Peru: pustynia Nazca, Cordillera Blanca i kanion Uchco

Na całej trasie wystarczy hiszpański, ale latynoamerykański różni się od tego z Hiszpanii: inaczej się go wymawia, a w każdym kraju część codziennych słów jest inna, także tych najważniejszych dla motocyklisty, jak benzyna, opona czy warsztat wulkanizacyjny. Poza miastami i miejscami turystycznymi angielski jest rzadki. W Boliwii wielu mieszkańców Altiplano mówi na co dzień po keczuańsku albo ajmarsku, ale hiszpański rozumieją wszyscy.

Jak czytać wymowę

Wymowa jest zapisana po polsku, w przybliżeniu; wielkie litery oznaczają akcent.

• W Ameryce Południowej c przed e/i oraz z wymawia się jak polskie s (bez hiszpańskiego th).
• ll i y w Chile i Boliwii brzmią jak j; w Argentynie jak sz albo ż („calle” to KAsze, „yo” to szo).
• Argentyńczycy mówią do siebie vos zamiast tú: „¿vos tenés…?” zamiast „¿tú tienes…?”. Formę usted (pan/pani) rozumie każdy i jest zawsze grzeczna.

Zwroty

Słowa, które różnią się od kraju do kraju

Ekwador i Kolumbia

Hiszpański w Andach Ekwadoru i południowej Kolumbii jest wolniejszy i wyraźniejszy niż w Argentynie czy Chile: ll i y brzmią jak j, a usted (pan/pani) słychać nawet między znajomymi. W Kolumbii grzecznie prosi się słowami „¿Me regala…?” (dosłownie „podaruje mi pan…?”), także przy płaceniu, np. „¿Me regala un tinto?” (me reGAla un TINto, „poproszę czarną kawę”). W wioskach na wyżynie Ekwadoru wielu mieszkańców mówi na co dzień w języku kichwa, ale hiszpański rozumieją wszyscy.

Źródła: rodzaje benzyny w Ekwadorze – primicias.ec (stan na 2026-10); corriente, bomba i montallantas w Kolumbii – infobae.com i publimetro.co (2025). [Zwrot „full de corriente” i zasięg słowa „bomba” w Ekwadorze do sprawdzenia.]

Peru

Hiszpański z wybrzeża Peru, zwłaszcza z Limy, jest wyraźny i niezbyt szybki: ll i y brzmią jak j, a końcowe s się wymawia, inaczej niż w Chile. W Andach drugim językiem, urzędowym tam, gdzie przeważa, jest keczua. W Áncash i w górach regionów Lima i Junín mówi się jej miejscowymi odmianami, ale hiszpański rozumieją wszyscy. Na stację mówi się w Peru grifo, a benzynę z dodatkiem etanolu nazywa się gasohol.

Źródła: grifo i gasohol – elbuho.pe i proactivo.com.pe (2022–2026); chela, al toque, pata – howtoperu.com i babbel.com (2026). [Słowo llantería do sprawdzenia; al toque w Peru bywa obietnicą na później niż „zaraz”.]

Przed wyjazdem

Zwroty najlepiej zapamiętać, mówiąc je na głos, a nie tylko czytając. Hiszpański można przećwiczyć w krótkich dialogach głosowych w linguatrener.eu.

Dane sprawdzono 2026-10-26. Przepisy, ceny i godziny otwarcia trzeba sprawdzić jeszcze raz przed wyjazdem. Ceny podano w solach peruwiańskich (PEN) z przeliczeniem po kursach NBP: 1 PEN ≈ 1,13 PLN (tabela B z 2026-10-21) ≈ 0,26 EUR, 1 USD ≈ 3,46 PEN (kursy EUR i USD z tabeli A z 2026-10-23). Wysyłkę motocykla, lot z Polski do Santiago i odbiór motocykla w Valparaíso opisuje notatka „Motocykl statkiem do Valparaíso”.

Z Valparaíso do granicy z Peru

Z Valparaíso do Peru jedzie się na północ przez Atakamę, głównie chilijską drogą Ruta 5 (Panamericana). To ok. 2050–2100 km i ok. 27–29 godzin jazdy bez postojów, czyli 4–5 dni po 400–550 km. Odcinki według OSRM (dane © OpenStreetMap contributors, 2026-10-26, szacunkowo):

Antofagasta i Iquique leżą nad oceanem, z boku Ruta 5. Przejazd bez tych miast daje podobny dystans do Tacny (ok. 2100 km według OSRM). Najdłuższy dzień, Copiapó – Antofagasta, prowadzi przez pustą część pustyni, więc tankowanie trzeba zaplanować z mapą stacji [odległości między stacjami do sprawdzenia]. Opłaty za autostrady w Chile dla motocykli [do sprawdzenia]. Nocleg w Arice daje rano krótki dojazd do granicy.

Przejście Chacalluta – Santa Rosa

Chilijski posterunek Chacalluta leży na północ od Ariki, peruwiański Santa Rosa na południe od Tacny.

• Godziny. Rząd Chile zapowiedział całodobową pracę Chacalluty od drugiej połowy maja 2024 r. (Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Chile, 2024-03-07). Zestawienie przejść w 24horas.cl podaje 24 h dla samochodów osobowych [aktualne godziny do sprawdzenia przed wyjazdem]. W długie weekendy i święta po obu stronach tworzą się kolejki.
• Wyjazd z Chile. Wyjazd motocykla odnotowuje chilijski urząd celny. Po powrocie z Peru wydaje on nowy dokument czasowego wwozu (TITV). Ten dokument z ostatniego wjazdu do Chile trzeba mieć przy oddaniu motocykla do wysyłki (ADVfactory, FAQ, stan na 2026-10-26) [procedura dla motocykla z zagraniczną rejestracją do sprawdzenia w Servicio Nacional de Aduanas]. Chilijskie poradniki o dokumencie TSTV i liście pasażerów w siedmiu kopiach dotyczą pojazdów na chilijskich tablicach (Aduana de Chile).
• Wiza. Polacy nie potrzebują wizy do Peru na wyjazd turystyczny. Paszport powinien być ważny co najmniej 6 miesięcy od dnia wjazdu (informacje MSZ przytoczone przez r.pl, aktualizacja 2025-09-30; Travelplanet: pobyt turystyczny do 90 dni bez wizy). Według MSZ turysta z Polski może zostać do 90 dni, z możliwością odpłatnego przedłużenia o kolejne 90 dni; przy wjeździe lądem trzeba dopilnować pieczątki wjazdowej, bo jej brak grozi karą i zatrzymaniem przy wyjeździe (Odyseusz: Peru, wersja z 2026-10-09). Na 2,5–3 tygodnie to wystarczy.
• Czasowy wwóz motocykla. Peruwiański urząd celny SUNAT wydaje na granicy bezpłatny dokument Certificado de Internación Temporal (CIT). Ważny jest tak długo, jak pobyt turysty nadany przez urząd imigracyjny. Motocykl musi być własnością turysty albo kierowca potrzebuje dokumentu, który potwierdza prawo do pojazdu. Dane motocykla można wpisać wcześniej w aplikacji SUNAT („Registro Provisional Anticipado de Datos”). Wpis jest ważny 10 dni, a na granicy celnik sprawdza dane i motocykl. Motocykl, który nie wyjedzie z Peru w terminie, podlega konfiskacie, chyba że w ciągu 30 dni roboczych zapłaci się karę (SUNAT: internamiento de vehículos, procedura DESPA-PG.16, wersja z 2017 r., stan na 2026-10-26). Potrzebne są paszport z pieczątką wjazdu i dowód rejestracyjny motocykla. Czy celnik żąda przekładu albo apostille na polskim dowodzie rejestracyjnym [do sprawdzenia].
• SOAT. Peruwiańskie obowiązkowe ubezpieczenie od wypadków drogowych. Procedura SUNAT wymaga, żeby pojazd turysty miał SOAT przez cały pobyt w Peru (DESPA-PG.16 jw.). Warunki SOAT dopuszczają polisy krótsze niż roczne dla pojazdów z zagraniczną rejestracją, na czas ich pobytu w Peru (warunki SOAT Pacífico). Według chilijskiego poradnika SOAT kupuje się na międzynarodowym dworcu autobusowym w Arice, przez internet albo w budce przy przejściu Santa Rosa (El Mostrador, 2024-08-25). Najlepiej kupić go przed odprawą. Aktualnej ceny polisy miesięcznej dla motocykla z zagraniczną rejestracją nie udało się potwierdzić [do sprawdzenia]: relacje podróżników mówią o ok. 35–50 USD albo 137 PEN za miesiąc (HUBB, 2012), a roczny SOAT motocykla w Peru kosztuje u dużych ubezpieczycieli ok. 550 PEN (América TV, bez daty).
• Prawo jazdy. Turysta może przez 6 miesięcy od wjazdu jeździć w Peru na ważnym prawie jazdy ze swojego kraju, z paszportem przy sobie (Trome, 2022-11-08) [przepis w rozporządzeniu MTC do sprawdzenia]. Peru i Polska są stronami konwencji wiedeńskiej o ruchu drogowym z 1968 r. (Wikipedia: International Driving Permit). Międzynarodowe prawo jazdy według tej konwencji warto mieć przy kontrolach, tym bardziej że trzeba je mieć formalnie w Chile (ADVfactory, FAQ, stan na 2026-10-26).
• Czas odprawy. Relacja podróżnika w iOverlander opisuje kolejno pieczątkę wyjazdu, pieczątkę wjazdu i okienka „control de vehículos”, razem ok. 30 minut [bez daty, w święta dłużej].

Noclegi

Rodzaje noclegów w Peru, od najprostszych:

• hospedaje i casa de huéspedes: pokój w domu albo małym pensjonacie, w wioskach często jedyny wybór;
• hostal: mały hotel z prostymi pokojami, zwykle z własną łazienką, czasem ze śniadaniem; w Peru „hostal” to nie to samo co hostel z dormitoriami;
• hostel: dormitoria i pokoje prywatne, głównie w Limie, Huaraz, Huacachinie i Paracas;
• hotel: od prostych hoteli miejskich po sieciowe w Limie i Paracas.

Przy każdym noclegu trzeba zapytać o cochera, czyli zamykany garaż albo podwórze dla motocykla. W Limie i w większych miastach motocykl na noc powinien stać tylko w takim miejscu. W górach (Huaraz ok. 3050 m, Chacas, Huancaya, Huancayo) noce są zimne, a tanie pokoje zwykle nie mają ogrzewania. Warto zapytać o ciepłą wodę (agua caliente, często z elektrycznego podgrzewacza na słuchawce prysznica) i dodatkowe koce. Ceny według miejsc są w notatce „Budżet”.

Pora z największym ruchem to Semana Santa (marzec albo kwiecień) i Fiestas Patrias (28–29 VII). Wtedy ceny noclegów rosną, a w popularnych miejscach blisko Limy (Paracas, Lunahuaná, Huacachina) trudniej o wolny pokój (szczegóły w budżecie). Poza tymi terminami nocleg zwykle da się znaleźć dzień wcześniej albo na miejscu [do sprawdzenia w weekendy w Paracas i Lunahuaná].

Paliwo

• Stacja paliw to w Peru grifo (duże stacje sieci: Primax, Repsol, Petroperú, Pecsa). Paliwo sprzedaje się na galony (1 galon = 3,785 l).
• Rodzaje. Od 2023 r. w większości kraju są dwa rodzaje benzyny: Regular (dawne 84 i 90, odpowiednik ok. 91 oktanów) i Premium (dawne 95, 97 i 98, odpowiednik ok. 96 oktanów). Benzyna 84 została tylko w Loreto w Amazonii (Gestión, 2023-06-13). Na dystrybutorach widnieje zwykle „Gasohol Regular” i „Gasohol Premium” (benzyna z dodatkiem etanolu).
• Ceny w Limie (Facilito, serwis urzędu Osinergmin, w którym stacje podają ceny; za Infobae, 2026-10-25): Gasohol Regular 20,49–23,49 PEN za galon, czyli ok. 5,40–6,20 PEN (ok. 6,10–7,00 zł) za litr; Gasohol Premium 21,29–26,19 PEN za galon, czyli ok. 5,60–6,90 PEN (ok. 6,40–7,80 zł) za litr. Numbeo podaje dla Limy średnio 5,77 PEN za litr (2026-10-24). Ceny poza Limą [do sprawdzenia w Facilito przed wyjazdem]. W odległych miejscach w górach paliwo zwykle jest droższe.
• W górach. Premium jest pewna w miastach i przy Panamericanie. Na małych stacjach w górach bywa tylko Regular, a w wioskach benzynę sprzedaje się z beczek i plastikowych butelek (Mad or Nomad, 2025-07-27) [dostępność Premium w Chacas, Tinco i Huancaya do sprawdzenia]. Lekki dual-sport zwykle jeździ na Regular [do sprawdzenia w instrukcji motocykla]. Najdłuższe odcinki bez stacji na pętli Huascarán to ok. 77–80 km (Carhuaz – Chacas, Yanama – Yungay), a w górnej dolinie Cañete ostatnia stacja przed kanionem Uchco jest w Tinco, a w Huancaya mała stacja przy drodze do wsi (stan OSM 2026-10, opisy obu dróg). Przed nimi trzeba zatankować do pełna.

Opłaty drogowe

Na Panamericanie i na głównych drogach krajowych stoją bramki peaje (np. Peaje Lunahuaná na początku drogi PE-24 w dolinie Cañete). Motocykle w praktyce nie płacą: przewodnik dla motocyklistów pisze, że opłaty na Panamericanie są dla motocykli darmowe (Mad or Nomad, 2025-07-27). Według relacji na forum poborcy przepuszczają motocykle bokiem z uwagą „motos son gratis” (HUBB). Przepisu, który zwalnia motocykle z opłat, nie znaleziono: zasady ustala koncesja danej drogi [do sprawdzenia, zwłaszcza na płatnych odcinkach Rutas de Lima i Panamericana Sur koło Chincha].

Gotówka i bankomaty

• Bankomaty są w miastach i większych miejscowościach przy Panamericanie (Tacna, Nazca, Ica, Pisco, Lima, Huaraz, Huancayo, Ayacucho). W wioskach w górach (Chacas, Huancaya, Vilca, Tinco) bankomatu zwykle nie ma [do sprawdzenia]: noclegi, jedzenie, paliwo i wstępy płaci się tam gotówką. Warto mieć gotówkę na 2–3 dni i drobne banknoty.
• Prowizje za wypłatę z zagranicznej karty wynoszą zwykle ok. 18–36 PEN, a jednorazowy limit ok. 400–700 PEN. Bankomaty państwowego Banco de la Nación według relacji z 2025 r. nie pobierały prowizji, ale wypłacały do 400 PEN naraz (ATM Fee Saver, relacje 2017–2025) [do sprawdzenia przed wyjazdem].

Karta SIM

Operatorzy komórkowi: Claro, Movistar, Entel i Bitel. Kartę kupuje się w salonie operatora za okazaniem oryginału paszportu, a rejestracja trwa ok. 30–60 minut i bywa połączona ze skanem odcisku palca (HowToPeru, 2025-12-05). Nie każdy operator rejestruje turystów na sam paszport [do sprawdzenia w salonie]. Według pomiarów Opensignal z lutego 2025 r. Claro miało najszybsze pobieranie, a Entel najstabilniejsze połączenie (jw.). Zasięg w konkretnej wiosce pokazuje mapa „Checa tu señal” regulatora OSIPTEL. W wysokich dolinach (pętla Huascarán, kanion Uchco, przełęcze w stronę Huancayo) trzeba się liczyć z długimi odcinkami bez zasięgu. Zamiast lokalnej karty można kupić przed wyjazdem eSIM.

Wypożyczalnia jako rezerwa

Gdyby własny motocykl nie mógł wjechać do Peru albo się zepsuł, rezerwą jest wypożyczalnia w Limie. Pośrednik Riderly ma w ofercie motocykle z Limy, od lekkich dual-sportów 200 cm³ po turystyczne enduro 750 cm³. Część ofert wymaga kategorii A2 lub wyższej, skończonych 25 lat i kaucji, a niektóre mają dzienny limit kilometrów (stan na 2026-10-26). Opinie na tej stronie wspominają limską wypożyczalnię Inca Motors i wycieczki z Limy przez Andy. Wypożyczalni motocykli w Huaraz nie udało się znaleźć [do sprawdzenia na miejscu]. Przed rezerwacją trzeba zapytać na piśmie o ubezpieczenie, kaucję, jazdę po szutrze i oddanie motocykla w innym mieście.

Szacunek kosztów na miejscu w Peru dla jednej osoby na 19–21 dni (18–20 noclegów), stan na 2026-10-26. Przykładowy przebieg Tacna – Nazca – Ica – Paracas – Lima – Huaraz, pętla wokół Huascarán, Lima – dolina Cañete – Huancaya i z powrotem – Nazca – Tacna ma ok. 3950 km według OSRM (dane © OpenStreetMap contributors, szacunkowo), z odbiciami ok. 4000–4500 km. Przebieg omija Huancayo i Ayacucho, bo prowincja Huancayo i droga z Huancayo do Ayacucho przez Huantę leżą w regionie, do którego MSZ radzi unikać podróży (zob. README). Przeliczenia po kursach NBP: 1 PEN ≈ 1,134 PLN (tabela B z 2026-10-21) ≈ 0,258 EUR (kurs EUR z tabeli A z 2026-10-23: 4,39 PLN), 1 USD ≈ 3,46 PEN. To rząd wielkości, a nie kosztorys: przed wyjazdem trzeba sprawdzić ceny jeszcze raz. Koszty wspólne całej wyprawy (wysyłka motocykla z i do Valparaíso, lot z Polski) są w notatce „Motocykl statkiem do Valparaíso”. Formalności, paliwo i opłaty opisuje notatka „Logistyka”.

Dla porównania: Nomadic Matt liczy budżet dzienny bez własnego transportu na ok. 185 PEN dla backpackera i ok. 550 PEN w wariancie średnim (Nomadic Matt, aktualizacja 2026-10-17).

Noclegi

Średnie z serwisów rezerwacyjnych to ceny bazowe bez podatków i opłat. Samotny motocyklista i tak częściej śpi w pokoju prywatnym, bo potrzebuje zamykanego miejsca na motocykl (cochera). Opłata za cochera, jeśli nie jest wliczona w nocleg [do sprawdzenia].

Święta. W Semana Santa ceny transportu, przewodników i hoteli rosną zwykle o 30–40% (Izba Handlowa w Limie, 2023-04-04). Fiestas Patrias (28–29 VII) to drugi szczyt wyjazdów Peruwiańczyków. W 2026 r. rząd dodał dzień wolny 27 VII dla sektora publicznego, a ruch rośnie wtedy w całym kraju (Infobae, 2026-07-10). Region Ica z Paracas należy do najczęściej odwiedzanych w ten weekend (Perú Retail, dane Mincetur) [skala wzrostu cen noclegów w lipcu do sprawdzenia]. W te dni lepiej mieć nocleg zarezerwowany albo ominąć wybrzeże koło Limy.

Jedzenie

Menú del día w lokalnych barach to najtańszy ciepły posiłek dnia. Poza Limą i turystycznymi miejscami jest zwykle tańszy niż w Miraflores [do sprawdzenia].

Paliwo i ubezpieczenie

Płatne atrakcje

Bezpieczeństwo przelotów. 2026-08-01 rozbiła się awionetka firmy Aerodiana, która wystartowała z Pisco na przelot nad liniami; zginęło 13 osób. Urząd lotnictwa cywilnego zawiesił firmę, a MSZ Hiszpanii odradził swoim obywatelom przeloty nad Nazką (La República, 2026-08-03; Última Hora, 2026-08-03). Wyniki śledztwa i stan przelotów [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Bez przelotu linie widać z wieży przy Panamericanie i z naturalnego punktu widokowego obok. Pojazdy na wydmach Huacachiny (tubulares) też były krytykowane po wypadku z 2025 r., a według doniesień z maja 2026 r. firmy muszą mieć zezwolenie gminy (Gestión, 2026-05-08) [do sprawdzenia].

Budżet dzienny

Razem na 19–21 dni

Dolna granica to proste pokoje, menú del día i atrakcje bez przelotu. Górna to hotele, restauracje i przelot nad liniami. Największe niewiadome to cena SOAT dla motocykla z zagraniczną rejestracją i ceny paliwa w górach. Do tego warto mieć zapas na naprawy, opony i nieplanowane noclegi.

Ubezpieczenia podróżnego nie ma w tabeli: jego cena zależy od polisy, a najpierw trzeba sprawdzić, czy obejmuje Peru, jazdę motocyklem i wysokości powyżej 4000 m.

Dane ze stron spedytorów i urzędów sprawdzono 2026-10-26. Ceny, terminy i przepisy zmieniają się co sezon, więc przed wyjazdem trzeba je sprawdzić jeszcze raz. Przeliczenia po kursach NBP z 2026-10-23 (tabela A nr 207/A/NBP/2026): 1 EUR = 4,3917 zł, 1 USD = 3,9247 zł, 1 CLP = 0,00398 zł, czyli 1 EUR ≈ 1100 CLP (NBP).

Dlaczego Valparaíso

Pomysły z Ameryki Południowej (Północ Argentyny i Chile, Peru, Patagonia) mają jeden wspólny dojazd: własny motocykl płynie statkiem z Polski do Valparaíso i tą samą drogą wraca. Autor leci samolotem do Santiago i odbiera motocykl w porcie, ok. 125 km dalej. Valparaíso to główny port środkowego Chile. Polscy spedytorzy wożą tam motocykle w zbiorczych kontenerach, a oferta tam i z powrotem jest tańsza niż dwie wysyłki w jedną stronę. Z Valparaíso jest blisko do przełęczy Los Libertadores w stronę Mendozy, do Ruta 5 na północ przez Atakamę i na południe w stronę Patagonii.

Ta notatka podaje cały koszt wysyłki i lotu dla całej wyprawy. Budżety poszczególnych części liczą tylko wydatki na miejscu.

Polscy spedytorzy

Dwie polskie firmy mają gotowe terminy do Chile. Obie wożą motocykle w metalowych klatkach w zaplombowanym kontenerze morskim, razem z innymi motocyklami.

Terminy na sezon 2026/2027 (strony nie podają, czy powtarzają się co roku [do sprawdzenia]):

Rejs z dniami w porcie i odprawą trwa ok. 5–8 tygodni w stronę Chile i ok. 6 tygodni z powrotem. MotoBirds ma według strony jeszcze kilka terminów widocznych dopiero przy rezerwacji [do sprawdzenia]. Obie firmy przyjmują zapytania o inne kierunki i indywidualną wycenę.

W obie strony taniej wychodzi ADVfactory (2300 EUR z odbiorem z garażu), w jedną stronę MotoBirds (od 1400 EUR). U MotoBirds koszty dodatkowej kontroli celnej (np. skanowania kontenera) dolicza się klientowi, a cena może wzrosnąć razem z opłatami portowymi (warunki z 2026-04-16).

Dla porównania: w 2016 r. spedytor z Hamburga brał za wspólny kontener motocyklowy do Valparaíso i z powrotem 2099 EUR za motocykl do 90 cm szerokości (HUBB, 2016).

Okno wysyłki a pory roku

Obie oferty mają terminy tylko w lecie południowym: motocykl jest w Chile mniej więcej od końca grudnia albo początku stycznia do marca. ADVfactory pisze wprost, że to sezon na Patagonię. Do pomysłów pasuje to różnie:

Pory roku są orientacyjne; tabele klimatyczne SENAMHI (Peru) i DMC (Chile) [do sprawdzenia].

Peru i Północ wymagają więc jednej z dwóch dróg. Obie są do rozstrzygnięcia:

• Termin poza grupowym kalendarzem, np. wysyłka latem i powrót w grudniu. Trzeba zapytać obu spedytorów o indywidualny termin i cenę albo poszukać spedytora z portów w Niemczech lub Belgii. Cena pewnie wyższa niż w grupie [do sprawdzenia].
• Przechowanie motocykla w Chile między wyprawami, np. Patagonia w oknie grupowym, potem postój do września i Peru z Północą jesienią. To zależy od przepisów o czasowym wwozie (niżej) i od kosztu składu celnego [do sprawdzenia].

Przygotowanie motocykla

• Mycie. Obie firmy chcą czystego motocykla. W Chile pojazd przechodzi kontrolę celną i fitosanitarną służby rolnej SAG (ChileAtiende, stan na 2026-10-26). SAG pilnuje, żeby do kraju nie trafiły ziemia, resztki roślin i owady, więc motocykl, opony, nadkola i bagaż biwakowy powinny być dokładnie umyte przed oddaniem. Szczegółowe wymogi SAG wobec pojazdów przypływających statkiem [do sprawdzenia].
• Paliwo i akumulator. W baku najwyżej 3 l paliwa, akumulator odłączony, a przy EASY RIDER zaciski zabezpieczone taśmą (MotoBirds). ADVfactory każe też zdjąć lusterka, owiewkę i kufer centralny wystający poza obrys.
• Bagaż dostępny do kontroli. Kufry i torby otwarte albo bez trwałych zamknięć, oznaczone numerem rejestracyjnym, kluczyki przymocowane do kierownicy.
• Co wolno zapakować. Sprzęt motocyklowy, namiot i sprzęt biwakowy, narzędzia, drobne części, nowe opony. Nie wolno: alkoholu, papierosów, jedzenia, leków, gazu w butlach i sprayów, także dezodorantów i WD-40 (ADVfactory). Leki i resztę bagażu zabiera się do samolotu.
• Zdjęcia. MotoBirds wymaga zdjęć stanu motocykla w dniu oddania. Są podstawą ewentualnej reklamacji.

Dokumenty

Bez numerów i danych, tylko lista do zabrania:

• Paszport ważny co najmniej 6 miesięcy; Peru i linie lotnicze lecące do Peru przestrzegają tego bardzo surowo (Odyseusz: Peru, 2026-10-09), dla Chile i Argentyny [do sprawdzenia]. Polacy wjeżdżają do Chile, Argentyny i Peru bez wiz, na pobyt turystyczny do 90 dni (Wikipedia: Visa requirements for Polish citizens, stan na 2026-10).
• Dowód rejestracyjny w oryginale. Gdy motocykl nie jest zarejestrowany na kierowcę, Chile wymaga notarialnej zgody właściciela na używanie pojazdu (ChileAtiende), Argentyna pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego (ARCA), a Peru dokumentu z apostille albo zalegalizowanego w konsulacie Peru (SUNAT, DESPA-PG.16). Tłumaczenie na hiszpański [do sprawdzenia].
• Prawo jazdy krajowe i międzynarodowe. Chile i Argentyna należą do konwencji genewskiej z 1949 r., ale nie do wiedeńskiej z 1968 r. (Chile ją tylko podpisało). Peru należy do obu (ONZ: konwencja z 1949 r., z 1968 r., stan na 2026-10-26). W Polsce każde z dwóch międzynarodowych praw jazdy wydaje się osobno, a na tę wyprawę potrzebne jest to według konwencji z 1949 r. [ważność i wymóg w Peru do sprawdzenia w starostwie i w MTC]. ADVfactory pisze, że polskie prawo jazdy jest honorowane, ale formalnie potrzebne jest też międzynarodowe.
• Dokumenty od spedytora: potwierdzenie przewozu (konosament), lista rzeczy w klatce, potwierdzenie oddania. Listę dokumentów spedytor przesyła przed wysyłką.
• Karnetu celnego (carnet de passages en douane) Chile, Argentyna i Peru nie wymagają (ADVfactory FAQ).

Odbiór w Valparaíso

Według ADVfactory (stan na 2026-10-26):

1. Motocykle czekają w składzie celnym pod Valparaíso (w sezonie 2026/2027: Medlog Chile).
2. Najpierw podpisuje się dokumenty w urzędzie celnym (Aduana), potem jest inspekcja w magazynie.
3. Po inspekcji urząd wydaje TITV (Título de Importación Temporal de Vehículos), dokument czasowego wwozu motocykla. Od tej chwili można jechać.

Samoloty z Europy lądują w Santiago zwykle rano, więc w Valparaíso jest się najwcześniej w południe. Odbiór wypada zwykle dzień po przylocie. W soboty i niedziele urząd i magazyn są zamknięte, dlatego przylot najlepiej zaplanować od niedzieli do środy. OC na Chile kupuje się przed odbiorem (niżej).

Santiago – Valparaíso to ok. 125 km (ADVfactory):

• Autobus: Turbus, Pullman Bus, Cóndor Bus i Pullman Costa, ok. 1 h 40 min – 2 h, wiele kursów co godzinę, ok. 4500–6500 CLP (ok. 18–26 zł) (Kupos, stan na 2026-10-26). ADVfactory podaje 6300 CLP za Pullman Bus. Dojazd z lotniska do dworca [do sprawdzenia].
• Taksówka z lotniska: ok. 80 000 CLP (ok. 320 zł, ok. 110 USD według ADVfactory).

TITV w Chile. Dokument jest bezpłatny. Wwóz trwa tyle, ile pobyt przyznany kierowcy przez urząd migracyjny przy wjeździe, czyli dla Polaka zwykle 90 dni. Gdy kierowca nie jest właścicielem, wwóz kończy się wcześniej, jeśli tak wynika ze zgody właściciela (ChileAtiende, stan na 2026-10-26). Przedłużenie TITV jest bezpłatne, online albo w urzędzie celnym, ale tylko z ważnego powodu: awarii, kradzieży, choroby albo misji dyplomatycznej. Długość przedłużenia urząd ustala na podstawie dokumentów (ChileAtiende, Aduana). Pobyt turystyczny można przedłużyć raz o 90 dni za równowartość 100 USD (ChileAtiende: Permanencia Transitoria), ale czy TITV wydłuża się wtedy sam [do sprawdzenia].

TITV wypełnia się przy każdym wjeździe do Chile z motocyklem, na przejściu granicznym albo wcześniej online. Wyprawa z wyjazdem do Argentyny albo Peru i powrotem do Chile dostaje więc nowy dokument przy powrocie. Czy okres liczy się wtedy od nowa, także przy krótkim wyjeździe, urzędowe strony nie mówią [do sprawdzenia w Servicio Nacional de Aduanas].

Argentyna i Peru: czasowy wwóz

• Argentyna. Urząd celny (ARCA, dawniej AFIP) wpuszcza pojazd turysty spoza kraju na do 8 miesięcy, z przedłużeniem, jeśli urząd migracyjny przedłuży pobyt. Wymaga dowodu własności albo pełnomocnictwa notarialnego, prawa jazdy ważnego w Argentynie i dwóch zaświadczeń OC z ochroną w Argentynie. Motocykl musi wyjechać przed końcem okresu (ARCA, stan na 2026-10-26). Czy okres nie kończy się wcześniej razem z 90-dniowym pobytem turystycznym i czy dokument trzeba oddać przy każdym wyjeździe [do sprawdzenia].
• Peru. Urząd celny SUNAT wydaje Certificado de Ingreso Temporal (CIT) na okres pobytu przyznany przez urząd migracyjny. Przez cały pobyt motocykl musi mieć peruwiańskie ubezpieczenie SOAT (SUNAT, procedura DESPA-PG.16, wersja z 2017 r.). Polacy jako turyści mogą zostać w Peru do 90 dni, z możliwością odpłatnego przedłużenia o kolejne 90 dni; przy wjeździe lądem trzeba dopilnować pieczątki wjazdowej w paszporcie (Odyseusz: Peru, wersja z 2026-10-09).

Ubezpieczenia

• Motocykl podczas rejsu. ADVfactory nie wymienia ubezpieczenia cargo [do sprawdzenia]. MotoBirds daje w cenie tylko ochronę w zakresie awarii wspólnej, a pełne ubezpieczenie za dopłatą. Ubezpieczenie cargo kosztuje zwykle 1–3% zadeklarowanej wartości motocykla za każdy rejs (motoworldexplorer.com, 2026-09-01).
• OC w Chile: SOAPEX (Seguro Obligatorio de Accidentes Personales dla pojazdów z zagraniczną rejestracją), obowiązkowe także dla motocykli. Od 2026-02-09 pokrywa do 600 UF przy śmierci lub trwałym kalectwie i do 600 UF kosztów leczenia, tylko szkody osób, nie mienia (practicatest.cl, aktualizacja 2026-10-04). Cena zależy od liczby dni. ADVfactory radzi kupić je online przed odbiorem, w HDI Chile (hdi.cl); cena [do sprawdzenia].
• OC w Argentynie. Argentyna wymaga zaświadczeń OC z ochroną w Argentynie (ARCA, jw.). Polisa „Mercosur” (Carta Verde) dotyczy pojazdów zarejestrowanych w państwach Mercosur. Gdzie kupić OC dla motocykla z polską rejestracją (w Chile przed granicą czy u argentyńskiego ubezpieczyciela) i za ile [do sprawdzenia].
• OC w Peru: SOAT, obowiązkowe na cały pobyt (SUNAT, jw.). Gdzie kupić dla pojazdu z zagraniczną rejestracją (np. przy granicy w Tacnie) i za ile [do sprawdzenia].
• Koszty leczenia. Polisa podróżna, która nie wyklucza jazdy motocyklem i pokrywa transport do Polski po wypadku (ADVfactory FAQ). Polisa podróżna nie zastępuje SOAPEX ani SOAT.

Oddanie i rejs powrotny

• Motocykl oddaje się w tym samym składzie celnym pod Valparaíso. Agenta uprzedza się wcześniej i zostawia mu dokument celny z ostatniego wjazdu do Chile oraz notarialne pełnomocnictwo do odprawy wywozowej (ADVfactory FAQ). Pełnomocnictwo można zrobić u notariusza w Chile (koszt [do sprawdzenia]).
• Przed oddaniem trzeba znów zejść do 3 l paliwa, odłączyć akumulator i umyć motocykl.
• Powrót z Ariki jako opcja do porównania: ADVfactory podaje możliwy powrót z Ariki albo z Punta Arenas (ADVfactory). Arica leży tuż przy granicy z Peru, więc wyprawa kończąca się w Peru oszczędziłaby jeden przejazd Ruta 5 przez Atakamę (ok. 2000 km). Cena i terminy z Ariki [do sprawdzenia]. MotoBirds innych portów powrotu nie podaje.

Przechowanie motocykla w Chile

Motocykl może legalnie zostać w Chile tylko na czas TITV, a TITV trwa tyle, ile pobyt kierowcy. Postój między dwiema wyprawami (np. od marca do września) wymagałby więc oddania motocykla pod nadzór celny, np. do składu celnego, albo innej procedury. Czy Aduana na to pozwala, ile to kosztuje i czy spedytor to zorganizuje [do sprawdzenia]. MotoBirds w warunkach pisze, że magazyn po bezpłatnym okresie jest płatny i niegwarantowany. Dla porównania Peru ma w procedurze zawieszenie okresu wwozu, gdy turysta wyjeżdża bez pojazdu (SUNAT, jw.).

Lot z Polski do Santiago

• Bezpośrednich lotów z Polski do Chile nie ma. Leci się z jedną albo dwiema przesiadkami (Kayak, stan na 2026-10-26).
• Bez przesiadki do Santiago (SCL) latają z Europy: Iberia i LATAM z Madrytu, Air France z Paryża, British Airways z Londynu, KLM z Amsterdamu, Level z Barcelony i Turkish Airlines ze Stambułu (Wikipedia: Arturo Merino Benítez International Airport, stan na 2026-10). Do tego połączenia LATAM przez São Paulo. Z Frankfurtu lata do Santiago tylko cargo. ADVfactory wskazuje przesiadki w Paryżu, Amsterdamie, Londynie i Madrycie, a najtańsze bywają bilety łączone przez Barcelonę albo Madryt.
• Cena w obie strony: zwykle ok. 4470–6130 zł, średnio ok. 5180 zł; najtaniej w czerwcu (ok. 4580 zł), najdrożej w lipcu (ok. 7840 zł) (Kayak, stan na 2026-10-26). ADVfactory podaje ceny z 2023 r.: ok. 4000 zł to bardzo tanio, 5500 zł normalnie, ponad 7000 zł drogo.
• Podróż trwa od ok. 18 godzin w jedną stronę.

Cały koszt dojazdu dla jednej osoby

Orientacyjnie, dla jednego motocykla i jednej osoby, przy rejsie z i do Valparaíso:

OC w Argentynie i SOAT w Peru wchodzą do budżetów tych części. Przy terminie poza grupowym kalendarzem albo przechowaniu motocykla w Chile koszt będzie inny [do sprawdzenia].