Antyatlas, Sus-Massa (Maroko) · antyatlas
Tafraoute (Tafraout) i dolina Ameln
| Typ | geologia, gory, wies, widok, rzezba |
|---|---|
| Czas | 1 dzień: Tafraoute, pętla doliną Ameln, „Kapelusz Napoleona” i malowane skały |
| Wstęp | bezpłatnie; dom tradycyjny w Oumesnat 10 MAD (źródło: Rough Guides) [do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| Wys. | ok. 1000 m n.p.m. |
| Dżebel Lekst | 2359 m, kwarcytowy masyw nad doliną Ameln |
| Dolina Ameln | 26 wsi pod północną ścianą doliny, na ok. 20 km |
| Malowane skały | Jean Vérame z miejscowymi strażakami, 1984; ok. 18–19 t farby, kilkakrotnie odnawiane |
| Migdałowce | kwitną w lutym–marcu; Festiwal Migdałowców (Louz Tafraout), 11. edycja 23–25 II 2024 |
O miejscu
Tafraoute leży na wysokości ok. 1000 m w niecce otoczonej granitem w kolorze łososia i różu. Granit wietrzał tu przez miliony lat. Rozpadał się wzdłuż spękań na gładkie bule, wieże i chybotliwe głazy, które o zachodzie słońca robią się czerwone. W języku tachelhit słowo tafrawt oznaczało kiedyś cembrowane koryto na wodę ze studni, a potem po prostu kotlinę. Najsłynniejsza skała stoi nad wsią Agard Oudad, ok. 3 km na południe od miasteczka. Francuzi nazwali ją „Kapeluszem Napoleona”, bo z daleka przypomina dwurożny kapelusz cesarza. Ok. 2 km na południowy zachód od Tafraoute, za gajem palmowym przy wsi Tazka, na przewróconym bloku skalnym jest prehistoryczny ryt gazeli.
Na północ od miasteczka ciągnie się dolina Ameln, zamknięta ścianą Dżebel Lekst (2359 m). To kwarcytowy masyw o fioletowym i rdzawym połysku, na którego szczycie stoją schronienia pielgrzymów. U jego stóp, tam gdzie z gór wypływają źródła, przyklejonych jest 26 wsi. Mają tarasowe pola, gaje migdałowców i arganii, a także jaskrawo malowane domy i meczety. Obok nowych domów stoją stare, opuszczone, z ubijanej ziemi i kamienia. Ameln słynie z wędrówek zarobkowych. Mężczyźni z tej doliny od pokoleń wyjeżdżają do pracy w handlu i hotelarstwie, do Casablanki i Tangeru, a także do Marsylii, Brukseli czy Paryża. Berberowie z Sus i Antyatlasu prowadzą sporą część sklepów spożywczych w całym Maroku. Bogatsi wracają na starość i stawiają w dolinie wille, a przez większą część roku wsiami rządzą kobiety. W Oumesnat jedna rodzina pokazuje swój stary dom: żarna, naczynia na wodę, izbę dla gości z osobnym wejściem i letni taras do spania. Z Tafraoute pochodzi pisarz i poeta Mohammed Khaïr-Eddine (1941–1995), jeden z najważniejszych frankofońskich autorów Maroka.
Na południe od Agard Oudad, na pustym płaskowyżu, leżą malowane skały (Pierres Bleues). W 1984 r. belgijski artysta Jean Vérame z pomocą strażaków z Tafraoute polał wielkie granitowe głazy ok. 18–19 tonami farby: błękitnej, czerwonej, fioletowej i czarnej. Sam mówił o „naturalnych drganiach kosmosu”. Podobne prace zrobił też na Synaju i w górach Tibesti w Czadzie. Farba wyblakła, więc skały co jakiś czas się odnawia, z różnym skutkiem. Według przewodnika Rough Guides w 2010 r. zrobił to miejscowy mieszkaniec, a część farby spłynęła wtedy do strumieni, co wywołało spory. Jedni uważają skały za arcydzieło land artu, inni za kicz w pięknym krajobrazie.
Migdały to obok jęczmienia i oleju arganowego główny płód okolicy. Na przedwiośniu, w lutym i na początku marca, dolina bieleje i różowieje od kwiatów. Wtedy stowarzyszenie Louz Tafraout urządza Festiwal Migdałowców z targiem produktów lokalnych. W 2019 r. trwał od 28 lutego do 3 marca, a w 2024 r. od 23 do 25 lutego. Termin zależy od kwitnienia [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Na targu i w sklepach kupuje się amlou, gęstą pastę z prażonych migdałów, oleju arganowego i miodu, jedzoną z chlebem na śniadanie.
Na miejscu
- Pętla doliną Ameln: z Tafraoute na północ do Oumesnat (dom tradycyjny) i dalej wsiami pod Dżebel Lekst; najładniej rano, gdy słońce oświetla kwarcytowe ściany.
- „Kapelusz Napoleona” nad Agard Oudad i ok. 1,5 km dalej malowane skały; o zachodzie słońca różowy granit i błękitne głazy najmocniej kontrastują.
- Ryt gazeli koło Tazki (krótki spacer od gaju palmowego) i targ w Tafraoute z migdałami, amlou i babuszami.
Do skosztowania

przystawka
Amlou (pasta z migdałów, oleju arganowego i miodu)
Prażone, drobno zmielone migdały ucierane z olejem arganowym i miodem w gęstą, orzechową pastę z kuchni amazigh z Sus i Antyatlasu. Jada się ją z chlebem na śniadanie i przy przerywaniu postu w ramadanie; migdały daje okoliczny Antyatlas, który z nich słynie.
Fot. Lucyin, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Praktycznie
- Do malowanych skał prowadzi pista dostępna dla zwykłego auta, odbijająca od drogi na Tiznit (źródło: Le Jardin aux Etoiles) [do sprawdzenia przed wyjazdem]; motocyklem dual-sport bez trudności.
- W pełni lata w Tafraoute bywa gorąco, ale mniej niż na równinie; najlepsza pora to luty – kwiecień i październik – listopad.
- Stacja paliw w Tafraoute; w głąb Antyatlasu (na Tatę i Aït Mansour) tankuj do pełna [do sprawdzenia].
- Malowane skały i „Kapelusz Napoleona” to popularne miejsca zdjęć; drona lepiej nie wozić (kłopoty na granicy) [przepisy do sprawdzenia przed wyjazdem].
Źródła (12)
en.wikipedia.org/wiki/Tafraout, www.roughguides.com/destinations/africa/moroc..., www.routard.com/fr/guide/afrique/maroc/anti-a..., malika-in-morocco.com/1793/travel-guide-to-tafraoute, graphitejournal.com/jean-verames-les-roches-bleues, www.lejardinauxetoiles.net/en/des-rochers-pei..., www.lonelyplanet.com/points-of-interest/pierr..., telquel.ma/instant-t/2024/02/26/tafraout-un-f..., fr.hespress.com/51919-la-9eme-edition-du-fest..., www.britannica.com/biography/Mohammed-Khair-Eddine, www.moroccoworldnews.com/2024/02/22781/cultur..., maroc.ma/fr/actualites/amlou-une-saveur-du-pa...
29.71877, -8.97635 (wikidata:Q1936239)