa_de_La_Griega, es.wikipedia.org/wiki/Museo_del_Jurásico_de_Asturias, www.turismoasturias.es/agenda-de-asturias/-/c..., www.wikidata.org/wiki/Q121811131, www.openstreetmap.org/way/50982469
43.51352, -5.26975 (wikidata:Q121811131)