Áncash (Peru) · opcja
Laguna Parón: turkusowe jezioro pod Artesonraju
| Typ | gory, zalew, park narodowy |
|---|---|
| Czas | pół dnia z Caraz (ok. 32 km w jedną stronę), z noclegiem w Caraz |
| Wstęp | od 2023-07 wstęp turystyczny ograniczony przez Park Narodowy Huascarán; sprzedaż wycieczek zabroniona (stan na 2026-07, źródła: Ancash Noticias, Indecopi) [do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| Wys. | ok. 4185 m n.p.m. |
| Wymiary | ok. 3,7 km długości, do ok. 76 m głębokości, ok. 55 mln m³ wody (Wikipedia; inne źródła podają więcej) |
| Szczyty | Artesonraju (6025 m), Pirámide, Huandoy, Chacraraju, Aguja Nevada |
| Tunel | spust przez skałę z lat 80. XX w., utrzymuje lustro ok. 15 m poniżej korony moreny |
| Ochrona | Park Narodowy Huascarán; od 2010-02-05 dziedzictwo narodowe (DS 002-2010-MINAM) |
| Elektrownia | rezerwuar dla Cañón del Pato w porze suchej |
O miejscu
Laguna Parón leży na ok. 4185 m w dolinie polodowcowej na północnym krańcu Cordillera Blanca, ok. 32 km nad Caraz. Ma ok. 3,7 km długości i do ok. 76 m głębokości. Turkusowy kolor biorą od drobnego pyłu skalnego, który niosą wody z lodowców. Dolinę zamykają szczyty Huandoy i Chacraraju od południa, Pirámide od wschodu oraz Artesonraju (6025 m) i Aguja Nevada od północy. Artesonraju, regularna lodowa piramida nad końcem jeziora, jest najbardziej znanym widokiem doliny.
Jezioro jest piękne, ale groźne. Od dna doliny dzieli je naturalna tama z moreny, a każda lawina lodu albo obryw skał do wody może wywołać falę, która ją przerwie i zejdzie aluwionem do Caraz. W Cordillera Blanca to nie teoria: aluwion z laguny Palcacocha zniszczył w 1941 r. część Huaraz. W 1967 r. Corporación Peruana del Santa, państwowa spółka energetyczna doliny, zleciła francuskim inżynierom obniżenie lustra Parón i drugiego groźnego jeziora, Safuna Alta. Po kolejnych badaniach w latach 80. XX w. przebito w skale tunel spustowy, który utrzymuje wodę ok. 15 m poniżej korony moreny; źródła różnie podają daty budowy, od 1982–1985 do etapów kończonych w latach 90. Tunel ma też drugie zadanie: w porze suchej jezioro oddaje wodę rzece Santa i zasila turbiny elektrowni w Cañón del Pato.
O tę wodę od lat toczy się spór. W 1994 r., przy prywatyzacji, państwowe Electroperú przekazało elektrownię razem z 540 ha ziemi wokół jeziora firmie Duke Energy. Chłopi ze społeczności Cruz de Mayo skarżyli się, że spuszczanie wody odcina im kanały irygacyjne, mąci wodę i odsłania brzegi. 29 lipca 2008 r. Frente de Defensa de la Laguna Parón zajął jezioro i urządzenia firmy, a kilku komuneros zatrzymano. Rozmowy trwały do lutego 2014 r. W lutym 2010 r. krajowy urząd wodny ANA ogłosił porozumienie, a rząd uznał jezioro za dziedzictwo narodowe. Społeczność Cruz de Mayo do dziś zarządza dojazdem i przyjmuje przyjezdnych.
Od lipca 2023 r. jezioro jest zamknięte dla turystów. 17 lipca 2023 r. Park Narodowy Huascarán i instytut badań lodowców INAIGEM ogłosili, że po deszczach woda doszła do najwyższego poziomu, a ryzyko przelania oceniono jako „bardzo wysokie”. Zamknięcie trwa, z wyjątkiem krótkiego otwarcia na Wielkanoc 2025 r. W kwietniu 2026 r. Indecopi, urząd ochrony konsumentów, ostrzegał przed karami za sprzedaż wycieczek nad Parón. W lipcu 2026 r. szef parku potwierdził ograniczenie i przyznał, że ludzie mimo to wjeżdżają, bo park nie ma tu stałego posterunku.
Na miejscu
- Brzeg na końcu drogi: najbliższy widok na jezioro i Artesonraju; społeczność wynajmowała tu łódki i kajaki [czy po zamknięciu – do sprawdzenia].
- Ścieżka po rumowisku głazów na wzgórze nad brzegiem, z widokiem wzdłuż całego jeziora na Artesonraju; ok. 30–45 min w górę na ponad 4200 m [czas i dostępność do sprawdzenia].
- Pas jasnych skał na brzegach: ślad wahań poziomu wody, gdy elektrownia spuszcza jezioro.
Praktycznie
- Wstęp: od 2023-07 turystyczny wstęp jest ograniczony, a w 2026 r. nadal obowiązywał (stan na 2026-07, źródło: Ancash Noticias). Jedziemy tylko wtedy, gdy park i społeczność Cruz de Mayo oficjalnie otworzą jezioro. Sprawdzić w biurze Parku Narodowego Huascarán w Huaraz [przed wyjazdem].
- Dojazd: z Caraz ok. 32 km drogą AN-836 („Carretera a Laguna de Parón”) przez punkt kontrolny społeczności „La Tranquera”. W OSM cała droga jest gruntowa, bez zakazów wjazdu (stan 2026-11), więc to szuter dla lekkiego motocykla, nie dla turystycznego na szosowych oponach. W marcu 2025 r. osuwisko zablokowało drogę na 26. km [stan drogi do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Wysokość: z Caraz (ok. 2250 m) wjeżdża się prawie 2000 m w górę. Najlepiej po dniu albo dwóch w Huaraz, a na noc zjechać do Caraz.
- Pora: rano niebo zwykle najczystsze; po południu chmury zasłaniają szczyty.
Źródła (12)
es.wikipedia.org/wiki/Laguna_Parón, www.wikidata.org/wiki/Q3646208, resolve.cambridge.org/core/journals/journal-o..., issuu.com/johnharlinmedia/docs/himap_module_-..., www.mef.org.uk/expeditions/laguna-paron-cordi..., elperuano.pe/noticia/218554-ancash-advierten-..., gestion.pe/peru/restringen-acceso-a-la-laguna..., ancashaldia.com/huaylas-laguna-paron-podra-se..., ancashnoticias.com/2025/03/28/incertidumbre-e..., ancashnoticias.com/2026/04/02/indecopi-advier..., ancashnoticias.com/2026/07/10/paron-en-alerta..., elcomercio.pe/lima/sucesos/laguna-paron-en-pe...
-8.99167, -77.68333 (wikidata:Q3646208)