Region administracyjny Samcche-Dżawachetia powstał w połowie lat 90. z dwóch dawnych krain i ten opis trzyma się tego historycznego podziału. Samcche, nazywane też Meschetią, to dolina Kury (Mtkwari) z Achalciche i Aspindzą, zamknięta od północy górami Meschetyjskimi i Trialeckimi. Na północnym wschodzie leży jeszcze Tori, czyli wąwóz Bordżomi. Dawne Samcche sięgało dalej na południowy zachód, za dzisiejszą granicę, aż po Posof i Ardahan w Turcji. Kura wpływa z Turcji kanionem głębokim na ok. 500 m. Wykuto w nim Wardzię, a u ujścia Parawani stoi twierdza Chertwisi (oba miejsca: karta Wardzii). Na wschód od rzeki zaczyna się Dżawachetia: wulkaniczna wyżyna na wysokości 1500–2000 m, północny skraj Wyżyny Armeńskiej, z pasmem Abul-Samsari i Didi Abuli (3301 m). Leżą tu największe jeziora Gruzji. Parawani (2073 m, 37,5 km²) ma najwyżej 3,3 m głębokości i zimą zamarza. Kartsachi dzieli granica z Turcją. Tabackuri (1991 m) ma do 40 m głębokości, a na jego wyspie gniazduje ostatnia na Kaukazie populacja uhli.

Dżawachetię wymienia już urartyjski król Argiszti I w 785 r. p.n.e. jako Zabacha. Według tradycji tędy, wzdłuż Kury, szła do Mcchety św. Nino, która nawróciła Iberię. Achalkalaki („nowe miasto”) założył w 1064 r. król Bagrat IV, a już w 1066 r. zburzyli je Seldżucy. Złotym wiekiem był przełom XII i XIII w., czas Wardzii. Potem przyszła władza rodu Dżakelich. Sargis I Dżakeli od 1268 r. rządził Samcche pod opieką mongolskich Ilchanidów, niezależnie od królów Gruzji. W 1334 r. Jerzy V przywrócił księstwo koronie, a Dżakelim nadał dziedziczny tytuł atabega: stąd nazwa Samcche-Saatabago, „kraj atabegów”. Od 1578 r. ziemie te zajmowali Osmanowie. Dżakeli przeszli na islam i rządzili dalej jako dziedziczni pasze prowincji Çıldır, której stolicą od 1628 r. było Achalciche, po turecku Ahıska. 20 kwietnia 1770 r. pod Aspindzą Erekle II rozbił armię paszy na przeprawie przez Kurę, ale miasta nie odzyskał. Osmańskie rządy, trwające ok. 250 lat, skończyły się dopiero, gdy w 1828 r. Achalciche zdobyli Rosjanie, a pokój w Adrianopolu w 1829 r. oddał region Rosji (o twierdzy i paszach: karta Rabati).

Po 1829 r. ludność się wymieniła. Muzułmanie wyjeżdżali do Turcji, a na ich miejsce Rosja osiedlała Ormian z okolic Erzurum i Bayazıtu: w samym 1829 r. ok. 7300 rodzin w Meschetii, Dżawachetii i Trialeti. Ich potomkowie mówią gwarą Karin, którą przywieźli z Erzurum, i w gminach Achalkalaki i Ninocminda stanowią 93–95% mieszkańców (2014). Wielu z nich słabo zna gruziński. W latach 1841–1845 car Mikołaj I zesłał tu ok. 5 tys. duchoborców, rosyjskich chrześcijan, którzy odrzucali cerkiew i broń. Założyli wsie Gorelowka, Rodionowka, Jefremowka, Orłowka i Bogdanowka, dzisiejszą Ninocmindę (nazwę zmieniono w 1991 r.). W nocy z 28 na 29 czerwca (10/11 lipca) 1895 r. ok. 7 tys. duchoborców z całego Zakaukazia, z Gorelowką jako ośrodkiem, spaliło swoją broń przy śpiewie psalmów, a kozacy pobili ich i rozproszyli. Lew Tołstoj przekazał na ich wyjazd honoraria za „Zmartwychwstanie” i razem z kwakrami pomógł ok. 7500 duchoborcom przenieść się w 1899 r. do Kanady. Najsmutniejszą kartą jest połowa listopada 1944 r. Z rozkazu Stalina NKWD wywiozło wtedy do Azji Środkowej muzułmanów Meschetii, Turków meschetyjskich, według różnych źródeł od ok. 92 do 120 tys. osób. W 1926 r. stanowili połowę mieszkańców okolic Achalciche. Historycy gruzińscy widzą w nich zislamizowanych Meschów, oni sami nazywają się Turkami z Ahıski. Do Gruzji wróciło ich niewielu.

Dżawachetia żyje z ziemniaków i bydła, a Meschetia od niedawna znowu także z wina. Tutejsze winnice na tarasach na wysokości 900–1700 m są najwyżej położone w Gruzji, a kilku winiarzy odtwarza szczepy, które przetrwały w dolinie mimo osmańskich wieków. Bordżomi wzbogaciło się na wodzie. W 1829 r. żołnierze chersońskiego pułku grenadierów pułkownika Pawła Popowa odkryli tu na nowo źródła, znane w VII w. i zapomniane. W 1841 r. namiestnik Kaukazu Jewgienij Gołowin przywiózł do nich chorą córkę Jekatierinę i jej imię dostało pierwsze źródło. W 1871 r. Bordżomi przypadło wielkiemu księciu Michałowi Mikołajewiczowi Romanowowi, a jego syn Mikołaj zbudował w Likani pałac według projektu Leona Benois. Żeby go oświetlić, w 1898 r. zbudowano tam elektrownię wodną, uważaną za pierwszą w Imperium Rosyjskim. W ZSRR Bordżomi było jedną z najbardziej znanych marek kraju a w latach 80. produkcja sięgała 400 mln butelek rocznie. W maju 2006 r. Rosja zakazała importu Bordżomi i zniosła zakaz dopiero w 2013 r. Przez region biegną rurociągi naftowy Baku – Tbilisi – Ceyhan i gazowy z Azerbejdżanu, a od 2017 r. kolej Baku – Tbilisi – Kars. Rosyjską bazę wojskową w Achalkalaki przekazano Gruzji 27 czerwca 2007 r.