Wysoki Atlas Centralny, Béni Mellal-Chénifra (Maroko) · bouguemez
Dolina Aït Bouguemez („Szczęśliwa Dolina”) i agadir Sidi Moussa
| Typ | gory, wies, prehistoria, park narodowy, trekking |
|---|---|
| Czas | 1 dzień: przejazd doliną, wejście na Sidi Moussa (ok. 1–2 godzin w obie strony), ślady dinozaurów |
| Wstęp | dolina bezpłatnie; agadir Sidi Moussa – zwyczajowa opłata dla opiekuna [do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| Wys. | dno doliny ponad 1800 m |
| Długość | ok. 30 km, ok. 30 wsi |
| Ighil M'Goun | 4071 m, trzeci szczyt Atlasu po Toubkalu i Ouanoukrimie |
| Geopark | M'Goun, światowy geopark UNESCO od 2014 r., ok. 5730 km² |
| Ślady dinozaurów | Ibaqalliwn i inne stanowiska nad rzeką Bou Guemez; wczesna jura (domer), przewaga zauropodów |
O miejscu
Aït Bouguemez to wysoko położona dolina w Wysokim Atlasie Centralnym, ok. 30 km długości, z dnem powyżej 1800 m. Od dawna nosi przydomek „Szczęśliwa Dolina”, a turystów wciąż jest tu niewielu. Rzeka płynie przez szachownicę pól zbóż i warzyw, a dalej ciągną się sady jabłoni i orzechów włoskich, nawadniane siecią kanałów. Na zboczach stoi ok. 30 wsi z ubijanej ziemi, a w części z nich zachowały się ighrem, warowne spichlerze zbiorowe. Wsie dzielą się wodą, lasem i pastwiskami według dawnych zasad. Latem, gdy stopnieje śnieg, stada wychodzą na wysokie pastwiska.
Nad wsią Timit, na samotnym stożkowatym wzgórzu pośrodku doliny, stoi agadir Sidi Moussa. To spichlerz z ziemi i kamienia z narożnymi wieżyczkami, przez wieki pełniący też rolę strażnicy i twierdzy na wypadek napadu. Każda rodzina miała w nim swoją komorę na zboże i cenne rzeczy. Wzgórze jest też miejscem świętym, bo tradycja wiąże je z grobem lokalnego świętego (marabuta) Sidi Moussy. Przewodniki opisują go jako uzdrowiciela, czczonego niegdyś także przez miejscowych Żydów [do sprawdzenia]. Z góry widać całą zieloną dolinę: pola, sady, wsie przyklejone do zboczy i nagie, rdzawe góry dookoła.
Dolina leży w Geoparku M'Goun, światowym geoparku UNESCO od 2014 r. Zbocza budują głównie skały osadowe z jury, w tym wapienie morskie, wypiętrzone w czasie fałdowania Atlasu, gdy płyta afrykańska zderzyła się z europejską. Na płytach wapiennych nad rzeką Bou Guemez, m.in. przy Ibaqalliwn, zachowały się tropy dinozaurów. Badacze z Rabatu i La Rioja opisali w 2010 r. sześć nowych stanowisk z wczesnej jury (domer, ok. 185 mln lat temu), na których przeważają ślady zauropodów. Przewodniki wskazują jako najłatwiej dostępne miejsce pod wsią Aguerd n'Ouzrou. Na południe od doliny wznosi się Ighil M'Goun (4071 m), trzeci szczyt Atlasu po Toubkalu i Ouanoukrimie. Wejście na niego zajmuje kilka dni trekkingu.
Na miejscu
- Wejście na agadir Sidi Moussa od strony Timit (ścieżka zaczyna się naprzeciw gîte w Timit); widok na całą dolinę.
- Ślady dinozaurów nad rzeką przy Ibaqalliwn i Aguerd n'Ouzrou; najlepiej z miejscowym przewodnikiem, który pokaże płyty z tropami.
- Spacer przez sady i wsie wzdłuż kanałów nawadniających, wiosną w kwiatach jabłoni, jesienią w czasie zbioru orzechów.
Praktycznie
- Dojazd od strony Azilal i od Imi n'Ifri (Demnate) asfaltem albo częściowo pistą przez przełęcze [stan dróg na rok wyjazdu do sprawdzenia]; dalej na wschód do Zaouiat Ahansal pista przez góry.
- Stacji paliw w dolinie nie ma albo jest tylko sprzedaż z kanistrów [do sprawdzenia]; tankuj w Azilal lub Demnate.
- Noclegi w gîtes (domach gościnnych) w Tabant, Timit i innych wsiach. Zimą (XII–III) przełęcze bywają zasypane, nocą mróz.
- Ścieżka na Sidi Moussa jest stroma i kamienista. Motocykl zostaw w wiosce, najlepiej przy gîte.
Źródła (8)
en.wikipedia.org/wiki/Ait_Bouguemez, ulysse.com/news/?p=51353, showcaves.com/english/ma/geoparks/MGoun.html, www.atlasobscura.com/places/shrine-of-sidi-moussa, www.lonelyplanet.com/points-of-interest/zawiy..., www.fodors.com/world/africa-and-middle-east/m..., investigacion.unirioja.es/documentos/5c13b26e..., www.evaneos.com/morocco/holidays/places/1598-...
31.66111, -6.44375 (wikidata:Q25634581)