Epicka droga motocyklowa · Argentyna
Cuesta del Obispo i Recta del Tin Tin: z Salty do Cachi przez park Los Cardones (RP33)
| Drogi | RN68, RP33, RN40 |
|---|---|
| Długość | ok. 159 km: ok. 46 km Salta – Chicoana (RN68 i RP33), ok. 58 km doliną Escoipe i serpentynami na Piedra del Molino, ok. 44 km przez park Los Cardones i Recta del Tin Tin do Payogasty i ok. 11 km Ruta 40 do Cachi (OSRM, szacunkowo); z tego ok. 16 km szutru na Cuesta del Obispo (OSM) |
| Przełęcze | Piedra del Molino (3348 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny, szuter, płaskowyż |
| Sezon | najlepiej IV–V i IX–XI; w porze deszczowej (XII–III) mgły na serpentynach, osuwiska i wezbrane potoki w Escoipe, zimą (VI–VIII) słoneczne dni, ale mróz nocą i możliwy lód na przełęczy [do sprawdzenia] |
| Najwyżej | Piedra del Molino, 3348 m według Wikipedii i tablicy na przełęczy; OSM podaje 3457 m |
| Przewyższenie | ok. 2100 m z Chicoany (ok. 1240 m) na Piedra del Molino |
| Szuter | ok. 16 km ubitego szutru na Cuesta del Obispo, reszta asfalt (OSM, stan na 2026-10) |
| Recta del Tin Tin | prosta na ok. 3000 m, według źródeł 15–19 km; ślad dawnej drogi Inków (Qhapaq Ñan) |
| Park | Parque Nacional Los Cardones, ustawa z 1996-11-20, ok. 64 tys. ha, wysokość ok. 2600–5226 m; wstęp wolny |
| Nazwa | od nocy, którą biskup Tucumán Julián de Cortázar spędził w 1622 r. w połowie podjazdu (tradycja) |
O drodze
RP33 to najkrótsza droga z Salty do Doliny Calchaquí i jedna z najbardziej malowniczych w północno-zachodniej Argentynie. W ciągu jednego dnia przecina trzy krajobrazy. Najpierw jest zielona, wilgotna dolina Lerma, z plantacjami tytoniu wokół El Carril i Chicoany. Potem wąwóz Quebrada de Escoipe i serpentyny Cuesta del Obispo, które wspinają się ponad 2000 m w górę na przełęcz Piedra del Molino. Na końcu suchy płaskowyż pełen kaktusów w parku narodowym Los Cardones. Dziś to wycieczka na pół dnia, a jeszcze na początku XX w. podróż z Salty do Molinos w Dolinie Calchaquí trwała co najmniej trzy dni: powozem do stóp zbocza, potem mułem przez przełęcz i na drugim powozie dalej. Fragmenty dawnej ścieżki poganiaczy widać miejscami ze szosy.
Za Chicoaną droga wchodzi w Quebrada de Escoipe, wąską dolinę rzeki o czerwonych i zielonych zboczach z rzadkimi zagrodami, kozami i kapliczką San Fernando de Escoipe. Wyżej dolina się kończy i zaczyna się Cuesta del Obispo, „Zbocze Biskupa”. Według miejscowej tradycji nazwa pochodzi od nocy, którą w 1622 r. musiał tu spędzić Julián de Cortázar, hiszpański duchowny z Durango i biskup Tucumán w latach 1617–1626, w drodze z Salty do Cachi. Zbocze nazywano z początku „Cuesta de la dormida del Obispo”, czyli zboczem, na którym nocował biskup. Szeroka droga z ubitego szutru wije się tu po trawiastych stokach nad przepaściami, a w porze deszczowej w połowie wysokości często zalega warstwa chmur, nad którą krążą kondory. Przy zjeździe w bok, przed przełęczą, leży Valle Encantado, „Zaczarowana Dolina” z czerwonymi skałami, łąkami i oczkami wodnymi.
Na przełęczy Piedra del Molino (3348 m według Wikipedii i tablicy; OSM podaje 3457 m) stoją biała kapliczka św. Rafała Archanioła, patrona podróżnych, i granitowy kamień młyński, od którego przełęcz wzięła nazwę. Według legendy wieziono go wozem do Salty, gdzie od 1671 r. działał pierwszy młyn w mieście. Wóz zepsuł się na przełęczy, właściciel porzucił kamień i nigdy po niego nie wrócił. Od zachodu w kierunku Cachi widać już pasmo Nevado de Cachi z najwyższym szczytem 6356 m.
Za przełęczą droga wjeżdża do Parque Nacional Los Cardones, założonego ustawą z 20 listopada 1996 r. na ok. 64 tys. ha suchych gór. Park chroni lasy kaktusów cardón (Echinopsis atacamensis), wysokich jak latarnie, ślady dinozaurów sprzed ok. 70 mln lat i malowidła naskalne. Ze starego drewna cardónów zrobiono belki, ołtarz i konfesjonały kościoła w Cachi. Główną atrakcją dla jadącego jest Recta del Tin Tin: asfalt prosty jak od linijki, który biegnie przez płaskowyż na wysokości ok. 3000 m, między Cerro Negro a Cerro Tin Tin. Źródła podają jego długość od 15 do 19 km. Wytyczono go śladem drogi Inków z lat ok. 1480–1535, odnogi Qhapaq Ñan, która schodziła stąd przez Escoipe do doliny Lerma. Sam odcinek nie należy do wpisu Qhapaq Ñan na listę UNESCO z 2014 r., ale kilka kilometrów dalej, przy Payogaście, leży Potrero de Payogasta, inkaski ośrodek, który jest częścią tego wpisu. Z Payogasty ostatnie kilometry prowadzą już Ruta 40 do Cachi: białego miasteczka z domami z adobe i kościołem San José nad doliną rzeki Calchaquí. W Cachi zaczyna się szutrowy odcinek Ruta 40 przez Doliny Calchaquí do Cafayate, a na północ wiedzie droga przez Abra del Acay. Z Cafayate do Salty wraca się wąwozem Quebrada de las Conchas i tak zamyka się klasyczną pętlę przez Doliny Calchaquí.
Na drodze
- Salta – Chicoana – Quebrada de Escoipe (ok. 75 km): z Salty ruchliwą RN68 pełną ciężarówek, za El Carril skręt na RP33. Dalej wąski asfalt wzdłuż rzeki, przez wsie i brody (badenes), na których po deszczu leży błoto i kamienie. Na jezdni bywają krowy, kozy i konie.
- Cuesta del Obispo (ok. 16 km szutru): szeroka, ubita droga z ciągiem ciasnych nawrotów, w wielu miejscach bez barierek nad przepaścią. W suchą pogodę kurz i luźny żwir na zewnętrznej stronie zakrętów, po deszczu śliska glina. Jeżdżą tędy pikapy firm górniczych i autobusy wycieczkowe; w maju 2026 r. pikap spadł tu ze skarpy przy km 38 (El Maray).
- Recta del Tin Tin: dobry asfalt i prosta na kilkanaście kilometrów. Łatwo tu o zbyt dużą prędkość, a z boku wieje silny wiatr. Na poboczu pasą się gwanako, czasem przechodzą przez jezdnię.
- Pogoda: w porze deszczowej rano dolina Escoipe i dolna część serpentyn bywają w gęstej mgle, a nad chmurami świeci słońce. Na przełęczy jest wyraźnie zimniej niż w Salcie i często mocno wieje.
- Kierunek: z Salty do Cachi podjazd wypada rano, kiedy serpentyny są zwykle widoczne, a słońce oświetla Nevado de Cachi przed jadącym. Z Cachi do Salty zjazd szutrem w dół wymaga więcej uwagi przy hamowaniu.
Praktycznie
- Tankowanie: stacje YPF w Salcie, El Carril i Chicoanie; następna dopiero w Cachi (ACA/YPF), ok. 115 km dalej przez przełęcz (OSM, stan na 2026-10, [do sprawdzenia]).
- Postoje: punkt widokowy nad serpentynami kilkaset metrów przed przełęczą, kapliczka i kamień na Piedra del Molino, zjazd do Valle Encantado, Recta del Tin Tin, krótkie ścieżki parku z tablicami przy RP33, plac w Cachi.
- Opłaty: wstęp do parku Los Cardones wolny (stan na 2026-10, źródło: argentina.gob.ar).
- Zamknięcia: w porze deszczowej osuwiska i wezbrane potoki zamykają RP33. Np. 2026-02-20 policja zamknęła prewencyjnie odcinki przy Pulares i przy skrzyżowaniu w Payogaście, a w okolicy km 54 ruch stanął przez osuwiska i wezbrany potok Sunchal (źródło: Diario Panorama). Stan drogi podaje Dirección de Vialidad de Salta [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Wysokość i chłód: przełęcz leży na ok. 3350 m, a park na ok. 3000 m. Nawet w ciepłym miesiącu potrzebna ciepła warstwa, a w Cachi (ok. 2300–2500 m) noce są chłodne.
Źródła (19)
es.wikipedia.org/wiki/Cuesta_del_Obispo, es.wikipedia.org/wiki/Parque_nacional_Los_Cardones, www.argentina.gob.ar/parquesnacionales/loscardones, es.wikipedia.org/wiki/Juli%C3%A1n_de_Cort%C3%A1zar, www.welcomeargentina.com/salta/vuelta_valles_..., billiken.lat/interesante/cuesta-del-obispo-un..., billiken.lat/interesante/recta-del-tin-tin/, visitsalta.ar/post/recta-del-tin-tin_2, www.welcomeargentina.com/cachi/recta-tin-tin.html, maam.gob.ar/en/salas_maam/qhapaq-nan/, es.wikipedia.org/wiki/Cachi_(Salta), es.wikipedia.org/wiki/Nevado_de_Cachi, www.bestbikingroads.com/motorcycle-roads/arge..., diariopanorama.com/noticia/543768/salta-inten..., www.ellitoral.com/sucesos/accidente-camioneta..., www.vialidadsalta.gob.ar/, www.openstreetmap.org/way/493585261, www.openstreetmap.org/way/670821971, www.openstreetmap.org/node/2167604708