Region · Niemcy
Bayerische Alpen / Alpy Bawarskie
| Kraj związkowy | Bawaria – jedyny niemiecki kraj związkowy z udziałem w Alpach |
|---|---|
| Granica w opisie | niemiecka część Alp w szerokim znaczeniu: od Alp Algawskich nad Jeziorem Bodeńskim po Alpy Berchtesgadeńskie nad Salzach, z pasem przedgórza (Voralpen) do skraju gór |
| Najwyżej | Zugspitze, 2962 m – najwyższy szczyt Niemiec; Watzmann 2713 m |
| Ochrona | Park Narodowy Berchtesgaden (od 1978 r., 208 km²) – jedyny niemiecki park narodowy w Alpach |
| Najwyższe drogi | Rossfeldpanoramastraße (ok. 1570 m), Riedbergpass (1406 m na szosie) – najwyżej położona przejezdna przełęcz Niemiec |
| Języki | niemiecki; na wschodzie dialekty bawarskie, w Allgäu szwabskie (alemańskie) |
O regionie
Bawaria to jedyny niemiecki kraj związkowy, który sięga Alp, a jego alpejski pas jest wąski: kilkadziesiąt kilometrów gór wzdłuż granicy z Austrią, od Jeziora Bodeńskiego po Salzach. Geografowie różnie rozumieją nazwę Alpy Bawarskie; w wąskim sensie to tylko góry między rzekami Lech i Saalach, bez Alp Algawskich na zachodzie i Berchtesgadeńskich na wschodzie. Ten opis przyjmuje znaczenie szerokie: całą niemiecką część Alp, od Alp Algawskich nad Sonthofen i Füssen po Alpy Berchtesgadeńskie, razem z przedgórzem (Voralpen) do miejsca, gdzie góry przechodzą w pagórkowaty płaskowyż przedalpejski. To wapienne Alpy Północne: jasne ściany, głębokie doliny i jeziora po lodowcach. Najwyżej wznosi się Zugspitze (2962 m) w masywie Wetterstein nad Garmisch-Partenkirchen, najwyższy szczyt Niemiec; nad Berchtesgaden stoi Watzmann (2713 m), a pod jego wschodnią ścianą leży fiordowe jezioro Königssee.
Historycznie te góry nie były jednym krajem. Allgäu na zachodzie to Szwabia: dzieliły je księstwo-opactwo Kempten, hrabiowie Montfort i inne drobne władztwa, a mówi się tu dialektem alemańskim; do Bawarii weszło dopiero na początku XIX w. Na wschodzie Berchtesgaden było przez wieki osobnym państewkiem kościelnym, od 1559 r. księstwem-prepozyturą, którego bogactwo pochodziło z soli; kopalnię soli w Berchtesgaden, najstarszą czynną w Niemczech, można zwiedzać do dziś. Garmisch i Partenkirchen należały jako hrabstwo Werdenfels do biskupów Freising. Sól, drewno i handel z Włochami wyznaczały drogi: przez Kesselberg do Mittenwaldu jechali kupcy do Wenecji, a przez Oberjoch woźnice wieźli tyrolską sól nad Ren. W XIX w. królowie bawarscy odkryli góry dla siebie: Ludwik II zbudował zamki Neuschwanstein i Linderhof, a w 1936 r. Garmisch-Partenkirchen gościł zimowe igrzyska olimpijskie. W latach 30. XX w. budowano Deutsche Alpenstraße z Lindau do Berchtesgaden, dziś ok. 480 km trasy uważanej za najstarszą drogę turystyczną Niemiec; części planowanych odcinków nigdy nie ukończono. W tym samym czasie na Obersalzbergu nad Berchtesgaden powstała górska rezydencja Hitlera.
Region żyje z turystyki i z mleka. W Allgäu krowy latem pasą się na wysokich halach (Alpe), a w serowarniach powstają Emmentaler i Bergkäse; we wrześniu bydło schodzi z gór w uroczystym Viehscheid, z kwiecistymi wieńcami na głowach. Wsie wschodniej części, jak Oberammergau i Mittenwald, słyną z Lüftlmalerei, iluzjonistycznych malowideł na fasadach domów, a w Oberammergau od 1634 r. co dziesięć lat mieszkańcy wystawiają misterium Męki Pańskiej, ślubowane w czasie zarazy. Od 1978 r. Alpy Berchtesgadeńskie chroni jedyny niemiecki park narodowy w Alpach.
Kuchnia i zwyczaje
- Kuchnia gór jest prosta i syta: kluseczki z serem, knedle, pieczona wieprzowina, a na halach ser, chleb i maślanka; po obiedzie kieliszek wódki z goryczki albo ziół.
- Viehscheid (Almabtrieb) – zejście bydła z hal, zwykle od połowy września do początku października, z ozdobioną „krową wieńcową” na czele stada; w Allgäu, m.in. w Bad Hindelang, to duże święto wsi [daty do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Maibaum: wysokie, malowane w biało-niebieskie spirale drzewka majowe z godłami cechów stoją na środku wsi; stawia się je co kilka lat 1 maja.
- Tracht na co dzień i od święta: skórzane spodnie (Lederhosen), dirndle, kapelusze z piórami, a we wsiach kompanie strzelców górskich (Gebirgsschützen) maszerujące w procesjach.
Do skosztowania

danie główne
Allgäuer Kässpatzen (kluseczki z serem z Allgäu)
Świeże kluseczki spätzle przekładane na gorąco tartym górskim serem, zapiekane, aż ser się roztopi, i posypane chrupiącą smażoną cebulą. W Allgäu robi się je z miejscowego Bergkäse i Emmentalera; jada się z sałatą, w schroniskach i na halach.
Fot. © 1971markus, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

ser
Allgäuer Bergkäse (górski ser z Allgäu)
Twardy ser z surowego mleka, dojrzewający co najmniej cztery miesiące, o orzechowym smaku, który mocnieje z wiekiem; ma mniejsze oczka i ciemniejszy miąższ niż Emmentaler. Od 1997 r. chroniona nazwa pochodzenia (ChNP), robiony w serowarniach na halach i w dolinach.
Fot. Tsungam, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
do picia
Enzian (wódka z korzenia goryczki)
Gorzki, aromatyczny destylat z kłączy goryczki żółtej, a nie z niebieskich kwiatów z etykiet; na litr potrzeba 60–70 korzeni. Pije się go jako trawienny kieliszek po obfitym posiłku; najstarsza niemiecka gorzelnia goryczki działa w Berchtesgaden od 1602 r.
Wieczorem, motocykl rano.
Drogi motocyklowe
- Jochstraße na Oberjochpass: Sonthofen – Bad Hindelang – Oberjoch – granica z Tyrolem (B 308) – 106 zakrętów na ok. 300 m przewyższenia nad Bad Hindelang, najbardziej kręta droga Niemiec; za granicą dalej Tannheimer Tal.
- Kesselbergstraße i Walchensee: Kochel am See – Kesselberg – Urfeld – Wallgau (B 11) – serpentyny z 1897 r. nad Kochelsee i brzeg Walchensee; od kwietnia do października codziennie 15–22 zakaz jazdy motocykli pod górę.
- Rossfeldpanoramastraße – płatna pętla nad Berchtesgaden: Berchtesgaden – Obersalzberg – Roßfeld – Unterau (B 319, B 999) – najwyżej położona przejezdna droga Niemiec (ok. 1570 m), częściowo przez Austrię, z widokiem na Watzmann i Salzburg.
- Riedbergpass (OA 9) z Obermaiselstein do Balderschwang: najwyżej położona przejezdna przełęcz Niemiec (szosa do 1406 m), krótka i bardzo stroma, w Alpach Algawskich.
- Sudelfeld (B 307) z Bayrischzell w stronę Inntal: kręta przełęcz na Deutsche Alpenstraße; od 1 kwietnia do 31 października codziennie 11–21 zamknięta dla motocykli w kierunku Bayrischzell (stan na 2026-10, źródło: motorradbayerischealpen.de) [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Achenpass (B 307) z Tegernsee do Tyrolu i Deutsche Alpenstraße jako całość: spokojne drogi dolinami, nad jeziorami i przez wsie z malowanymi domami, dobre na łączenie opisanych przełęczy.
- Kehlsteinstraße na Kehlstein nad Obersalzbergiem jest zamknięta dla ruchu prywatnego: wjeżdżają tylko autobusy, motocykli nie wpuszcza się.
Epickie drogi motocyklowe w regionie
- Kesselbergstraße i Walchensee: Kochel am See – Kesselberg – Urfeld – Wallgau (B 11) – ok. 22 km Kochel am See – Wallgau: ok. 7 km serpentyn na Kesselberg, ok. 1 km zjazdu do Urfeld, ok. 8 km brzegiem Walchensee przez Walchensee do Einsiedl i ok. 6 km doliną Obernach do Wallgau (OpenRouteService, szacunkowo) · GPX
- Jochstraße na Oberjochpass: Sonthofen – Bad Hindelang – Oberjoch – granica z Tyrolem (B 308) – ok. 17 km Sonthofen – granica: ok. 7 km doliną Ostrach do Bad Hindelang, ok. 6,5 km Jochstraße z Bad Hindelang do Oberjoch, ok. 3,5 km przez przełęcz do granicy (OpenRouteService, szacunkowo) · GPX
- Rossfeldpanoramastraße – płatna pętla nad Berchtesgaden: Berchtesgaden – Obersalzberg – Roßfeld – Unterau (B 319, B 999, BGL 9) – ok. 24 km Berchtesgaden – Unterau: ok. 5,5 km stromego podjazdu B 319 na Obersalzberg (Klaushöhe), ok. 15 km drogi płatnej (B 999) przez Roßfeld i drogi powiatowej BGL 9 do Oberau, ok. 3,5 km zjazdu B 319 do Unterau (OpenRouteService, szacunkowo) · GPX
Co widać z siodła
- Cebulaste hełmy kościelnych wież, białe kościoły barokowe i kapliczki przy drogach; przy zakrętach drewniane krzyże.
- Lüftlmalerei: fasady domów pomalowane w fałszywe okna, gzymsy, sceny biblijne i myśliwskie, szczególnie w Oberammergau, Mittenwaldzie i Garmisch-Partenkirchen.
- Hale z bydłem i dzwonkami, drewniane szopy na siano (Heustadel) rozsiane po łąkach i zagrody z balkonami pełnymi pelargonii.
- Drzewka majowe w biało-niebieskie pasy na środku wsi.
- Turkusowe jeziora w dolinach (Walchensee, Königssee, Eibsee, Alpsee) i jasne wapienne ściany nad nimi; na szczytach krzyże.
Źródła (18)
de.wikipedia.org/wiki/Bayerische_Alpen, de.wikipedia.org/wiki/Deutsche_Alpenstraße, de.wikipedia.org/wiki/Nationalpark_Berchtesgaden, de.wikipedia.org/wiki/Salzbergwerk_Berchtesgaden, de.wikipedia.org/wiki/Riedbergpass, de.wikipedia.org/wiki/Roßfeldhöhenringstraße, de.wikipedia.org/wiki/Zugspitze, de.wikipedia.org/wiki/Schloss_Neuschwanstein, de.wikipedia.org/wiki/Grafschaft_Werdenfels, de.wikipedia.org/wiki/Olympische_Winterspiele_1936, de.wikipedia.org/wiki/Obersalzberg, de.wikipedia.org/wiki/Oberammergauer_Passionsspiele, de.wikipedia.org/wiki/Lüftlmalerei, de.wikipedia.org/wiki/Almabtrieb, de.wikipedia.org/wiki/Käsespätzle, de.wikipedia.org/wiki/Allgäuer_Bergkäse, de.wikipedia.org/wiki/Enzian_(Spirituose), www.motorradbayerischealpen.de/streckensperru...