Lleida (Katalonia), Les Garrigues · etap 8 · opcja
Roca dels Moros (El Cogul): tańczące kobiety z epoki kamienia
| Typ | prehistoria, unesco |
|---|---|
| Czas | 1 h |
| Wstęp | [ceny, godziny i zasady wejścia do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| UNESCO | od 1998 r. (sztuka naskalna łuku śródziemnomorskiego Półwyspu Iberyjskiego) |
| Odkrycie | 1908 r., proboszcz Ramon Huguet |
| Postacie | kilkadziesiąt malowanych postaci ludzi i zwierząt, ok. 250 znaków pisma iberyjskiego i łacińskiego |
| Objazd | ok. 10 km od trasy Tarragona – Lleida |
Rys historyczny
Na skraju wsi El Cogul, w suchych pagórkach Les Garrigues na południe od Lleidy, nad strumieniem Set leży wielki blok piaskowca, który kiedyś odpadł od skalnej krawędzi doliny i utworzył płytki nawis. Na jego ścianie pierwsi rolnicy i myśliwi namalowali czerwoną, czarną i białą farbą kilkadziesiąt postaci ludzi i zwierząt. Najsłynniejsza scena, od której miejsce zwą „tańczącymi z Cogul”, pokazuje dziewięć kobiet w długich, dzwonowatych spódnicach, ustawionych parami, części malowanych na czarno, części na czerwono, wokół małej nagiej postaci mężczyzny. Przez sto lat czytano to jako taniec płodności; dziś część badaczy widzi w niej po prostu spotkanie kobiet, może z dziećmi, i przyznaje, że nie wiadomo, co naprawdę przedstawia. Obok są sceny polowania, trzy byki przeplatane postaciami kobiet, kozy i jelenie.
Malowidła należą do stylu lewantyńskiego, czyli sztuki naskalnej wschodniej Hiszpanii, w której zamiast samych zwierząt pojawiają się ludzie w ruchu: polują, walczą, zbierają miód, tańczą. Datowanie tej sztuki wciąż jest sporne, a najczęściej przyjmuje się, że powstawała między końcem epoki lodowcowej a neolitem, mniej więcej między 10 a 6 tys. lat temu. Wykopaliska pod nawisem pokazały, że ludzie przychodzili tu od ok. 7000 r. p.n.e. aż do I w. p.n.e. Ostatni zostawili po sobie coś wyjątkowego: na malowidłach, często wprost na nich, wyryto ok. 250 znaków pisma iberyjskiego i łacińskiego, a jeden z napisów jest wotum. Skała była więc jeszcze dla Iberów i Rzymian miejscem świętym, kilka tysięcy lat po tym, jak powstały pierwsze obrazy.
Malowidła znalazł w 1908 r. miejscowy proboszcz Ramon Huguet, a jeszcze w tym samym roku opisał je Ceferí Rocafort. Wkrótce zbadał je Henri Breuil, największy wtedy znawca sztuki jaskiniowej, razem z Lluísem Marią Vidalem; scena z dziewięcioma kobietami była czymś nowym w znanej wtedy sztuce naskalnej Hiszpanii. W 1915 r. archeolog Juan Cabré opublikował jej pełny przerys, który do dziś pozwala zobaczyć postacie wyblakłe na skale. Od 1998 r. Roca dels Moros należy do wpisu UNESCO „Sztuka naskalna łuku śródziemnomorskiego Półwyspu Iberyjskiego”, obejmującego ponad 750 stanowisk od Katalonii po Andaluzję. Nazwa „Skała Maurów” to zapewne ludowy zwyczaj, który w całej Hiszpanii przypisywał Maurom wszystko, co stare i niezrozumiałe; z muzułmanami miejsce nie ma nic wspólnego.
Na miejscu
- Centrum interpretacyjne tuż obok nawisu: od niego zaczyna się wizyta [zakres wystawy do sprawdzenia].
- Ściana z malowidłami pod nawisem, za kratą, na końcu kamiennych schodków; farby są blade, więc najpierw warto obejrzeć przerysy.
- Tuż obok Tombes del Saladar: groby wykute w skale.
Praktycznie
- Objazd z trasy Tarragona → Lleida: El Cogul leży ok. 7 km w linii prostej na południe od niej, przed Lleidą; tam i z powrotem bocznymi drogami ok. 20–25 km [szacunkowo]. Od wsi niecały kilometr polną drogą na północ, w stronę Castelldans, i odbiciem na L'Albagés; nawis jest dobrze oznakowany. Razem z wizytą ok. 1,5 h.
- Malowidła są za kratą, a wejście organizuje centrum interpretacyjne [godziny, dni otwarcia, ceny i to, czy trzeba rezerwować, do sprawdzenia przed wyjazdem].
- W lipcu w Les Garrigues upał i brak cienia: najlepiej rano, po drodze z Tarragony.
Źródła (4)
ca.wikipedia.org/wiki/Roca_dels_Moros_(el_Cogul), es.wikipedia.org/wiki/Roca_de_los_Moros, en.wikipedia.org/wiki/Roca_dels_Moros, whc.unesco.org/en/list/874/
41.46479, 0.69710 (wikidata:Q3390174)