Pizydia, prowincja Isparta (Turcja) · pizydia · opcja
Eğirdir i jezioro Eğirdir
| Typ | miasteczko, widok, islamskie, jedzenie |
|---|---|
| Czas | popołudnie i nocleg; z objazdem jeziora cały dzień |
| Wstęp | miasteczko, nabrzeże i wyspy bez opłat; zamek i medresa [zasady wstępu do sprawdzenia] |
| Jezioro | 482 km², 917 m n.p.m., średnio 7 m i najwyżej 13 m głębokości; czwarte co do wielkości w Turcji, drugie słodkowodne |
| Miasto | ok. 16 800 mieszkańców (2022), na półwyspie u południowego krańca jeziora |
| Nazwa | z greckiego Akroterion („przylądek”); w XIV w. Felekabad, stolica Hamidydów |
| Wyspy | Yeşilada (dawniej Nis) i Can Ada, połączone z miastem groblą |
| Jabłka | „Isparta elması” z oznaczeniem geograficznym od 2023 r.; zbiory od września przez ok. 2 miesiące |
| Susza | w październiku 2025 r. jezioro rozdzieliło się w cieśninie Hoyran |
Rys historyczny
Eğirdir to miasteczko na wąskim półwyspie, który wchodzi w południowy kraniec jeziora Eğirdir. Za nim grobla prowadzi na dwie wysepki, Can Ada i Yeşilada. Jezioro wypełnia rów tektoniczny między pasmami Taurusu. Ma 482 km² powierzchni i leży na wysokości 917 m, ale jest płytkie: średnio ok. 7 m, a najwyżej 13 m. Zasila je ok. 40 źródeł i deszcz, a woda odpływa kanałem do jeziora Kovada, podziemnymi lejami krasowymi i pompami do nawadniania sadów. Jezioro daje też wodę pitną dla Isparty. W 1955 r. wpuszczono do niego sandacza z Austrii, który wyparł część rodzimych ryb. Od 1970 do 1985 r. łowiono tu trzy czwarte raków w Turcji, dopóki w 1986 r. nie wybiła ich dżuma raków. Ostatnie lata są dla jeziora trudne. Po kilku suchych sezonach i przy rosnącym nawadnianiu woda tak opadła, że w październiku 2025 r. jezioro rozdzieliło się na dwie części w cieśninie Hoyran, a laguna przy Eğirdir wyschła. Rybackie łodzie utknęły na mieliźnie. Po kolejnych opadach poziom wody był o ok. 25 cm wyższy niż w sierpniu 2025 r. (źródło: Habertürk, początek 2026 r.) [stan wody przed wyjazdem do sprawdzenia].
Nazwa miasta pochodzi prawdopodobnie od greckiego Akroterion, czyli „przylądek”. Turcy przerobili ją na Eğridir, co po turecku brzmi jak „jest krzywe”, a dziś pisze się Eğirdir. Seldżucy zajęli okolicę ok. 1080 r. Zamek u nasady półwyspu zbudował prawdopodobnie w latach 20.–30. XIII w. sułtan Keykubad I. Miejscowa legenda przypisuje jego początki lidyjskiemu królowi Krezusowi, ale to tylko legenda. W XIV w. miasto, nazywane wtedy Felekabad, było stolicą emiratu Hamidydów. W 1332 r. odwiedził je marokański podróżnik Ibn Battuta i opisał jako wielkie, ludne miasto z pięknymi bazarami i płynącymi strumieniami. W 1403 r. zdobył je Timur, a w 1417 r. przejęli Osmanowie. W centrum stoją dwa zabytki z czasów Hamidydów. Pierwszy to Dündar Bey Medresesi, szkoła koraniczna z kamienną bramą. Według ministerstwa turystyki był to karawanseraj zbudowany w 1237 r. za sułtana Keyhüsreva II, który Dündar Bey przerobił na medresę w 1301 r. (inne źródła podają lata 1281 i 1285). Drugi to meczet Hızır Bey, dawny magazyn, zamieniony na meczet w XIV w. Dziś w medresie działa bazar.
Do lat 20. XX w. większość mieszkańców Eğirdir stanowili prawosławni Grecy. Mieszkali głównie na wyspie, którą nazywali Nis. Po wymianie ludności między Grecją a Turcją wyspa dostała nazwę Yeşilada, „Zielona Wyspa”. Zostały po nich kamienne domy, a w źródłach wspomina się bizantyjską bazylikę z freskami z IX–XIII w. Według przewodnika Lonely Planet ostatnia cerkiew miasta stoi na Yeşiladzie, a kilkanaście innych zniszczono po wyjeździe Greków [stan dziś do sprawdzenia]. Mieszkańcy Eğirdir do dziś łowią w jeziorze przez cały rok, a sandacz z jeziora króluje w lokalach na wyspie. Wokół jeziora rosną sady jabłoni. Prowincja Isparta daje ok. jedną czwartą tureckich jabłek, a „jabłko z Isparty” ma od 2023 r. chronione oznaczenie geograficzne. Zbiory zaczynają się we wrześniu i trwają ok. dwóch miesięcy, więc jesienią przy drogach stoją skrzynie z owocami.
Na miejscu
- Spacer od zamku przez medresę Dündar Beya i meczet Hızır Beya, potem groblą na Can Adę i Yeşiladę, wokół wyspy wzdłuż wody. Miejscowi mówią, że przez minaret jednego z meczetów można przejść jak przez bramę [do sprawdzenia, o który chodzi].
- Kolacja z rybą z jeziora (sandacz) na Yeşiladzie i zachód słońca nad wodą od strony zachodniej.
- Punkt widokowy nad miastem przy drodze do Akpınar: stąd widać cały półwysep z groblą i wyspami [dojazd do sprawdzenia].
Praktycznie
- Z Isparty ok. 35 km drogą D330 (szacunkowo). Od Sagalassos przez Ispartę ok. 80 km (szacunkowo). Wokół jeziora biegną lokalne drogi przez sady i wsie [przebieg i nawierzchnia do sprawdzenia].
- Na wyspy prowadzi wąska grobla. Czy motocykl może wjechać na Yeşiladę i gdzie go zostawić [do sprawdzenia]. Noclegi to głównie pensjonaty na Yeşiladzie i nad brzegiem.
- Miasto leży na ok. 920 m, więc w październiku wieczory są chłodne. Paliwo w Eğirdir i Isparcie.
- Kąpiel w jeziorze jest możliwa przy plażach na północ od miasta [do sprawdzenia, zwłaszcza przy niskim stanie wody].
Źródła (9)
en.wikipedia.org/wiki/E%C4%9Firdir, en.wikipedia.org/wiki/Lake_E%C4%9Firdir, en.wikipedia.org/wiki/D%C3%BCndar_Bey_Madrasa, www.ktb.gov.tr/EN-36118/where-to-visit.html, www.lonelyplanet.com/pois/1080556, www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/suyu-cekilince-..., www.haberturk.com/isparta-haberleri/116780230..., www.ntv.com.tr/turkiye/galeri-turkiyede-ureti..., isparta.tarimorman.gov.tr/Haber/771/Elma-Diya...
37.87500, 30.85056 (wikidata:Q586434)