Dolina Sus, Sus-Massa (Maroko) · antyatlas
Taroudant (Tarudant)
| Typ | mury, miasto, islamskie, historia |
|---|---|
| Czas | pół dnia: objazd murów, souki, wieczór na placu Assarag |
| Wstęp | mury i souki bezpłatnie |
| Mury | ok. 6–7,5 km z ubijanej ziemi, XVI w. (Saadyci), dziewięć bram, ok. 130 baszt i 19 bastionów narożnych |
| Bramy | m.in. Bab el-Kasba, Bab Targhount, Bab Zorgane, Bab Oulad Bounouna, Bab el-Khemis |
| Mieszkańcy | ok. 80 tys. (2014) |
| Rekord upału | 48,0 °C (2023-08-11) |
| Odbudowa | renowacja murów po trzęsieniu ziemi w Al Haouz (2023), ok. 40 mln MAD |
Rys historyczny
Taroudant leży w żyznej dolinie Sus, między Wysokim Atlasem na północy a Antyatlasem na południu, ok. 80 km (szacunkowo) na wschód od Agadiru. Dolina żyje z sadów cytrusowych i oliwek, a na zboczach rosną arganie, z których tłoczy się olej. Miasto jest stare: Almorawidzi zajęli je już w 1056 r. Swoją dzisiejszą postać zawdzięcza jednak Saadytom. W połowie XV w. ich przodkowie z doliny Drâa osiedlili się w Tidsi pod Taroudantem. Stąd w 1510 r. plemiona Sus ogłosiły Muhammada al-Kaima swoim wodzem w walce z Portugalczykami, którzy siedzieli w Agadirze. W pierwszej połowie XVI w. Taroudant był główną bazą rodu, zanim Saadyci przenieśli się do Marrakeszu. Za Muhammada asz-Szajcha powstały mury i Wielki Meczet. Dolina Sus słynęła wtedy z cukru, a Saadyci budowali w niej cukrownie.
Mury z ubijanej ziemi z wapnem i żwirem mają według różnych źródeł 6–7,5 km obwodu. Wzmacnia je ok. 130 baszt i 19 bastionów narożnych, połączonych chodnikiem dla straży, a przebija dziewięć bram, wciąż używanych. Należą do najlepiej zachowanych murów z ubijanej ziemi w Maroku. O zachodzie słońca ich ochra robi się ceglasta. Trzęsienie ziemi w Al Haouz we wrześniu 2023 r. uszkodziło część odcinków. Państwo przeznaczyło ok. 40 mln dirhamów na renowację, która ruszyła w 2025 r., więc przy niektórych bramach stoją rusztowania.
Taroudant nie miał w historii łatwo. W 1687 r. sułtan Mulaj Ismail kazał wymordować dużą część mieszkańców za poparcie dla swojego bratanka, pretendenta Ahmada ibn Mahriza [do sprawdzenia]. Po zamknięciu portu w Agadirze dla handlu w 1760 r. miasto podupadło. W 1912 r. Ahmad al-Hiba, przywódca religijny z Sahary, uczynił je swoją stolicą w walce z Francuzami, którzy zdobyli je dopiero w 1917 r. Przez stulecia mieszkała tu też liczna społeczność żydowska, która handlowała z karawanami. Z Taroudantu pochodził kabalista Mojżesz ben Majmon Albas.
Dziś Taroudant bywa nazywany „małym Marrakeszem”, ale jest spokojniejszy i mniej nastawiony na turystów. Życie toczy się między dwoma placami, Assarag i Talmoklate. Między nimi leży souk rzemieślników ze skórą, ceramiką, dywanami i przyprawami, niektóre sklepy mieszczą się w dawnych karawanserajach. Mieszkańcy kupują raczej na souku berberyjskim Jnan Jamaâ: żywność, tkaniny i sprzęty domowe. W okolicy stoi dom-muzeum chilijskiego malarza Claudia Bravo, który mieszkał w Taroudancie do śmierci w 2011 r.
Na miejscu
- Objazd murów dookoła, najlepiej późnym popołudniem: bramy Bab el-Kasba, Bab Targhount i Bab Zorgane.
- Souk rzemieślników między placami Assarag i Talmoklate oraz souk berberyjski Jnan Jamaâ; olej arganowy, przyprawy i wyroby ze skóry.
- Wieczór na placu Assarag przy herbacie, gdy miasto wychodzi na ulice po upale.
Praktycznie
- Upał: latem w dolinie Sus bywa ponad 40 °C (rekord 48,0 °C w sierpniu 2023 r.). Przyjeżdżaj wiosną albo jesienią i jeźdź rano.
- Motocykl zostaw na strzeżonym parkingu przy murach albo na dziedzińcu hotelu; w medynie wąsko, a w godzinach targu tłoczno [do sprawdzenia].
- Naganiacze są tu mniej natarczywi niż w Marrakeszu, ale i tak proponują „przewodnika po soukach”. Wystarczy uprzejma odmowa.
- Z Taroudantu na północ prowadzi przełęcz Tizi n'Test (R203) do Marrakeszu. Stan drogi po trzęsieniu ziemi z 2023 r. trzeba sprawdzić przed wyjazdem.
Źródła (8)
en.wikipedia.org/wiki/Taroudant, fr.wikipedia.org/wiki/Taroudant, en.wikipedia.org/wiki/Saadi_Sultanate, www.lonelyplanet.com/points-of-interest/rampa..., www.lejardinauxetoiles.net/en/decouvertes/tar..., darbarbara-taroudant.blogspot.com/2013/01/the..., www.hespress.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%..., www.roughguides.com/destinations/africa/moroc...
30.47110, -8.87780 (wikidata:Q762727)