Epicka droga motocyklowa · Hiszpania
Coll de Port i Coll de Josa: Sant Llorenç de Morunys – Tuixent – Gósol (C-462, C-563)
| Drogi | C-462, C-563 |
|---|---|
| Długość | ok. 43 km Sant Llorenç de Morunys – Gósol: ok. 27 km C-462 przez Coll de Port do Tuixent, ok. 15 km C-563 przez Josę i Coll de Josa do Gósol (OSRM, szacunkowo; numery i przebieg według OpenStreetMap) |
| Przełęcze | Coll de Port (1665 m), Coll de Josa (1632 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny |
| Sezon | cały rok; zimą obie przełęcze bywają krótko zamykane przy złej pogodzie [do sprawdzenia] |
| Najwyżej | Coll de Port, ok. 1665–1671 m (źródła podają różnie); Coll de Josa ok. 1625–1633 m |
| Przewyższenie | ok. 740 m z Sant Llorenç (ok. 925 m) na Coll de Port; ok. 560 m z Tuixent na ok. 10 km |
| Dział wód | Coll de Port dzieli dorzecze Cardeneru (Llobregat) i Segre (Ebro) |
| Sant Llorenç | kaplica Mare de Déu dels Colls, Josep Pujol i Juhí, 1773–1784 |
| Tuixent | Muzeum Trementinaires, zielarek z doliny Vansa (od 1998 r.) |
| Gósol | lato 1906 r. – Picasso z Fernande Olivier |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
Droga łączy dwie górskie doliny przedpola Pirenejów, Vall de Lord i Vall de la Vansa, a dalej prowadzi pod południową ścianą Cadí aż do Gósol pod Pedraforcą. Zaczyna się w Sant Llorenç de Morunys (ok. 925 m), najmniejszej gminie Solsonès, nad zbiornikiem Llosa del Cavall. Duchownych odnotowano tu już w 910 r., a w 1019 r. wspólnota przyjęła regułę benedyktyńską i zaczęła budować romański kościół klasztorny. W 1283 r. hrabia Cardony Ramon Folc nadał osadzie przywileje wolnego miasta, ok. 1400 r. miała już mury. W 1823 r., w czasie walk liberałów z absolutystami, spaliły ją wojska liberalne. Największy skarb kryje kościół: kaplicę Mare de Déu dels Colls, późnobarokowy ołtarz z rzeźbami obejmujący całą kaplicę, który w latach 1773–1784 wykonał Josep Pujol i Juhí na zamówienie bractwa dels Colls, założonego w 1343 r. Zbiornik pod miastem powstał na Cardenerze w 1997 r.; jego zapora z podwójnym łukiem ma ok. 122 m wysokości.
C-462 wspina się z Sant Llorenç na północ przez La Coma w gminie La Coma i la Pedra; nieco dalej, u stóp masywu Port del Comte, biją źródła Cardeneru (Fonts del Cardener), które po deszczach i roztopach tryskają spomiędzy skał. Dalej serpentynami przez lasy sosnowe dochodzi do Coll de Port (ok. 1665–1671 m) między masywem Port del Comte a Serra del Verd. Masyw Port del Comte to dział wód: na południe spływa Cardener do Llobregatu i Morza Śródziemnego pod Barceloną, na północ wody płyną do Segre i Ebro. Z punktu widokowego na przełęczy widać nagle po drugiej stronie doliny Vansa wapienną ścianę Cadí. Przez przełęcz przechodzi długodystansowy szlak GR 7, a ok. 4 km przed nią, od strony La Coma, odbija droga do ośrodka narciarskiego Port del Comte.
Zjazd prowadzi do Tuixent (ok. 1200–1225 m), wsi przy zbiegu rzek Mola i Josa. Wspomina ją akt konsekracji katedry w La Seu d'Urgell z 839 r. W sierpniu 1835 r. ok. 6000 karlistów przez dwa tygodnie oblegało wieś i musiało odejść z niczym. W 1857 r. Tuixent liczyło 847 mieszkańców, potem ludzie wyjeżdżali do fabryk i do Argentyny; dziś zostało ok. 90. Dolina słynie z trementinaires: kobiet, które w XIX i na początku XX w. obchodziły pieszo pół Katalonii i sprzedawały zioła, olejki, wyroby z żywicy (trementina, terpentyna) i maści. Ich historię opowiada muzeum otwarte w Tuixent w 1998 r., a obok niego ogród botaniczny roślin, którymi handlowały.
Za Tuixent zaczyna się C-563, wąska szosa doliną rzeki Josa do Josa de Cadí (ok. 1430 m). Wieś stoi na okrągłym wzgórzu pod Cadí, a na skale na jego szczycie, zwanej „el castell”, stoi kościół Santa Maria i Sant Bernabé. Zamek Josa wspomina dokument z 1107 r. Jeden z członków rodu kasztelanów, Guillem Ramon de Josa, był związany z herezją katarów, a na początku sierpnia wieś urządza święto katarów. W 1860 r. Josa miała 378 mieszkańców, dziś ok. 20. Dalej droga wspina się na Coll de Josa (ok. 1625–1633 m), skąd otwiera się widok na dwa wierzchołki Pedraforki, i zjeżdża do Gósol (ok. 1423 m).
Dawna wieś Gósol stała na wzgórzu, na którym dziś sterczą ruiny zamku z XI w., a przez Gósol prowadzi Camí dels Bons Homes, szlak katarskich „dobrych ludzi”. W XIII w. ich kaznodzieje znaleźli tu poparcie mimo sprzeciwu Kościoła, a Galceran Starszy prosił arcybiskupa Tarragony o uwolnienie czternastu mieszkańców uwięzionych za herezję. W 1906 r. przyjechał tu na mule z Guardioli Pablo Picasso z Fernande Olivier. Zamieszkali w gospodzie Cal Tampanada u dziewięćdziesięcioletniego Josepa Fondevili, którego Picasso portretował, i zostali ok. 10 tygodni, do połowy sierpnia. Obrazy z Gósol, z coraz prostszymi, uproszczonymi twarzami, uważa się za jeden z kroków ku kubizmowi; we wsi działa stała wystawa „Picasso, Gósol 1906”. Z Gósol B-400 zjeżdża przez Saldes pod Pedraforcą do C-16 w Guardioli de Berguedà. Ok. 8 km na południe od Guardioli odbija stamtąd podjazd na Fumanyę i Rasos de Peguera, a na północny wschód przez La Pobla de Lillet droga BV-4031 na Coll de la Creueta.
Na drodze
- Sant Llorenç – La Coma – Coll de Port (C-462): ok. 18 km podjazdu i ok. 740 m w górę. Do La Coma szersza szosa, za nią węższa, z serpentynami przez las; miejscami do ok. 12%.
- Coll de Port – Tuixent: ok. 10 km zjazdu z siedmioma nawrotami, średnio ok. 5,6%, z widokiem na Cadí i dolinę Vansa. Jadąc od Tuixent, to ten sam odcinek pod górę.
- Tuixent – Josa – Coll de Josa – Gósol (C-563): ok. 15 km wąskiej szosy, krótko z nachyleniem do ok. 14%. Odcinek Tuixent – Gósol wyasfaltowano dopiero niedawno, a w OpenStreetMap nawierzchnia jest wpisana tylko na części drogi [stan asfaltu do sprawdzenia przed wyjazdem]. W Gósol ok. 100 m bruku w centrum wsi.
- Pętla przez Coll de Jou: z Sant Llorenç LV-4241 prowadzi na zachód na Coll de Jou (ok. 1460 m), a stamtąd lokalna asfaltowa „Carretera de Coll de Jou a Coll de Port” przez ośrodek Port del Comte dochodzi do C-462 pod przełęczą, ok. 14 km (OpenStreetMap, szacunkowo). Tak można wjechać na Coll de Port jedną drogą, a wrócić do Sant Llorenç drugą.
- Szutry wokół: pętle „trail” w okolicy Sant Llorenç, m.in. przez Llinars w stronę Gósol, prowadzą pistami leśnymi i nie są częścią tej drogi. W Katalonii ruch pojazdów silnikowych poza drogami i pistami dopuszczonymi do ruchu jest zakazany, a w obszarach chronionych dochodzą ostrzejsze ograniczenia; status konkretnych pist nie jest sprawdzony [do sprawdzenia].
- Kierunek: od Sant Llorenç ściana Cadí pojawia się nagle na Coll de Port, a Pedraforca na Coll de Josa, więc kierunek z południa na północ i potem na wschód daje oba widoki przed sobą.
Praktycznie
- Tankowanie: ostatnia stacja w Sant Llorenç de Morunys. Między Sant Llorenç a Gósol, ok. 43 km gór, stacji nie ma. Następna za Gósol to Saldes przy B-400, ok. 10 km (według OpenStreetMap czynna ok. 6:00–22:00), albo La Seu d'Urgell, ok. 37 km od Tuixent przez C-462 na północ (OpenStreetMap, stan na 2026-11; godziny [do sprawdzenia przed wyjazdem]).
- Postoje: kaplica dels Colls w kościele w Sant Llorenç; punkt widokowy i bar-restauracja na Coll de Port [czynny – do sprawdzenia]; Muzeum Trementinaires w Tuixent [godziny do sprawdzenia]; punkt widokowy na Coll de Josa; wystawa o Picassie w Gósol [godziny do sprawdzenia].
- Zamknięcia: obie przełęcze są otwarte przez cały rok, ale zimą przy złej pogodzie bywają krótko zamykane (Dangerous Roads). Stan dróg sprawdź w Servei Català de Trànsit [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Ochrona przyrody: Josa i Gósol leżą na południowym skraju Parku Przyrodniczego Cadí-Moixeró. Jazda pojazdami silnikowymi poza drogami i pistami dopuszczonymi do ruchu jest zakazana (ustawa katalońska 9/1995 o dostępie pojazdów silnikowych do środowiska przyrodniczego, stan na 2026-11).
- Ruch: ogólnodostępnych danych o natężeniu ruchu na C-462 i C-563 nie znaleziono [do sprawdzenia]. Relacje motocyklistów i kolarzy opisują drogę jako bardzo pustą (Dangerous Roads; BestBikingRoads, 2023); w zimowe weekendy więcej aut jedzie do ośrodków narciarskich.
Źródła (23)
www.openstreetmap.org/way/107071970, www.openstreetmap.org/way/206155280, www.dangerousroads.org/europe/spain/10995-dri..., www.dangerousroads.org/europe/spain/5521-coll..., climbfinder.com/en/climbs/coll-de-port-tuixent, www.bestbikingroads.com/motorcycle-roads/spai..., www.enciclopedia.cat/gran-enciclopedia-catala..., ca.wikipedia.org/wiki/Sant_Llorenç_de_Morunys, www.enciclopedia.cat/gran-enciclopedia-catala..., raco.cat/index.php/Erol/article/download/2004..., ca.wikipedia.org/wiki/Pantà_de_la_Llosa_del_Cavall, ca.wikipedia.org/wiki/Tuixent, www.femturisme.cat/en/establishments/museu-de..., naciodigital.cat/Solsona/cultura-i-mitjans/de..., ca.wikipedia.org/wiki/Josa_de_Cadí, www.enciclopedia.cat/gran-enciclopedia-catala..., ca.wikipedia.org/wiki/Gósol, elbergueda.cat/en/pag430/pl219/miradors-paisa..., www.eltemps.cat/documents/el-temps_2006_08_11..., www.metmuseum.org/art/collection/search/486081, www.boe.es/eli/es-ct/l/1995/07/27/9/con, www.rutespirineus.cat/images/cami-verd-vall-d..., bikeclimbs.com/climb/spain/catalonia/solsones...