Piotryseusztrasy i przewodniki motocykloweSzukaj

← Anatolia: Kapadocja, Taurus i Ararat

35

Kraina Jezior, prowincje Konya i Isparta (Turcja) · powrot

Beyşehir Gölü (jezioro Beyşehir) i meczet Eşrefoğlu

Beyşehir Gölü (jezioro Beyşehir) i meczet Eşrefoğlu
Fot. Volker Höhfeld, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Typprzyroda, jezioro, park narodowy, widok, unesco, islamskie
Czaspół dnia: meczet Eşrefoğlu (30–45 minut), Taş Köprü i brzeg jeziora o zachodzie słońca; Eflatunpınar z dojazdem ok. 1 godziny; Kubadabad na zachodnim brzegu dodatkowe 2–3 godziny [do sprawdzenia]
Wstępmeczet Eşrefoğlu bezpłatnie poza porami modlitwy; Eflatunpınar i Kubadabad nie figurują w taryfie Ministerstwa Kultury i Turystyki od 2027-04-01 (źródło: alomaliye.com) [wstęp i godziny do sprawdzenia przed wyjazdem]; kafle z Kubadabadu w muzeum Karatay w Konyi 5 EUR
Jeziorook. 650 km², ok. 1120 m n.p.m., największe słodkowodne jezioro Turcji; płytkie, zasilane z gór Sultan i Anamas
Wyspy32–33 wyspy według prasy; na największej, Mada, mieszka ok. 120 osób w 30 domach (2026)
Park narodowyod 1993 r., ok. 87–89 tys. ha (dane różnią się zależnie od źródła)
Meczet Eşrefoğlu1296–1299, fundacja Süleymana Beya z rodu Eşrefoğlu; 42 cedrowe kolumny po ok. 7,5 m
UNESCOod 2023 r. w grupie pięciu drewnianych meczetów hypostylowych średniowiecznej Anatolii (lista wstępna od 2011 r.)
Eflatunpınarhetyckie sanktuarium źródła z epoki brązu; na liście wstępnej UNESCO od 2014 r.
Poziom wodyw sierpniu 2025 r. 1120,85 m, poniżej poziomu eksploatacji 1121 m; najniżej od 1993 r.

O miejscu

Za Taurusem, na wysokości ok. 1120 m, leży największe słodkowodne jezioro Turcji. Beyşehir Gölü ma ok. 650 km², ok. 45 km długości i do 20 km szerokości, a od zachodu zamyka je jak mur masyw Dedegöl, wiosną jeszcze w śniegu. Jezioro jest płytkie i ma ponad trzydzieści wysp. Na największej, Mada, od ok. 200 lat mieszkają Jürucy, potomkowie koczowników, dziś rolnicy, pasterze i rybacy. Według Anadolu Ajansı to jedyna zamieszkana słodkowodna wyspa w Turcji: ok. 120 osób w 30 domach. W starożytności jezioro nazywało się Karalis i leżało na pograniczu Pizydii i Izaurii. Od 1993 r. większość jego wód i brzegów chroni park narodowy, jeden z największych w kraju. Trzciny i zatoki przyciągają ptaki wodne, a zachody słońca nad wodą i górami są tu słynne.

Jezioro jest piękne, ale kruche. Woda idzie kanałami na pola równiny Konyi i do nawadniania okolic Isparty, część ucieka przez krasowe leje w dnie, a deszczu jest coraz mniej. Już w 2019 r. biolog z Uniwersytetu Selçuk mówił, że z 22 gatunków ryb sprzed trzydziestu lat zostało najwyżej 12. W sierpniu 2025 r. lustro wody spadło do 1120,85 m, poniżej poziomu eksploatacji, najniżej od 1993 r. Brzeg cofnął się miejscami o 100–150 m, a z wody wynurzyły się nowe wysepki. Deszcze wiosną 2026 r. częściowo podniosły poziom, ale jak jezioro będzie wyglądać w czasie podróży, [do sprawdzenia przed wyjazdem]. Na odpływie do Konyi stoi Taş Köprü, kamienny most i jaz z lat 1908–1914 o piętnastu przęsłach z zasuwami. Dziś przechodzą po nim tylko piesi.

Samo miasteczko Beyşehir to dzieło rodu Eşrefoğlu, który władał jednym z małych tureckich księstw powstałych z rozpadu sułtanatu Seldżuków. Seyfeddin Süleyman Bey zbudował tu w 1288 r. zamek i uczynił z Beyşehiru stolicę, którą nazywano czasem Süleymanşehir. W latach 1296–1299 wzniósł meczet Eşrefoğlu, według tureckiego wniosku do UNESCO największy i najlepiej zachowany meczet z drewnianymi kolumnami i stropem w świecie islamu. Z zewnątrz to surowy kamienny prostokąt ok. 32 na 47 m z wysokim portalem. W środku stoi 42 cedrowych kolumn po ok. 7,5 m, w sześciu rzędach, z malowanymi głowicami pod drewnianym stropem. Według miejscowej tradycji pnie moczono przed budową pół roku w jeziorze. Pośrodku jest zagłębienie pod otworem w dachu: do lat 40. XX w. zsypywano do niego śnieg z gór, który latem chłodził salę i nawilżał drewno. Mihrab i wewnętrzny portal pokrywa ceramiczna mozaika z geometrycznymi i roślinnymi wzorami, a orzechowy minbar złożono techniką kündekari, bez gwoździ i kleju. Obok stoi stożkowy grobowiec fundatora, zmarłego w 1302 r. W 2023 r. meczet wpisano na listę UNESCO razem z czterema innymi drewnianymi meczetami Anatolii, wśród nich Ulu Cami w Afyonkarahisarze. Księstwo przetrwało krótko: 9 października 1326 r. ilchanidzki namiestnik Anatolii Demirtaş zajął Beyşehir i kazał zabić jego władcę.

Starsze o kilkadziesiąt lat jest Kubadabad na zachodnim brzegu jeziora, letnia rezydencja sułtana Alaeddina Keykubada I (1220–1237). Kronikarz Ibn Bibi pisze, że sułtan sam rozrysował plany, a dokończenie powierzył wezyrowi Sadeddinowi Köpekowi. Zespół szesnastu budynków odkryto w 1949 r. Kopali tu Niemka Katharina Otto-Dorn, a potem zespół Rüçhan Arık z Ankary. Słynne są kafle w kształcie gwiazd i krzyży, z sułtanem, dworzanami, zwierzętami i stworami z baśni. Postacie trzymają często granaty albo gałązki maku, znaki życia wiecznego. Kafle są dziś w muzeum Karatay w Konyi, a na miejscu zostały głównie mury fundamentów [stan i dostępność stanowiska do sprawdzenia] z widokiem na wodę i wyspę Kız Kalesi z ruinami twierdzy, która pałacu prawdopodobnie strzegła.

Jeszcze dalej w przeszłość sięga Eflatunpınar, ok. 17 km na północ od miasta, przy wschodnim brzegu jeziora. To hetyckie sanktuarium źródła z epoki brązu: kamienny basen, do którego wciąż bije zimna, czysta woda, a nad nim ściana z reliefami. W dolnym rzędzie stoi pięciu bogów gór w spódnicach ze wzorem łusek, nad nimi siedzi para boska, prawdopodobnie bóg burzy i bogini słońca. Być może to „sadzawka źródła Arimatta” z traktatu króla Tudhalijasa IV, zapisanego na brązowej tablicy z Hattusy. Turecka nazwa znaczy „Źródło Platona”. Skąd się wzięła, nie wiadomo na pewno [do sprawdzenia].

Na miejscu

Praktycznie

  • Dojazd: do Beyşehiru prowadzą asfaltowe drogi od Konyi, Seydişehiru i Şarkikaraağaçu. Eflatunpınar leży ok. 17 km na północ od miasta, przy drodze wzdłuż wschodniego brzegu [przebieg i nawierzchnia ostatniego odcinka do sprawdzenia]. Do Kubadabadu jedzie się dookoła południowego krańca jeziora [odległość i nawierzchnia do sprawdzenia].
  • Meczet jest czynny: wchodzi się poza porami modlitwy, w długich spodniach, bez butów, kobiety z nakryciem głowy; zdjęcia bez lampy błyskowej. Parking w centrum przy meczecie [miejsce dla motocykla do sprawdzenia].
  • Paliwo, noclegi i lokanty z rybą z jeziora w Beyşehirze. Na wysokości ok. 1120 m lipcowe dni są gorące, ale noce wyraźnie chłodniejsze niż na wybrzeżu [temperatury do sprawdzenia].
  • Poziom wody i to, czy wyspy da się zobaczyć z łodzi albo dojść do nich suchą stopą, zależy od kolejnych suchych lat [do sprawdzenia przed wyjazdem].
Źródła (13)

en.wikipedia.org/wiki/Lake_Bey%C5%9Fehir, en.wikipedia.org/wiki/Lake_Bey%C5%9Fehir_Nati..., en.wikipedia.org/wiki/E%C5%9Frefo%C4%9Flu_Mosque, www.turkisharchaeonews.net/object/e%C5%9Frefo..., goturkiye.com/branding/press-releases/wooden-..., islamansiklopedisi.org.tr/esrefogullari, en.wikipedia.org/wiki/Kubadabad_Palace, en.wikipedia.org/wiki/Eflatun_P%C4%B1nar, en.wikipedia.org/wiki/Stone_Bridge_(Bey%C5%9Fehir), www.ekonomist.com.tr/yesil-ekonomist/mada-ada..., www.politikam.com/beysehir-golunde-kurak-tabl..., www.cnnturk.com/turkiye/beysehir-golunde-kura..., www.alomaliye.com/wp-content/uploads/2026/09/...

37.68320, 31.71970 (wikidata:Q2494934)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium