Asturia (gmina Proaza) · dzień C
Banduxu (Bandujo): średniowieczna wieś z okrągłą wieżą nad doliną Trubii
| Typ | wioska, wieze, kosciol, widok |
|---|---|
| Czas | ok. 1 h |
| Wstęp | wieś bez opłat; wieża i kościół zwykle tylko z zewnątrz [do sprawdzenia] |
| Wys. | ok. 624 m |
| Mieszkańcy | 38 (2024) |
| Zespół zabytkowy | BIC od 2010 r. (Decreto 10/2010) |
| Wieża | okrągła, z XIV w., cztery kondygnacje |
| Prąd, woda, droga | dopiero w latach 80. XX w. |
| Wydarzenia | święto Matki Bożej 8 września [w 2028 r. do sprawdzenia] |
Rys historyczny
Banduxu (po hiszpańsku Bandujo) leży na zboczu ok. 600 m nad poziomem morza, wysoko nad doliną rzeki Trubii, w gminie Proaza, ok. 40 km drogą na południowy zachód od Oviedo. Kilkanaście kamiennych domów, spichlerzy i dwie wieże przylepione są do zielonego stoku, a dookoła stoją wapienne grzbiety, które rano często toną w chmurach. Do lat 80. XX w. nie było tu drogi, prądu ani bieżącej wody: do Proazy w dolinie prowadziła tylko średniowieczna ścieżka, którą chodzili ludzie i juczne muły. Właśnie dlatego wieś przetrwała prawie bez zmian i wygląda dziś mniej więcej tak jak sto lat temu. Mieszka tu na stałe niecałe 40 osób.
Pierwsza osada nazywała się Vandugio i powstała we wczesnym średniowieczu, w czasach Królestwa Asturii. Kościół Santa María wspomina dokument z 912 r., w którym król Fruela II obdarowuje katedrę w Oviedo. Dzisiejszy kościół jest romański, nie starszy niż z XII w.: jedna nawa, półokrągła apsyda i proste wejście z łukiem, a mury z kamienia łamanego, bez ozdób. W XVIII w. kilka razy go przebudowano. Wsią i ziemią rządziły kolejno rody Álvarez de Bandujo, Miranda i Tuñón, a ich siedzibą była dzielnica, która do dziś nazywa się El Palacio.
Znakiem Banduxu jest okrągła wieża z XIV w. na kamiennym cokole, z czterema kondygnacjami i stożkowym dachem. Wysoko na murze wmurowano herb, który łączy znaki rodów Tuñón, Miranda i Bandujo. Wieża broniła wsi, a później była także ratuszem i więzieniem, bo Banduxu było pierwszą stolicą gminy Proaza. Należy do najlepiej zachowanych późnośredniowiecznych wież obronnych w Asturii. Obok, w tej samej dzielnicy, stoi druga, czworoboczna wieża z wąskimi strzelnicami.
Między domami stoją hórreos, czyli asturyjskie drewniane spichlerze na czterech słupach (pegollos). Płaskie kamienie na szczycie słupów nie pozwalają wspiąć się do ziarna myszom i szczurom. Najstarsze hórreos w Banduxu powstały w XV–XVII w., większość w XVIII w. Jest też pralnia, młyn i cmentarz na pagórku nad El Palacio. W 2010 r. rząd Asturii ogłosił wieś zespołem zabytkowym (bien de interés cultural). Wieś świętuje Matkę Bożą 8 września.
Dolina Trubii poniżej wsi ma swoje własne ciekawostki. W Tuñón, przy drodze z Trubii do Proazy, stoi przedromański kościół Santo Adriano, ufundowany w 891 r. przez króla Alfonsa III i królową Jimenę, z malowidłami w prezbiterium w stylu mozarabskim, odkrytymi przy restauracji w połowie XX w. Dnem doliny biegnie Senda del Oso, „Szlak Niedźwiedzia”, droga piesza i rowerowa na dawnym torowisku górniczej kolejki. Przy szlaku koło Proazy są zagrody z niedźwiedzicami brunatnymi, które jako osierocone młode nie mogły wrócić na wolność.
Na miejscu
- Okrągła wieża w El Palacio z herbem trzech rodów i druga, czworoboczna wieża obok.
- Kościół Santa María na skraju wsi i widok spod niego na wapienne grzbiety nad doliną Trubii.
- Spacer między hórreos, pralnią i młynem; większość uliczek jest kamienna i stroma.
- Dla chętnych: średniowieczna ścieżka do doliny, ok. 3 km pieszo przez las i wąwóz potoku Regueirín (na mokro śliskie skały); motocyklem jej się nie pokona.
Zobacz na filmie
- ▶ Banduxu: zachowany średniowieczny układ wsi w Dolinie Niedźwiedzi
Brau Hernández · YouTube - ▶ Spacer po średniowiecznej wsi Banduxu w gminie Proaza
Ruperdi Asturias · YouTube · język: es
Praktycznie. Z Trubii drogą AS-228 przez Tuñón do Proazy. Zaraz za Proazą, w stronę Quirós i Teverga, w prawo odbija oznakowana droga do Banduxu: ok. 10 km wąskiego, krętego asfaltu pod górę przez Proacinę. Na górze jest miejsce tylko na kilka aut, więc motocykl ma łatwiej, ale w weekendy latem może być ciasno. Wraca się tą samą drogą do Proazy. Stacja paliw jest w Proazie (stan na 2026-10, źródło: vivirasturias.com) [godziny do sprawdzenia]. W pochmurny dzień wieś bywa w mgle, która dodaje jej uroku, ale zasłania widok na góry.
Źródła (7)
es.wikipedia.org/wiki/Banduxu, www.turismoasturias.es/es/-/blogs/banduxu-la-..., en.asturias.com/bandujo-asturias-medieval-town/, www.vivirasturias.com/amp/patrimonio-civil/c/..., www.turismoasturias.es/es/descubre/cultura/pr..., www.turismoasturias.es/es/descubre/naturaleza..., www.vivirasturias.com/estaciones-de-servicio/...
43.22005, -6.07117 (wikidata:Q4854728)