Ksantos stoi na wzgórzu nad lewym brzegiem rzeki o tej samej nazwie, dziś Eşen Çayı, kilkanaście kilometrów od morza, przy wsi Kınık. Licyjczycy nazywali swoje miasto Arñna, a akropol zamieszkany był już w VIII w. p.n.e. Strabon nazwał je największym miastem Licji. W związku licyjskim, który od II w. p.n.e. skupiał ponad dwadzieścia miast, Ksantos należał do sześciu najważniejszych z trzema głosami, obok m.in. Patary, Tlos i Myry. Mieszkańcy pisali w języku licyjskim, spokrewnionym z hetyckim i luwijskim, alfabetem podobnym do greckiego. Ksantos i Letoon dały badaczom wiele napisów w tym języku, także dwujęzycznych, dzięki którym licyjski da się dziś częściowo czytać.

Ksantos zapisał się w historii dwiema zbiorowymi zagładami. Ok. 540 p.n.e. na równinę pod miastem przyszło perskie wojsko wodza Harpagosa. Herodot, który urodził się niedaleko, w Halikarnasie, opisuje, że Ksantyjczycy po przegranej bitwie zebrali na akropolu kobiety, dzieci i dobytek, podpalili go i ruszyli na wroga, aż wszyscy zginęli. Ocalało tylko osiemdziesiąt rodzin, które były wtedy poza domem. Prawie pięćset lat później, w 42 p.n.e., po zabójstwie Cezara, Brutus zbierał pieniądze na wojnę z Oktawianem i Antoniuszem. Związek licyjski odmówił, więc Brutus oblegał Ksantos. Według Plutarcha mieszkańcy znów podpalili miasto i rzucali się w ogień, a żołnierze Brutusa próbowali ich ratować. Przeżyło podobno tylko 150 mężczyzn. Marek Antoniusz kazał potem miasto odbudować, więc większość ruin, które widać dziś, pochodzi z czasów rzymskich i bizantyjskich.

Najsłynniejsze zabytki Ksantosu są jednak w Londynie. Angielski podróżnik Charles Fellows trafił na ruiny w 1838 r., płynąc w górę rzeki od Patary. Wrócił na zlecenie British Museum, a w latach 40. XIX w. okręty Royal Navy wywiozły z Ksantosu rzeźby: reliefy Grobowca Harpii wiosną 1842 r., Pomnik Nereid w kolejnych latach. Za to w 1845 r. dostał tytuł szlachecki. W sali 17 British Museum stoi odtworzona fasada Pomnika Nereid, grobowca władcy Arbinasa z ok. 390–380 p.n.e. To grecka świątynka na wysokim cokole, z posągami kobiet w rozwianych szatach między kolumnami. Wzorował się na niej twórca Mauzoleum w Halikarnasie, jednego z siedmiu cudów świata. Z Grobowca Harpii z ok. 480–470 p.n.e. Fellows zabrał reliefy ze skrzydlatymi postaciami, które unoszą małe figurki, prawdopodobnie dusze zmarłych. Na wysokim kamiennym filarze w Ksantosie wiszą dziś ich betonowe odlewy. Obok stoi Filar z Inskrypcją, zbyt ciężki do wywiezienia. To grobowiec dynasty z ok. 400 p.n.e. z ok. 250 wierszami tekstu licyjskiego, najdłuższym znanym. Na tym samym filarze jest też grecki epigramat i wiersz w drugim, rzadszym języku licyjskim, milijskim.

Letoon, ok. 4 km na południe, nie było miastem, ale sanktuarium związku licyjskiego. Według mitu przyszła tu tytanida Leto, matka Apollina i Artemidy, gdy uciekała przed zazdrosną Herą. Antoninus Liberalis opowiada, że pasterze przegonili ją od źródła, a wilki zaprowadziły do rzeki Ksantos. Dlatego kraj miał się odtąd nazywać Licją, „ziemią wilków”, od greckiego lykos. Ovidiusz w „Metamorfozach” dodaje, że wieśniacy, którzy zmącili jej wodę, zamienili się w żaby. W sanktuarium stoją obok siebie trzy świątynie z V–IV w. p.n.e.: Leto, mniejsza Artemidy i Apollina [mozaika z lirą i łukiem w świątyni Apollina do sprawdzenia]. Świątynię Leto częściowo postawiono na nowo w latach 2000–2007. W 1973 r. znaleziono tu czterostronną stelę z dekretem o nowym kulcie w trzech językach: licyjskim, greckim i aramejskim, języku perskiej administracji. Dla licyjskiego jest tym, czym kamień z Rosetty dla hieroglifów: pozwoliła porównać ten sam tekst w znanym i słabo znanym języku. Stela stoi dziś w muzeum w Fethiye.