Huaraz leży w dolinie rzeki Santa, zwanej Callejón de Huaylas, na wysokości ok. 3050 m, a nad dachami miasta stoją lodowce Cordillera Blanca. Nazwę wywodzi się zwykle z keczuańskiego waraq, „świt”. Ludzie mieszkali tu nad rzekami Quilcay i Santa na długo przed Inkami, ale miasto w dzisiejszym sensie założył 20 stycznia 1574 r. Alonso de Santoyo y Valverde jako redukcję, czyli osadę, do której Hiszpanie przesiedlali ludność indiańską: San Sebastián de Guarás. W czasie wojny o niepodległość miasto zaopatrywało armię wyzwoleńczą, za co Simón Bolívar nadał mu przydomek „Bardzo hojne miasto”. Od 1835 r. Huaraz było stolicą departamentu Huaylas, który w 1839 r. przemianowano na Áncash, i jest nią do dziś. W marcu 1885 r. wybuchło tu powstanie chłopów indiańskich przeciw przywróceniu podatku od Indian: indiański alkad (wójt) Pedro Pablo Atusparia, uwięziony i torturowany za petycję w sprawie podatku, poprowadził tysiące ludzi, którzy 2 marca zajęli miasto. Wojsko odbiło Huaraz 11 maja, a represje kosztowały życie tysięcy Indian.

W XX w. miasto dwa razy zniszczyły góry. Rankiem 13 grudnia 1941 r. do laguny Palcacocha, wysoko w dolinie Cojup, runęła masa lodu; fala przerwała morenowy wał i spłynęła w kilkanaście minut na Huaraz jako aluwion, lawina wody, błota i głazów. Zniszczyła od jednej trzeciej do prawie połowy ówczesnego miasta, głównie jego północną część nad rzeką Quilcay. Najczęściej podaje się ok. 1800 ofiar, ale angielska Wikipedia przytacza szacunki od ok. 4000 do nawet 7000; dokładnej liczby nikt nie zna. Trzydzieści lat później, 31 maja 1970 r. o 15:23, przyszło trzęsienie ziemi o magnitudzie 7,9. W Huaraz zawaliło się, zależnie od źródła, od ok. 80% domów do ok. 95–97% zabudowy, a zginęło od ok. 10 tys. do ok. 20 tys. mieszkańców, mniej więcej połowa ówczesnej ludności. Tego samego popołudnia lawina z Huascarán pogrzebała Yungay, ok. 50 km na północ (o tym przy pętli wokół Huascarán). Z dawnego miasta z domami z adobe, dachami z dachówki i wąskimi uliczkami został praktycznie tylko Jirón José Olaya, uznany za zabytkowy zespół urbanistyczny. Reszta to szybko odbudowane miasto z cegły i betonu, dziś główna baza wypraw w Cordillera Blanca.

Palcacocha nie przestała być zagrożeniem. Po 1941 r. laguna miała ok. 0,5 mln m³ wody, w 2009 r. już ok. 17 mln m³, bo lodowiec nad nią topnieje; od 1974 r. jej poziom obniżają kanały odpływowe, a od 2011 r. dodatkowe rury, które obniżyły lustro wody o kolejne 3 m. Z tej sprawy wyrósł jeden z najgłośniejszych procesów klimatycznych świata. Saúl Luciano Lliuya, rolnik z Huaraz, którego dom stoi na drodze możliwej powodzi, pozwał w 2015 r. w Essen niemiecki koncern energetyczny RWE: skoro firma odpowiada za ok. 0,47% historycznych emisji gazów cieplarnianych, niech pokryje taki sam ułamek kosztów zabezpieczenia laguny. Sąd w Essen oddalił pozew w 2016 r., ale Wyższy Sąd Krajowy w Hamm rozpatrzył apelację i dopuścił dowody, a w maju 2022 r. sędziowie i biegli przyjechali obejrzeć lagunę na miejscu. Wyrok z 28 maja 2025 r. był porażką z ważnym zastrzeżeniem: według biegłych prawdopodobieństwo, że fala z Palcacochy dotrze do domu Lliuyi w ciągu 30 lat, wynosi ok. 1%, więc sąd uznał zagrożenie za zbyt małe. Przyznał jednak, że wielki emitent może co do zasady odpowiadać na podstawie niemieckiego prawa cywilnego za skutki zmiany klimatu, nawet na drugim końcu świata. Wyrok jest prawomocny.

Huaraz ma też głęboką przeszłość przedhiszpańską. W Muzeum Archeologicznym Áncash przy Plaza de Armas, noszącym imię księdza Augusta Soriana Infante, jest ogród z ponad setką kamiennych rzeźb (źródła podają od ok. 120 do ponad 150), głównie kultury Recuay, która rozkwitała w dolinie ok. 200 r. p.n.e. – 600 r. n.e.: przysadziste postacie ludzkie, często z dłońmi złożonymi na piersi, nadproża z reliefami i głowy do osadzania w murach (cabezas clavas). Kilka kilometrów na północny wschód, na ok. 3400 m, stoi Wilcahuaín, kamienny grobowiec elity z czasów kultury Wari (zwykle datowany na ok. 700–1100 r. n.e.): trzy kondygnacje z kilkunastoma komorami, połączone wewnętrznymi schodami, z kanałami wentylacyjnymi i dachem przysypanym ziemią, by spływał deszcz. Duchowym patronem miasta jest Señor de la Soledad, krucyfiks czczony od XVII w. w dzielnicy La Soledad. Według legendy wizerunek znaleziono na pastwisku i nie dało się go przenieść do kościoła parafialnego, więc wzniesiono mu własną świątynię. Święto trwa przez maj, z dniem głównym ok. 3 maja (inne źródło podaje 1 maja); po ulicach chodzi procesyjna figura Tayta Mayo, a tańczą m.in. shacshas, taniec uznany w 2008 r. za dziedzictwo kultury narodowej Peru [daty na dany rok do sprawdzenia]. W czerwcu odbywa się Semana del Andinismo, tydzień wspinaczki, paralotni, kolarstwa górskiego i narciarstwa na lodowcu [daty do sprawdzenia]. W kuchni rządzi picante de cuy, świnka morska w czerwonym sosie z papryki, llunca de gallina, zupa z kurą i pszenicą, pachamanca z ziemnego pieca, suszony jamón huaracino i ceviche de chocho z łubinu, a do picia chicha de jora z kukurydzy. Na ulicach słychać obok hiszpańskiego keczua z Áncash, odmianę huaylas, wyraźnie różną od keczua z Cuzco.