Ciudad Real (La Mancha) · D4
Campo de Criptana: Sierra de los Molinos
| Typ | wiatraki, widok, literatura, miasteczko |
|---|---|
| Czas | 1,5 h + zachód słońca |
| Wstęp | grzbiet z wiatrakami bez opłat; wnętrza wiatraków i muzea w nich [ceny i godziny do sprawdzenia] |
| Wiatraki | 10 na grzbiecie i w miasteczku; historyczne Burleta, Infanto i Sardinero z zachowaną maszynerią |
| Ochrona | Burleta, Infanto i Sardinero zabytkami od 1978 r., cały zespół od 2002 r. |
| Kataster 1752 | 34 wiatraki z nazwami |
| W powieści | cz. I, rozdz. VIII – „trzydzieści albo czterdzieści wiatraków” |
Wtem dostrzegli trzydzieści albo czterdzieści wiatraków, które stoją na tamtej równinie, a gdy tylko Don Kichot je zobaczył, rzekł do giermka:
– Los prowadzi nasze sprawy lepiej, niż moglibyśmy sobie życzyć; spójrz tam, przyjacielu Sancho Pansa, gdzie ukazuje się trzydziestu albo trochę więcej potwornych olbrzymów, z którymi zamierzam stoczyć bitwę i wszystkim odebrać życie.
– Jakich olbrzymów? – spytał Sancho Pansa.
– Tych, których tam widzisz – odparł jego pan – o długich ramionach; niektórzy mają je długie na prawie dwie mile.
– Niech wasza miłość zważy – odparł Sancho – że to, co tam widać, to nie olbrzymi, tylko wiatraki, a to, co wygląda na ramiona, to skrzydła, które obracane wiatrem poruszają kamień młyński.— Miguel de Cervantes, „Don Kichot z La Manchy” cz. I, rozdz. VIII · przekład własny · tekst oryginalny
En esto descubrieron treinta ó cuarenta molinos de viento que hay en aquel campo; y así como don Quijote los vió, dijo á su escudero:
—La ventura va guiando nuestras cosas mejor de lo que acertáramos á desear; porque ves allí, amigo Sancho Panza, donde se descubren treinta ó pocos más desaforados gigantes, con quien pienso hacer batalla y quitarles á todos las vidas.
—¿Qué gigantes? dijo Sancho Panza.
—Aquellos que allí ves, respondió su amo, de los brazos largos, que los suelen tener algunos de casi dos leguas.
—Mire vuestra merced, respondió Sancho, que aquellos que allí se parecen no son gigantes, sino molinos de viento, y lo que en ellos parecen brazos son las aspas, que, volteadas del viento, hacen andar la piedra del molino.
Rys historyczny
Nad miasteczkiem Campo de Criptana ciągnie się niski grzbiet na wysokości ok. 750 m, Sierra de los Molinos, a na nim stoją białe wiatraki, które od ponad stu lat uchodzą za te, z którymi walczył Don Kichot. Cervantes nie podał miejsca przygody z rozdziału VIII; napisał tylko, że rycerz i giermek ujrzeli „trzydzieści albo czterdzieści wiatraków, które stoją na tamtej równinie”. Tradycja wiąże tę scenę z Criptaną, bo nigdzie w La Manchy nie było ich tak dużo w jednym miejscu. W relacjach topograficznych, które Filip II kazał spisać w latach 1575–1579, gmina zgłosiła „wiele wiatraków”, bez liczby, a kataster markiza de la Ensenada z 1752 r. wymienia już 34 z nazwy, każdy z właścicielem: Burlapobres („Drwi-z-biednych”), Infante, Culebro, Pilón, Quimera… To liczba bliska tej z powieści, i na niej opiera się dumny tytuł miasteczka.
Wiatraki pojawiły się w La Manchy w XVI w., zapewne z Niderlandów za Karola V, bo na suchej równinie między Tagiem, Júcarem i Gwadianą brakowało rzek, które przez cały rok poruszałyby młyny wodne. Manchegański typ ukształtował się pod koniec XVI w.: okrągła, bielona wieża z kamienia wysoka na ok. 8 m, w środku trzy kondygnacje – stajnia na dole, komora na mąkę i worki, a na górze mielnica z kamieniami młyńskimi o średnicy ok. 1,5 m. Całą drewnianą czapę ze skrzydłami młynarz obracał pod wiatr długim dyszlem przy ziemi. W mielnicy wiatraków z Criptany jest dwanaście okienek, rozmieszczonych nierówno, każde na inny wiatr, który ma tu swoje imię: Toledano z północnego zachodu, Cierzo z północy, Matacabras („Zabij-kozy”) z północnego wschodu, Solano ze wschodu. Pod koniec XIX w. pola zboża ustąpiły winnicom, mąkę zaczęły mleć fabryki i wiatraki pustoszały; w połowie XX w. zostały tylko trzy.
Te trzy – Burleta i Infanto na grzbiecie oraz Sardinero na Cerro de la Paz w samym miasteczku – zachowały dawną maszynerię i od 1978 r. są zabytkami. Często czyta się, że pochodzą z XVI w., ale w dokumentach Burleta (dawny Burlapobres) i Infanto pojawiają się dopiero w katastrze z 1752 r., a Sardinero jeszcze później; ich prawdziwy wiek jest nieznany. Pozostałe siedem postawiono w latach 1956–1974, z pieniędzy m.in. Argentyny, Chile, Peru, Hondurasu i Kostaryki, i nadano im imiona dawnych wiatraków z katastru. W kilku działają małe muzea: w Culebro poświęcone Sarze Montiel (1928–2013), aktorce i piosenkarce urodzonej w Criptanie, w Inca Garcilaso – winu La Manchy. Między nimi widać jeszcze resztki dawnych wież i podziemne silosy na ziarno.
Pod grzbietem leży Albaicín, najstarsza dzielnica miasteczka, nazwana tak samo jak mauretańska dzielnica Granady: niskie domy bielone wapnem, z dołem ścian pomalowanym na intensywny błękit indygo, i wąskie, strome uliczki prowadzące prosto pod wiatraki. Z grzbietu widać, jak równa jest La Mancha: winnice, pola i drogi aż po horyzont, a o zachodzie słońca skrzydła wiatraków rysują się czarno na pomarańczowym niebie.
Na miejscu
- Grzbiet Sierra de los Molinos z wiatrakami: spacer od Burlety do Infanto, widok na równinę; najpiękniej o zachodzie słońca.
- Wnętrze jednego z historycznych wiatraków z maszynerią; pokazy mielenia w wybrane dni [terminy do sprawdzenia w informacji turystycznej].
- Albaicín: biało-niebieskie uliczki pod grzbietem.
- Wiatrak Culebro z muzeum Sary Montiel i Sardinero na Cerro de la Paz w miasteczku.
Praktycznie
- Na grzbiet prowadzi wąska droga przez Albaicín; przy wiatrakach jest parking, a ostatnie metry najlepiej przejść pieszo.
- Na grzbiecie prawie zawsze wieje, w lecie pełne słońce bez cienia: woda, a po zmroku coś cieplejszego.
- Ok. 8 km od Alcázar de San Juan i ok. 25 km od El Toboso; drogi lokalne przez winnice.
Źródła (3)
es.wikipedia.org/wiki/Molinos_de_Campo_de_Criptana, es.wikipedia.org/wiki/Campo_de_Criptana, es.wikisource.org/wiki/El_ingenioso_hidalgo_D...
39.40952, -3.12293 (wikidata:Q43173861)