Tarragona (Katalonia) · etap 7 · opcja
Miravet: zamek templariuszy i prom na linie przez Ebro
| Typ | zamek, wies, rzeka |
|---|---|
| Czas | 1,5–2,5 h |
| Wstęp | zamek 7 €, ulgowy 5 €, do 16 lat bez opłat; od maja do września wt.–sob. 10:00–19:00, niedziele i święta 10:00–15:00, w poniedziałki zamknięty (stan na 2026-10, źródło: patrimoni.gencat.cat); prom dla dużego motocykla 2,50 € według cennika z 2018 r. [cena do sprawdzenia] |
| Zamek | zdobyty w 1153 r. przez Ramona Berenguera IV i oddany templariuszom; zabytek (BIC) od 1988 r. |
| Oblężenie | 1307–1308, ok. 10 miesięcy; kapitulacja 12 grudnia 1308 r. |
| Joannici | od 1317 r. do 1835 r. |
| Bitwa nad Ebro | Republikanie forsują rzekę pod Miravetem 25 lipca 1938 r. |
| Prom | przeprawa znana od 1153 r.; obecny prom z 1946 r., dwie łodzie z 1900 r.; zabiera auta i motocykle |
| Garncarstwo | Raval dels Canterers, kilka czynnych warsztatów |
| Mieszkańcy | ok. 700 (2025) |
| Wydarzenia | Sant Domènec – święto garncarzy, ostatni weekend lipca albo pierwszy sierpnia; Festa de la Cirera w pierwszą albo drugą niedzielę czerwca; festa major ok. 12 października [daty w 2028 r. do sprawdzenia] |
Rys historyczny
Miravet to stara wieś przyklejona do czerwonawej skały nad Ebro, a nad nią, ok. 100 m wyżej, wznosi się jeden z najlepiej zachowanych zamków templariuszy w Europie. Wzgórze było zamieszkane już przez Iberów, a za panowania muzułmańskiego stała tu warownia strzegąca doliny przy wejściu do przełomu rzeki, Pas de Barrufemes. Padła jako jedna z ostatnich twierdz islamskich w Katalonii: w 1153 r., kilka lat po Tortosie i Lleidzie, zdobył ją hrabia Barcelony Ramon Berenguer IV i 23 sierpnia tego roku oddał templariuszom, na ręce mistrza zakonu w Prowansji i Hiszpanii Pere de Rovira. Rycerze w krótkim czasie zbudowali na fundamentach arabskich murów nowy zamek: górny dziedziniec otoczony salami jak w klasztorze cystersów, z kościołem, refektarzem, kapitularzem, cysterną, piwnicami i spichrzem, a niżej rozległe przedzamcze z magazynami, stajniami i ogrodami. Miravet stał się jedną z najważniejszych komandorii zakonu w Koronie Aragońskiej, w 1235 r. obradowała tu kapituła generalna, a w Wieży Skarbca trzymano archiwum i skarbiec prowincji.
Koniec przyszedł z Francji. Gdy w październiku 1307 r. Filip IV Piękny kazał aresztować templariuszy, król Aragonii Jakub II poszedł w jego ślady. Rycerze nie oddali jednak zamków: w Miravecie zamknęła się załoga pod komendą Ramona de Saguàrdii i wytrzymała ok. dziesięciu miesięcy oblężenia. 12 grudnia 1308 r. dwudziestu dwóch ostatnich obrońców poddało się urzędnikom króla, którzy spisali w zamku m.in. 650 złotych florenów i kilka tysięcy srebrnych monet. Legenda mówi, że sześciu rycerzy, którzy nie chcieli złożyć broni, stracono w wieży nazywanej od tego Torre de la Sang („Wieża Krwi”); badacze uważają, że poddali się kilka dni później i trafili do niewoli. Sobór prowincjonalny w Tarragonie uznał w 1312 r. templariuszy katalońskich za niewinnych, ale zakon i tak rozwiązano, a w 1317 r. Miravet przeszedł na joannitów, którzy spisali tu w 1319 r. zbiór miejscowego prawa, Costums de Miravet, i władali wsią do 1835 r.
Zamek jeszcze wiele razy wracał na wojnę. W 1610 r. wypędzono z Miravetu morysków, ochrzczonych potomków muzułmanów, i wieś długo się nie podniosła: w spisie z 1718 r. miała tylko 227 mieszkańców. W wojnie żniwiarzy w 1650 r. zajęły go wojska kastylijskie, w XVII–XVIII w. dostał nowe mury pod artylerię i obecną bramę, a w III wojnie karlistowskiej był twierdzą karlistów, dopóki w czerwcu 1875 r. nie zdobył go po dobie walk generał Martínez Campos; na bramie do górnego zamku zachował się napis karlistów. W kwietniu 1938 r. wieś zajęli frankiści, a w nocy na 25 lipca 1938 r., na początku bitwy nad Ebro, oddziały republikańskie przeprawiły się pod Miravetem przez rzekę i zmusiły do poddania załogę zamku. Frankiści odbili wieś na początku listopada, gdy republikanie wycofywali się za Ebro. W 1990 r. zamek przeszedł na własność Generalitat, a po wykopaliskach i odnowie otwarto go dla zwiedzających w 1994 r.
Druga twarz Miravetu to rzeka i glina. Przeprawę promową pod zamkiem wspominają dokumenty już z 1153 r.; dziś pas de barca to jeden z trzech ostatnich promów na katalońskim odcinku Ebro i jedyny w Miravecie sposób, by przejechać na drugi brzeg bez objazdu. Nie ma silnika: dwie płaskodenne łodzie z 1900 r., nazwane imionami pionierów okrętów podwodnych Monturiolem i Isaakiem Peralem, niosą wspólny drewniany pokład i są uwiązane cienką liną do grubej liny przeciągniętej nad rzeką. Przewoźnik ustawia kadłuby skośnie do nurtu, a prąd sam przepycha prom na drugi brzeg. W 1938 r. poprzedni prom zbombardowano, obecny pływa od 1946 r., a po kontrolowanej fali powodziowej w 2014 r. stał prawie dwa lata w remoncie. Na północnym skraju wsi leży dzielnica Raval dels Canterers, w spisie z 1860 r. przysiółek z 19 domami, gdzie garncarze, canterers (od cànter, dzbana na wodę), wciąż toczą z miejscowej gliny dzbany, misy i chłodzące wodę botijos; to dziś najważniejszy czynny ośrodek garncarski w tej części Katalonii.
Na miejscu
- Zamek: kręta droga dojazdowa pod murami, przedzamcze z cysterną i stajniami, romański kościół i refektarz w górnym zamku, a z tarasu na szczycie widok na meander Ebro i sady w dolinie.
- Stara wieś Cap de la Vila pod skałą: dawny kościół parafialny z XVII w. (Església Vella) nad samą rzeką i strome uliczki do niego.
- Raval dels Canterers przy wjeździe od strony Benissanet: warsztaty garncarzy z piecami i sprzedażą na miejscu.
- Prom pas de barca: nawet bez przeprawy warto zejść na przystań i zobaczyć, jak prąd przepycha łodzie po linie.
Praktycznie
- Dojazd z Gandesy: ok. 24 km (ok. 35 min) przez El Pinell de Brai, drogami C-43 i T-324 przez wzgórza, albo ok. 29 km przez N-420 i Benissanet (OSRM, szacunkowo).
- Z Miravetu do Tarragony: ok. 67 km (ok. 65–70 min) przez Benissanet i Móra d'Ebre, dalej N-420 przez Falset i Reus; albo promem i drogą C-12 na wschodnim brzegu, potem C-44 do L'Hospitalet de l'Infant i bezpłatną autostradą A-7, ok. 70 km (ok. 1 h) (OSRM, szacunkowo). Dla porównania Gandesa – Tarragona prosto N-420 to ok. 82 km.
- Zamek: na górę prowadzi asfaltowa Carretera del Castell; przy końcu drogi jest bezpłatny parking pod murami, drugi bezpłatny parking leży we wsi przy rzece (według OpenStreetMap, stan na 2026-10). Kasa zamyka się pół godziny przed zamknięciem zamku; w niedziele zamek czynny tylko do 15:00, w poniedziałki zamknięty (stan na 2026-10, źródło: patrimoni.gencat.cat).
- Prom zabiera motocykle: na pokład wchodzą dwa samochody i motocykl (Diari de Tarragona, 2021), a cennik przy przystani z 2018 r. podawał 3 € za auto, 2,50 € za duży motocykl i 1 € od pieszego. Według tego samego cennika prom kursował pon.–sob. 8:00–13:00 i 15:00–19:00, w niedziele 9:00–13:00 i 15:00–19:00, w sierpniu 8:00–20:00, bez przerwy w weekendy od marca do grudnia; nie pływa 25–26 grudnia i 1 i 6 stycznia [godziny i ceny do sprawdzenia przed wyjazdem]. Przy wysokim stanie wody, silnym wietrze cerç albo burzy przeprawę wstrzymuje się, co sygnalizuje czerwona flaga; wtedy objazd przez most w Móra d'Ebre to ok. 20 km.
- Na prom wjeżdża się z drewnianej przystani: motocykl wprowadza się powoli, według wskazówek przewoźnika.
- Ribera d'Ebre to jeden z najgorętszych zakątków Katalonii: w lipcu zamek najlepiej zwiedzać zaraz po otwarciu, bo na murach i tarasach prawie nie ma cienia [temperatury do sprawdzenia przed wyjazdem].
Źródła (12)
patrimoni.gencat.cat/en/monuments/monumentos/..., patrimoni.gencat.cat/en/monuments/monuments/m..., patrimoni.gencat.cat/en/collection/miravet-castle, ca.wikipedia.org/wiki/Castell_de_Miravet, es.wikipedia.org/wiki/Castillo_de_Miravet, ca.wikipedia.org/wiki/Miravet, www.enciclopedia.cat/gran-enciclopedia-catala..., www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0213020, ca.wikipedia.org/wiki/Pas_de_barca_de_Miravet, www.diaridetarragona.com/ebre/82772/75-anys-c..., commons.wikimedia.org/wiki/File:Horari_del_pa..., www.openstreetmap.org/way/128215157
41.03930, 0.59665 (wikidata:Q24015211)