Piotryseusztrasy i przewodniki motocykloweSzukaj

← Iberia 2028 – dookoła Półwyspu Iberyjskiego

26

Lugo (Galicja) · etap 3 · opcja

Muralla romana de Lugo (rzymskie mury Lugo)

Muralla romana de Lugo (rzymskie mury Lugo)
Fot. Fernando Pascullo, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Typrzymskie, mury, unesco, miasto
Czas1,5–2 h z pełnym okrążeniem i katedrą
Wstępspacer po koronie muru bezpłatny, wejścia schodami przy kilku bramach
Obwódok. 2,1–2,3 km (źródła podają 2117, 2226 albo 2266 m)
Baszty71 zachowanych z ok. 85
Bramy10: pięć w miejscu dawnych, pięć wybitych w latach 1853–1921
Budowadruga połowa III w., ukończone na przełomie III i IV w.
Wymiarymur ok. 4,2 m grubości (miejscami do 7 m), baszty od zewnątrz 8–12 m wysokości
UNESCOod 2000 r.; od 2015 r. także jako część Drogi św. Jakuba (Camino Primitivo)
WydarzeniaArde Lucus – rzymsko-celtyckie święto założenia miasta, czerwiec (2026: 18–21 VI), fiesta de interés turístico internacional od 2023 r.; San Froilán – 4–12 X, z pulpo á feira

Rys historyczny

Lugo zaczęło się od rzymskiego obozu. Ok. 13 r. p.n.e. legat Paulus Fabius Maximus założył tu w imieniu cesarza Augusta Lucus Augusti, „gaj Augusta”: miasto miało pilnować świeżo podbitego północnego zachodu Półwyspu Iberyjskiego, a później stało się stolicą jednego z okręgów sądowych prowincji Gallaecia. Przez pierwsze dwieście lat obywało się bez murów. Zbudowano je dopiero w drugiej połowie III w., gdy cesarstwo przeżywało kryzys, a najazdy z północy docierały coraz głębiej. Wzniesiono je w jednym ciągu i ukończono na przełomie III i IV w. Mur objął wzgórze nad Miño i strumieniami, ale część dawnego miasta została na zewnątrz.

To, co widać dziś, to wciąż ta sama budowla: ok. 2,1–2,3 km obwodu (pomiary różnią się w zależności od tego, czy liczy się zewnętrzną linię baszt), mur grubości ponad 4 m z rdzeniem z kamienia i zaprawy, licowany łupkiem, z granitem w narożnikach baszt i obramieniach bram. Z ok. 85 baszt przetrwała 71, większość półokrągłych. Przed murem biegła fosa szeroka na ok. 20 m. Na koronę prowadziły wąskie schody ukryte w murze, których dolne stopnie nie sięgały ziemi: obrońcy wchodzili po drabinach, a po ich zabraniu mur był odcięty. Ślady szesnastu takich schodów odkopano w 1962 r. W lutym 2026 r. po ulewach osunął się ok. 6–7-metrowy fragment wewnętrznego lica przy Rúa do Moucho, a przy naprawie odsłonięto kolejne schody, prawdopodobnie rzymskie.

Mury nie uratowały miasta przed kolejnymi zdobywcami. Pod rządami Swebów i Wizygotów Lugo podupadło, w VIII w. zajęły je wojska Musy, a pod koniec X w. Almanzor zburzył fragment muru, choć miasta nie zdobył. W późniejszych wiekach mieszczanie dobudowywali domy w przerwach między basztami, a w czasie zarazy otwarta zostawała tylko Porta de Santiago z mostem zwodzonym. Pięć bram stoi w miejscu dawnych. Rzymską konstrukcję najlepiej zachowała Porta Miñá (do Carme), którą do XIX w. przerobiono na kaplicę. Kolejne pięć wybito w latach 1853–1921. Ostatnią, Porta do Bispo Odoario, przebito w 1921 r. bez zgody władz. Skandal sprawił, że 16 kwietnia 1921 r. mury ogłoszono pomnikiem narodowym, więc potem nikt już nie mógł ich rozbierać.

W połowie XX w. do muru przylegało ponad 30 budynków. W 1971 r. ruszyła „Operación Muralla Limpia”, która odsłoniła zewnętrzne lico. 30 listopada 2000 r. UNESCO wpisało mury na listę światowego dziedzictwa jako najlepszy zachowany przykład późnorzymskich fortyfikacji w zachodniej Europie, a w 2015 r. także jako przystanek Camino Primitivo, najstarszego szlaku do Santiago, który wchodzi do miasta przez Porta de San Pedro, a wychodzi w stronę Santiago przez Porta de Santiago [do sprawdzenia]. W 2007 r. mury „zbratały się” z Wielkim Murem Chińskim w Qinhuangdao.

Wewnątrz murów stoi katedra Santa María, w której Najświętszy Sakrament jest wystawiony bez przerwy, co najmniej od XVI w. Stąd kielich z Hostią w herbie miasta, a w Boże Ciało Ofrenda del Reino de Galicia, odprawiana nieprzerwanie od 1669 r. Co roku w czerwcu podczas Arde Lucus miasto przypomina swoje rzymskie i celtyckie początki: z legionistami, rzymskimi weselami, walkami gladiatorów, targiem i obozami mieszkańców grodów. Na początku października są fiesty patrona miasta, św. Froilana, z budami z ośmiornicą (pulpo á feira) w parku Rosalía de Castro.

Na miejscu

Zobacz na filmie

Praktycznie

  • Wejścia na koronę: schody przy Campo Castelo, Praza do Cantiño, Porta da Estación, Porta Falsa, Porta Nova i Porta Miñá oraz rampa przy Porta de Santiago. Nocą mur jest oświetlony [do sprawdzenia].
  • Wnętrze murów to strefa niskiej emisji z dostępem tylko za zezwoleniem: wjeżdżają mieszkańcy, dostawy i służby, a za wjazd bez prawa grozi 200 € mandatu (stan na 2026-11, źródło: RACE; czy zakaz dotyczy motocykli i od kiedy jest egzekwowany – [do sprawdzenia przed wyjazdem]). Motocykl zostaw na parkingu albo przy ulicy poza murami, np. przy Ronda da Muralla, i wejdź pieszo.
  • W lipcu korona muru jest odsłonięta, w południe bywa gorąco. Najprzyjemniej rano albo wieczorem.
  • Naprawa fragmentu przy Rúa do Moucho po osunięciu z lutego 2026 r. – stan robót [do sprawdzenia przed wyjazdem].
Źródła (10)

es.wikipedia.org/wiki/Muralla_de_Lugo, en.wikipedia.org/wiki/Roman_walls_of_Lugo, www.wikidata.org/wiki/Q2733427, whc.unesco.org/en/list/987, www.xunta.gal/notas-de-prensa/-/nova/021504/x..., www.deia.eus/actualidad/sociedad/2026/02/08/t..., boe.es/boe/dias/2023/03/23/pdfs/BOE-A-2023-7542.pdf, www.festivalesdeespana.com/festival/san-froilan-lugo, minerva.usc.gal/entities/publication/5fca25a9..., www.race.es/zonas-de-bajas-emisiones/mapa-zbe-lugo

43.01419, -7.55989 (wikidata:Q2733427)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium