Quindío (Kolumbia) · opcja
Dolina Cocora (Valle de Cocora) i Salento
| Typ | przyroda, widok, miasteczko |
|---|---|
| Czas | 1 dzień: Salento i pętla w dolinie Cocora |
| Wstęp | dolina otwarta; ścieżki w górnej części prowadzą przez prywatne fincas z opłatami za wejście [kwoty do sprawdzenia] |
| Wys. | Salento ok. 1895 m; dolina Cocora ok. 1800–2400 m, palmy w górnej części do ok. 2660 m |
| Palma woskowa | Ceroxylon quindiuense, drzewo narodowe Kolumbii od ustawy nr 61 z 1985 r.; wycinka zakazana |
| Salento | osada od 1842 r. przy Camino del Quindío, gmina od 1865 r. (Villa de Nueva Salento) |
| Kawa | wiejskie tereny gminy w Paisaje Cultural Cafetero, liście światowego dziedzictwa UNESCO od 2011 r. |
O miejscu
Salento leży na wypłaszczeniu nad doliną rzeki Quindío, na ok. 1895 m, w północno-wschodnim kącie departamentu Quindío. To najstarsza osada współczesnego Quindío. W czasach kolonii przechodził tędy Camino del Quindío, górska ścieżka z Popayán i Cali do Bogoty przez Kordylierę Środkową; w styczniu 1830 r. nocował przy niej Simón Bolívar, a potem kazał ją naprawić i poszerzyć. W 1842 r. rząd założył w dolinie kolonię karną: więźniowie po wojnie domowej Guerra de los Supremos utrzymywali drogę, a po odbyciu kary dostawali ziemię. Pierwsza osada, Boquía, stała nisko nad rzeką; po powodziach mieszkańcy przenieśli się wyżej, na dzisiejsze miejsce, a w 1865 r. miejscowość dostała nazwę Villa de Nueva Salento. Gdy główną drogę przez góry poprowadzono inaczej, Salento zostało na uboczu i właśnie dlatego zachowało więcej dawnej zabudowy niż inne miasteczka regionu kawowego: piętrowe domy z bahareque (szkieletu z bambusa guadua i drewna wypełnionego gliną), drewniane balkony i drzwi malowane na jaskrawe kolory.
Na północny wschód od miasteczka rzeka Quindío wypływa z gór doliną Cocora, na wysokości ok. 1800–2400 m, ok. 11 km od placu w Salento. Dawniej nazywano ją kanionem górnego Quindío. Dzisiejsza nazwa pochodzi od finki La Cocora, wymierzonej ok. 1900 r. dla rodziny Marulanda, która wykarczowała tu las pod pastwiska. Według miejscowej legendy Cocora była córką wodza Quimbaya imieniem Acaime, a jej imię znaczy „gwiazda wody”; dawni mieszkańcy wywodzili je też od krzyku ptaka widywanego wśród palm. Klimat jest wilgotny, jak w lesie mglistym: deszcz albo mżawka zdarzają się prawie codziennie, a średnia roczna temperatura wynosi ok. 15°C.
Dolina słynie z palmy woskowej z Quindío (Ceroxylon quindiuense), najwyższej palmy świata. Pojedyncze okazy przekraczają 45 m, źródła podają wyjątkowo do 60 m, a pień jest gładki, jasny i pokryty woskiem; w XIX w. zeskrobywano go na świece. Liście ścinano na Niedzielę Palmową, co zabijało młode palmy, a owocami karmiono świnie i bydło. Opisywał ją już Alexander von Humboldt, który przeszedł przez te góry w 1801 r. W 1952 r. komisja przygotowująca kongres botaników w Bogocie wybrała ją na drzewo narodowe, a ustawa nr 61 z 16 września 1985 r. nadała jej tytuł drzewa narodowego i symbolu narodowego i zakazała jej wycinki pod groźbą kary. W koronach palm gnieździ się zagrożona wyginięciem papuga loro orejiamarillo (Ognorhynchus icterotis).
Najbardziej znany obraz doliny, smukłe palmy na zielonych pastwiskach, jest jednocześnie obrazem jej kłopotu. Palmy żyją ponad sto lat, ale ich siewki nie znoszą pełnego słońca ani bydła, więc na pastwiskach nie rosną nowe. Botanicy Rodrigo Bernal i María José Sanín porównali zdjęcia z 1988 i 2012 r. zrobione z tych samych miejsc w górnej części doliny: liczba palm spadła z 585 do 469, czyli o prawie 20%. Umierały głównie palmy wyższe niż 40 m, w wieku ok. 139–169 lat; pień przyrasta ok. 30 cm rocznie, więc według autorów większość dzisiejszych palm w ciągu kilku dekad osiągnie wiek, w którym obumiera, a następców brak. Największe dzikie lasy palmowe rosną dziś po drugiej stronie gór, w Tolimie, koło Toche.
Salento i Cocora leżą w regionie kawowym (Eje Cafetero), który zasiedlali od końca XIX w. osadnicy z Antioquii, karczując lasy pod kawę na stromych zboczach. W 2011 r. UNESCO wpisało na listę światowego dziedzictwa Paisaje Cultural Cafetero, krajobraz kulturowy kawy: 47 gmin w departamentach Caldas, Quindío, Risaralda i Valle del Cauca, z ok. 24 tys. małych gospodarstw kawowych. Należą do niego wiejskie tereny gminy Salento; czy samo miasteczko leży w strefie głównej wpisu, źródła podają różnie [do sprawdzenia w dokumentacji UNESCO]. Turystyka zaczęła się tu w latach 80. XX w., a po trzęsieniu ziemi z 25 stycznia 1999 r., które zniszczyło Armenię, Salento stało się jednym z najczęściej odwiedzanych miasteczek Kolumbii.
Na miejscu
- Calle Real w Salento i schody na punkt widokowy Alto de la Cruz (ok. 240–250 stopni ze stacjami drogi krzyżowej), z widokiem na dolinę Cocora i góry parku Los Nevados.
- Pętla w dolinie Cocora: pieszo od osady Cocora przez pastwiska z palmami w górną część doliny i z powrotem lasem mglistym [długość i opłaty do sprawdzenia]. Z placu w Salento kursują jeepy Willys.
- Finca kawowa w wiosce Palestina koło Salento: oprowadzanie po plantacji i palarni.
- Pstrąg z hodowli w dolinie podawany na patacón, placku z zielonego banana.
Do skosztowania
danie główne
Trucha con patacón (pstrąg na placku z zielonego banana)
Pstrąg tęczowy smażony w całości, z grilla albo z czosnkiem, podany na dużym, cienkim i chrupiącym patacónie, placku z rozgniecionego i smażonego zielonego banana. Popisowe danie Salento, które od 2023 r. ma we wrześniu własny festiwal.
do picia
Café de Colombia (kawa z fincas regionu kawowego)
Arabika z małych gospodarstw na stromych zboczach regionu kawowego; w fincach koło Salento można obejrzeć plantację i palarnię i wypić kawę u producenta. Café de Colombia ma nazwę pochodzenia w Kolumbii od 2005 r., a w Unii Europejskiej chronione oznaczenie geograficzne od 2007 r.
Praktycznie
- Do osady Cocora prowadzi ok. 11 km asfaltu z Salento (OSM, stan na 2026-11); na weekendy i święta dolina i miasteczko są pełne turystów, lepiej przyjechać rano w dzień powszedni.
- Pogoda: chłodno i wilgotno, w dzień ok. 15–20°C, w górnej części doliny mgła i deszcz o każdej porze roku; przydaje się kurtka przeciwdeszczowa i buty na błoto.
- Paliwo: stacja Petromil przy wjeździe do Salento (OSM, stan na 2026-11). Noclegi w Salento w posadach i hostelach.
- Od wschodu, z Tolimy, można tu przyjechać szutrem z Cajamarki przez Toche i lasy palmowe La Carbonera, przez przełęcz na ok. 3340 m.
Źródła (11)
es.wikipedia.org/wiki/Valle_de_Cocora, en.wikipedia.org/wiki/Salento,_Quind%C3%ADo, es.wikipedia.org/wiki/Salento_(Quind%C3%ADo), es.wikipedia.org/wiki/Ceroxylon_quindiuense, en.wikipedia.org/wiki/Ceroxylon_quindiuense, revistas.udistrital.edu.co/index.php/colfor/a..., www.anla.gov.co/wanla/eureka/normativa/leyes/..., es.wikipedia.org/wiki/Paisaje_cultural_cafetero, whc.unesco.org/en/list/1121/, www.colombia.com/gastronomia/noticias/salento..., es.wikipedia.org/wiki/Caf%C3%A9_de_Colombia
4.63691, -75.48655 (wikidata:Q965776)