Epicka droga motocyklowa · Andora
Port d'Envalira – przez przełęcz z Pas de la Casa do Canillo (CG-2)
| Drogi | CG-2 |
|---|---|
| Długość | ok. 22 km Pas de la Casa – Canillo górą przez przełęcz, z tego ok. 5 km Pas de la Casa – przełęcz i ok. 9 km przełęcz – Soldeu; przez tunel byłoby ok. 16 km (OSRM, szacunkowo) |
| Przełęcze | Port d'Envalira (2409 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny |
| Sezon | otwarta prawie cały rok, zimą zamykana po opadach śniegu; motocyklem realnie od czerwca do września [do sprawdzenia] |
| Najwyżej | Port d'Envalira, 2409 m (na tablicy na szczycie i w OSM 2408 m) – najwyższa przełęcz drogowa Pirenejów |
| Przewyższenie | ok. 360 m z Pas de la Casa (ok. 2050 m), ok. 850 m z Canillo (ok. 1560 m) |
| Dział wód | Ariège i Atlantyk na wschodzie, Valira i Morze Śródziemne na zachodzie |
| Dawniej | ścieżka dla mułów; szosa do Francji zbudowana w latach 1929–1933 |
| Tunele | tunel d'Envalira (od 2002 r., ok. 2,9 km, płatny) omija przełęcz |
| Tour de France | od 1964 r., ok. dziesięć razy, ostatnio w 2021 r. |
| Vuelta | 2003, 2013, 2026 |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
Port d'Envalira (2409 m) to najwyższa przełęcz w Pirenejach, przez którą prowadzi asfalt, i uchodzi za najwyższą przełęcz Europy otwartą przez cały rok. Leży w całości w Andorze, na dziale wód: na wschód woda spływa do Ariège i Atlantyku, na zachód do Valiry i Morza Śródziemnego. Dlatego Pas de la Casa, miasteczko pod przełęczą od strony Francji, jest jedynym kawałkiem Andory po stronie atlantyckiej. CG-2 to jedyna droga z Andory do Francji. Na granicy przechodzi we francuską N22, która schodzi do L'Hospitalet-près-l'Andorre i doliny Ariège. Andora jest współksięstwem: od umowy z 1278 r. władzę dzielą w niej biskup Urgell i dawni hrabiowie Foix, a po nich głowa państwa francuskiego, dziś prezydent Republiki. Mimo to szosa połączyła kraj najpierw z Hiszpanią, w 1913 r., a z Francją dopiero dwadzieścia lat później.
Przez setki lat przełęcz przechodzili tylko pasterze z mułami i francuscy myśliwi, którzy przyjeżdżali na kozice. Na miejscu Pas de la Casa stała jedna szopa pasterska, od której miejsce wzięło nazwę. Około 1900 r. Consell General, andorski parlament, zaczął kłaść z Soldeu ku Pas de la Casa drogę gruntową szeroką na ok. 3 m. Szosę z prawdziwego zdarzenia zbudowała dopiero FHASA, spółka energetyczna. 27 marca 1929 r. dostała ona koncesję na andorskie zasoby wodne i w zamian w latach 1929–1934 zbudowała promienistą sieć dróg z kilometrem zero na placu w Andorra la Vella, wartą ok. 10 mln peset. Droga do Francji została otwarta w 1933 r. i w tym samym roku stanęły na niej posterunki celne. Barak, w którym kierownictwo budowy FHASA mieszkało pod przełęczą, przerobiono na schronisko. 3 grudnia 1933 r. otwarto w nim Xalet-refugi d'Envalira, a tydzień później odbyły się tu pierwsze w Andorze międzynarodowe zawody narciarskie. Zimą przełęcz długo była zamknięta. W 1957 r. Andreu Claret dostał koncesję na jej odśnieżanie, a od 1958 r. droga jest przejezdna także zimą. W tym samym czasie, w latach 1956–1957, Francesc Viladomat postawił w Pas de la Casa pierwszy wyciąg narciarski. Od tego zaczęło się dzisiejsze miasteczko sklepów, hoteli i apartamentów, do którego Francuzi przyjeżdżają po tańsze paliwo, alkohol i papierosy. Przemyt nie zniknął. W marcu 2026 r. celnicy pod Tuluzą zatrzymali samochód z ponad 4500 paczkami papierosów kupionych w Andorze. Kierowca i pasażer dostali po 12 miesięcy więzienia w zawieszeniu i ponad 59 tys. euro grzywny.
Tour de France wjechał na Envalirę pierwszy raz w 1964 r. i od tego czasu był tu mniej więcej dziesięć razy, ostatnio w 2021 r. Najsłynniejszy był pierwszy przejazd. Na dzień przerwy w Andorze Radio Andorra urządziło méchoui, pieczenie jagnięcia, a Jacques Anquetil najadł się na nim do syta. 6 lipca, na etapie z Andory do Tuluzy, odpadł na podjeździe na Envalirę i na szczycie tracił kilka minut do Raymonda Poulidora i Federica Bahamontesa. Na zjeździe we mgle zaryzykował, dogonił czołówkę i ostatecznie wygrał cały wyścig. Vuelta przejeżdżała przez przełęcz w latach 2003, 2013 i 2026. Od 26 września 2002 r. kierowcy mogą ominąć najwyższy odcinek płatnym tunelem d'Envalira. Ma on ok. 2,9 km, jedną nawę z ruchem w obu kierunkach i biegnie na wysokości ok. 2050 m z Pas de la Casa do Grau Roig. Budowę zaczęto 1 czerwca 1999 r. od strony Grau Roig.
Po zachodniej stronie droga zjeżdża doliną Valira d'Orient przez stok narciarski. Grau Roig i Pas de la Casa od 2003 r. tworzą z Soldeu i El Tarter Grandvalirę, największy ośrodek narciarski Pirenejów z ponad 200 km tras. Soldeu (1826 m) jest jedną z najwyżej położonych wsi Andory. Pierwsze wyciągi zbudowały tu w latach 1963–1964 trzy rodziny, Baró, Salvans i Torrallardona, a w marcu 2019 r. odbył się tu finał Pucharu Świata w narciarstwie alpejskim. Droga kończy się w Canillo, stolicy największej parafii kraju. Tuż przed miasteczkiem (jadąc od Soldeu), przy samej CG-2, stoi romański kościółek Sant Joan de Caselles. Ma lombardzką wieżę z XII w. i Chrystusa z tego samego stulecia, wykonanego techniką łączącą fresk ze sztukaterią, rzadkim przykładem takiej sztuki w południowo-zachodniej Europie. Kilka kilometrów dalej, za Canillo, leży sanktuarium Meritxell, patronki Andory. Z Andorra la Vella droga CG-1 schodzi do La Seu d'Urgell, skąd można dojechać do Port del Cantó.
Na drodze
- Pułapka nawigacji: najkrótsza trasa z Pas de la Casa do Canillo prowadzi przez płatny tunel d'Envalira (ok. 16 km zamiast ok. 22 km). Na rondzie nad Pas de la Casa i przy Grau Roig wybieraj kierunek „Port d'Envalira”, nie „Túnel”, a w nawigacji wstaw punkt pośredni na przełęczy.
- Pas de la Casa – przełęcz (ok. 5 km): krótki, zwarty podjazd serpentynami nad miasteczkiem, szeroki, z barierami i z płotami przeciwśnieżnymi na zboczach. Na tej wysokości nie rosną już drzewa, więc widok sięga daleko.
- Przełęcz – Grau Roig – Soldeu: długie, szerokie łuki przez stoki narciarskie, wyciągi i parkingi ośrodka. Od Grau Roig droga wchodzi w las i robi się bardziej kręta, a niżej, przez Soldeu i El Tarter, prowadzi przez kilka rond.
- Ruch: CG-2 to jedyna droga z Andory do Francji, więc ruch bywa duży, zwłaszcza w weekendy i w święta francuskie, gdy przyjeżdżają kupujący. Przez przełęcz jadą też kampery i autobusy. Latem na podjazdach jest wielu kolarzy; przy drodze stoją tablice andorskich tras kolarskich z kilometrażem do przełęczy. Czy ciężarówki jeżdżą górą, czy tunelem [do sprawdzenia].
- Pogoda: na 2400 m bywa zimno nawet latem, mgła potrafi zejść w kilka minut, a wiosną i na początku lata na zboczach przy drodze leży jeszcze śnieg. Po nocnym przymrozku asfalt w cieniu może być śliski.
- Kierunek: od strony Francji (z Pas de la Casa) jest krótko i stromo, a przełęcz widać od pierwszego zakrętu. Od Andory (z Canillo) podjazd jest długi i łagodny, z widokami w górę doliny Valiry. Zjazd na wschód kończy się widokiem na Pas de la Casa w kotle pod przełęczą.
Zobacz na filmie
- ▶ Motocyklem po CG-2 przez Port d'Envalira między El Tarter a Pas de la Casa
MotoCat · YouTube - ▶ Motocyklem z Pas de la Casa na Port d'Envalira
Mael Moto 11 · YouTube · język: fr - ▶ Motocyklem na Port d'Envalira, najwyższą asfaltową przełęcz Pirenejów
Vidarr On Moto · YouTube · język: es
Praktycznie
- Granica i cło: Andora używa euro, ale nie należy do Unii Europejskiej ani do strefy Schengen. Przy wyjeździe do Francji za Pas de la Casa i do Hiszpanii są kontrole celne, więc trzeba mieć dowód osobisty albo paszport. Bez cła można wywieźć (osoby od 17 lat): 300 papierosów albo 150 cygaretek, 75 cygar lub 400 g tytoniu; 1,5 l alkoholu powyżej 22% albo 3 l poniżej 22% oraz 5 l wina; do Hiszpanii dodatkowo 16 l piwa. Inne towary do 900 € na osobę od 15 lat; limitów nie łączy się na kilka osób przy jednym zakupie. Paliwo do Hiszpanii tylko w zwykłym zbiorniku pojazdu i w jednym przenośnym kanistrze do 10 l (stan na 2026-11, źródła: douane.gouv.fr, ulotka Agencia Tributaria). Zasady przewozu paliwa do Francji [do sprawdzenia]. Limity [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Tankowanie: stacje są w Pas de la Casa i wzdłuż CG-2 w dolinie (Soldeu, Canillo) [do sprawdzenia]; na samej przełęczy ich nie ma. Paliwo w Andorze jest zwykle dużo tańsze niż we Francji, w połowie września 2026 r. o ok. 0,70 €/l (AFP). Hiszpania bywa tańsza: w maju 2026 r., po obniżce podatków, benzyna w La Seu d'Urgell kosztowała ok. 20 centów mniej niż w Andorze, a w lipcu znów było odwrotnie (alto.ad). Ceny [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Opłaty: przełęcz górą jest bezpłatna. Tunel d'Envalira kosztuje motocyklem 4,80 € (z podatkiem, stan na 2026-11, źródło: tuneldenvalira.com) [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Zima i zamknięcia: od 1 listopada do 15 maja na całej sieci dróg Andory obowiązuje wyposażenie zimowe, gdy jezdnia jest zaśnieżona albo oblodzona. Ograniczenia ogłasza się w czterech fazach: żółta – 60 km/h i wyposażenie zimowe, pomarańczowa – 50 km/h, czerwona – łańcuchy na wszystkich pojazdach i 30 km/h, czarna – droga nieprzejezdna (źródło: przewodnik zimowy mobilitat.ad). Na początku kwietnia 2026 r. przełęcz była zamknięta w fazie czarnej (alto.ad). Czy w fazie żółtej obowiązuje zakaz wjazdu jednośladów [do sprawdzenia]. Motocyklem nie jedź przy żadnej fazie śnieżnej; stan dróg sprawdzisz na mobilitat.ad.
- Dojazd od Francji: N20 doliną Ariège i N22 bywają zamykane. 31 stycznia 2026 r. obryw skalny pod Mérens-les-Vals zamknął N20 do początku marca, a od 1 czerwca do 29 października 2026 r. N320 pod Col de Puymorens była zamknięta na czas robót, z objazdem przez N22 (stan na 2026-11, źródło: alto.ad) [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Postoje: parking na przełęczy przy tablicy z wysokością. Na zjeździe zatoczki nad Pas de la Casa. W Canillo: Sant Joan de Caselles przy drodze, a nad miasteczkiem, boczną drogą na Montaup, punkt widokowy Roc del Quer z metalową kładką długą na 20 m, z czego 12 m wisi nad doliną (visitandorra.com).
Źródła (30)
ca.wikipedia.org/wiki/Port_d%27Envalira, fr.wikipedia.org/wiki/Port_d%27Envalira, es.wikipedia.org/wiki/Puerto_de_Envalira, en.wikipedia.org/wiki/Port_d%27Envalira, ca.wikipedia.org/wiki/El_Pas_de_la_Casa, en.wikipedia.org/wiki/Andorra, routesroadsmag.piarc.org/en/Routes-Roads-Maga..., publicacions.iec.cat/repository/pdf/00000315/..., ca.wikipedia.org/wiki/T%C3%BAnel_d%27Envalira, tuneldenvalira.com/en/corporate-information, tuneldenvalira.com/en/rates, en.wikipedia.org/wiki/1964_Tour_de_France, inrng.com/?p=39524, ca.wikipedia.org/wiki/Grandvalira, ca.wikipedia.org/wiki/Soldeu, en.wikipedia.org/wiki/Soldeu, ca.wikipedia.org/wiki/Canillo, ca.wikipedia.org/wiki/Sant_Joan_de_Caselles, visitandorra.com/en/nature/roc-del-quer-viewpoint/, www.douane.gouv.fr/passer-la-douane-en-andorr..., www.douane.gouv.fr/Portals/0/fichiers/particu..., sede.agenciatributaria.gob.es/static_files/Se..., www.douane.gouv.fr/sites/default/files/2026-0..., www.alto.ad/transport/2026/05/andorrans-spain..., www.alto.ad/business/2026/08/andorra-fuel-pri..., www.connaissancedesenergies.org/afp/a-moins-d..., www.mobilitat.ad/images/pdf/Mobilitat%20a%20l..., www.alto.ad/transport/heavy-snowfall-hgv-ban-..., www.alto.ad/transport/2026/02/rn20-road-to-an..., www.alto.ad/transport/2026/05/rn320-road-clos...