Piotryseusztrasy i przewodniki motocyklowe

← Turcja południowa: Licja, Pamfilia i Taurus

15

Pizydia, Taurus nad Pamfilią, prowincja Antalya (Turcja) · pamfilia

Köprülü Kanyon (kanion Köprülü) i Selge

Köprülü Kanyon (kanion Köprülü) i Selge
Fot. Ahmet Colakoglu, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Typkanion, most, rzymskie, antyk, park narodowy, droga motocyklowa
Czaspół dnia na most, kanion i Selge; z raftingiem cały dzień
Wstępopłata za wjazd do parku narodowego, różna dla samochodu i motocykla [kwota do sprawdzenia]; ruiny Selge we wsi bez kasy, według OSM dostępne całą dobę (stan na 2026-10) [do sprawdzenia]
Kanionok. 14 km długości, ściany do ok. 100 m; rzeka Köprüçay, antyczny Eurymedon
Park narodowyod 1973 r., ok. 366 km²
Most Olukrzymski, II w. n.e.; ok. 14 m długości, jezdnia 2,5 m, jeden łuk ok. 7 m rozpiętości
Droga do Selgeok. 11 km asfaltu od mostu, z ok. 190 do ok. 1000 m n.p.m., nachylenie do 10%
Selgeteatr z II–III w. na 45 rzędów, wśród domów wsi Altınkaya

I tam przybyli do niego posłowie z Selge.
Oni także są Pizydami, barbarzyńcami, mieszkają w wielkim mieście
i także są wojowniczy. A że od dawna byli wrogami Telmissyjczyków,
przyszli w poselstwie, by zawrzeć przyjaźń z Aleksandrem.
Aleksander zawarł z nimi układ i odtąd we wszystkim mógł na nich polegać.

— Arrian, „Wyprawa Aleksandra” I 28 · przekład własny · tekst oryginalny

Καὶ ἐνταῦθα ἀφικνοῦνται παρ' αὐτὸν Σελγέων πρέσβεις.
οἱ δέ εἰσι καὶ αὐτοὶ Πισίδαι βάρβαροι καὶ πόλιν μεγάλην οἰκοῦσιν
καὶ αὐτοὶ μάχιμοί εἰσιν. ὅτι δὲ πολέμιοι τοῖς Τελμισσεῦσιν ἐκ παλαιοῦ ἐτύγχανον,
ὑπὲρ φιλίας πρὸς Ἀλέξανδρον πεπρεσβευμένοι ἦσαν.
καὶ πρὸς τούτους σπένδεται Ἀλέξανδρος, καὶ ἐκ τούτου πιστοῖς ἐς ἅπαντα ἐχρήσατο.

O miejscu

Köprüçay, starożytny Eurymedon, spływa z Taurusu ku Pamfilii przez kanion długi na ok. 14 km, o wapiennych ścianach wysokich do ok. 100 m. Woda jest zimna, zielononiebieska i szybka, a w rzece żyją pstrągi. Wokół rosną lasy sosnowe, a na zboczach naturalny las cyprysowy, uchodzący za jeden z największych w basenie Morza Śródziemnego [do sprawdzenia: turecka encyklopedia mówi o lasach cedrowych]. W lasach żyją jelenie, dzikie kozy, niedźwiedzie i wilki. W 1973 r. kanion i góry wokół, razem ok. 366 km², objęto parkiem narodowym. Dla większości przyjezdnych Köprülü to przede wszystkim rafting. Spływy pontonowe zaczynają się w okolicach Beşkonak, a przy drodze stoją bazy raftingowe i restauracje z pstrągiem.

Nazwa kanionu znaczy „z mostem”. Chodzi o rzymski most Oluk, przerzucony nad wąskim gardłem rzeki jednym łukiem o rozpiętości ok. 7 m. Ma ok. 14 m długości i 3,5 m szerokości, a jezdnię ledwie 2,5 m. Kamienie łuku ułożono bez zaprawy. Most powstał prawdopodobnie w II w. n.e., gdy Selge przeżywało rozkwit. Był częścią brukowanej drogi z wybrzeża do miasta w górach. Ok. 1 km dalej, na dopływie Kocaçay, stoi drugi rzymski most, Büğrüm. Most Oluk po dwóch tysiącach lat nadal nosi ruch: przejeżdża przez niego każdy, kto jedzie do Selge, także motocyklem.

Selge leży ok. 11 km dalej i 800 m wyżej, na wysokości ok. 1000 m. Strabon pisze, że założyli je Spartanie, a wcześniej wróżbita Kalchas, ten sam, który doradzał Grekom pod Troją. Miasto miało dobre prawa i żyzne okolice z oliwą, winem i lasami. Zbierano tu żywicę styraksu na kadzidła i lekarstwa, a z korzenia irysa robiono słynną maść. Selge mogło wystawić 20 tys. wojowników i według Strabona nigdy nie uległo obcej władzy. W 333 p.n.e. jego posłowie przyszli do Aleksandra Wielkiego po przyjaźń, bo Selge od dawna walczyło z Termessos (zob. Termessos). W 218 p.n.e. miasto oblegał Achajos, władca zachodniej Azji Mniejszej. Według Polibiusza po długim oblężeniu i próbie zdrady Selge poprosiło o pokój i musiało zapłacić 400 talentów, a później kolejne 300. Jeszcze w V w. n.e. mieszkańcy odparli tu oddział Gotów.

Najlepiej zachował się teatr z II–III w., wsparty o zbocze, z 45 rzędami siedzeń. Stoi dziś między domami, ogrodami i stodołami wsi Altınkaya („złota skała”). Mieszkańcy hodują kozy i od wieków budowali domy z antycznych bloków, więc kolumny i nadproża tkwią w murach i płotach. Nad wsią leżą resztki agory, świątyń Zeusa i Artemidy, cystern i stadionu. Po drodze w górę mija się Adam Kayalar, „skały-ludzi”: skalne wieże wyrzeźbione przez erozję, trochę jak kominy w Kapadocji. Z Selge widać wysokie grzbiety Taurusu, zimą ośnieżone.

Na miejscu

Praktycznie

  • Dojazd: z D400 między Serik a Manavgat zjazd na północ (drogowskaz Selge / Köprülü Kanyon), potem ok. 40 km asfaltem doliną Köprüçay przez Taşağıl i Beşkonak do mostu Oluk. Przy drodze w dolinie są restauracje i stacje paliw [paliwo w Beşkonak do sprawdzenia; najpewniej zatankować przy D400].
  • Most Oluk ma jedną wąską jezdnię z kamiennej kostki (OSM). Trzeba przepuszczać pojazdy z naprzeciwka, a kostka bywa śliska.
  • Droga od mostu do Selge: ok. 11 km asfaltu, w OSM w całości utwardzona (stan na 2026-10). Dangerous Roads opisuje 10,8 km o średnim nachyleniu ok. 7,5% i miejscami 10%, z ostrymi, ślepymi zakrętami, nawrotami i wąskimi fragmentami. Szutru nie ma. Na zakrętach mogą leżeć żwir i kamienie, a z naprzeciwka jadą busy wycieczkowe i jeepy safari. Do wsi i z powrotem tą samą drogą.
  • W Selge parking przy teatrze (OSM). Na górze bywa o kilka stopni chłodniej niż w dolinie. W kanionie latem tłoczno od autokarów z raftingiem, najspokojniej rano.
Źródła (12)

en.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_Canyon, tr.wikipedia.org/wiki/K%C3%B6pr%C3%BCl%C3%BC_..., en.wikipedia.org/wiki/Eurymedon_Bridge_(Selge), en.wikipedia.org/wiki/Selge, www.turkisharchaeonews.net/site/selge, www.dangerousroads.org/europe/turkey/7773-sel..., www.ktb.gov.tr/EN-99777/antalya---koprulu-can..., turkeytravelplanner.com/?p=1630, www.openstreetmap.org/way/25116678, www.openstreetmap.org/way/490972010, www.openstreetmap.org/way/307610089, www.openstreetmap.org/way/84341217

37.19207, 31.18089 (osm:way/25116678)

Pokaż na mapie OpenStreetMap · Plik punktu w repozytorium