Piotryseusztrasy i przewodniki motocykloweSzukaj

Region · Austria

Kärnten / Karyntia

Kärnten / Karyntia
Fot. Johann Jaritz, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
StolicaKlagenfurt am Wörthersee
Powierzchnia9536,83 km² (2024)
Ludność569 990 (2026-01-01)
Granica w opisieadministracyjna – kraj związkowy Karyntia; jego północno-zachodni skraj z Heiligenblut i górnym Mölltalem należy też do Wysokich Taurów, opisanych osobno
Językiniemiecki; słoweński mniejszości na południu (2001: 11 119 osób podało słoweński jako język potoczny)
WysokościGroßglockner 3798 m (najwyżej), Lavamünd 348 m (najniżej); Nockberge do ok. 2400 m
Księstwoksięstwo od 976 r., od 1335 r. pod Habsburgami
Święto10 października – rocznica plebiscytu z 1920 r.

O regionie

Karyntia to najdalej na południe wysunięty kraj związkowy Austrii, za Karawankami i Alpami Karnickimi graniczący ze Słowenią i Włochami. Opis przyjmuje jej granice administracyjne; północno-zachodni skraj z Heiligenblut i górnym Mölltalem, pod Großglocknerem, należy zarazem do Wysokich Taurów, które mają osobny opis. Kraj ma kształt niecki: na północy wysokie Taury i łagodne, trawiaste kopuły Nockbergen, na południu ostre wapienne grzbiety granicznych gór, a pośrodku kotlina z doliną Drawy i jeziorami – Wörthersee, Millstätter See, Ossiacher See i Weißensee – które latem nagrzewają się bardziej niż jeziora na północ od Alp. Duże doliny – Möll, Gail, Rosental, Jauntal, Lavanttal – schodzą do Drawy, a najniżej, w Lavamünd przy słoweńskiej granicy, Karyntia leży na 348 m.

Za Augusta ziemie te weszły do rzymskiej prowincji Noricum; jej ośrodkami były Magdalensberg na polu Zollfeld, potem Virunum i Teurnia. Ok. 600 r. górę wzięli Słowianie, którzy stworzyli księstwo Karantanii z ośrodkiem w Karnburgu. Z tamtych czasów pochodzi najstarszy pomnik prawa Karyntii, Kamień Książęcy (Fürstenstein) – odwrócona baza rzymskiej kolumny z Virunum. Na nim wolny chłop w obrzędzie odprawianym po słoweńsku przekazywał władzę nowemu księciu; ostatni raz ceremonię odprawiono 18 marca 1414 r. dla Ernesta Żelaznego. Księstwo Karyntii było od 976 r. samodzielne, a w 1335 r. cesarz Ludwik Bawarski oddał je Habsburgom, przy których zostało do końca monarchii.

Po I wojnie światowej o południową Karyntię walczyły oddziały austriackie i nowego Królestwa SHS, a Karyntia straciła Kanaltal na rzecz Włoch oraz Mießtal i Seeland na rzecz Królestwa SHS, późniejszej Jugosławii. 10 października 1920 r. w plebiscycie w strefie południowej 59% głosujących opowiedziało się za Austrią – według współczesnych szacunków także ok. połowa Słoweńców – i druga strefa nie musiała już głosować. Dzień ten jest świętem kraju. Spór o prawa mniejszości słoweńskiej wracał przez dziesięciolecia: w 1972 r. w „burzy tablic” zrywano dwujęzyczne tablice miejscowości, a dopiero w 2011 r. kompromis ustalił je dla 164 miejscowości w 24 gminach.

Wbrew obrazowi kraju jezior i wakacji największym pracodawcą jest przemysł: w 2018 r. pracowało w nim ok. 35 tys. osób, ponad dwa razy więcej niż w turystyce. Turystyka żyje latem z jezior i gór, zimą z ośrodków narciarskich, a w Nockbergen z zachowanych hal: w 1980 r. Karyntczycy odrzucili w głosowaniu wielki ośrodek narciarski na Nockalm, a w 2012 r. góry stały się rezerwatem biosfery UNESCO. Na północnym zachodzie, w Heiligenblut pod Großglocknerem, gotycki kościół z lat 1460–1491 przechowuje relikwię, z którą według legendy duński książę Bricius zginął tu w lawinie ok. 914 r.

Kuchnia i zwyczaje

Do skosztowania

Kärntner Kasnudeln (karynckie pierogi z twarogiem)

danie główne

Kärntner Kasnudeln (karynckie pierogi z twarogiem)

Duże pierogi z twarogiem i ziemniakami, doprawione miętą i trybulą, z brzegiem zaplatanym w warkoczyk („krendeln”); według przysłowia dziewczyna, która tego nie umie, nie znajdzie męża. Podaje się je z brązowym masłem, dawniej w piątki, gdy nie jadano mięsa.

Gdzie: gospody i schroniska w całej Karyntii, także przy Nockalmstraße

Fot. Benreis, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Kärntner Reinling (karyncka drożdżowa babka)

deser

Kärntner Reinling (karyncka drożdżowa babka)

Drożdżowa babka zwijana z cukrem, cynamonem, rodzynkami i masłem, pieczona w okrągłej formie zwanej „Reindl”. Tradycyjne ciasto świąteczne, zwłaszcza na Wielkanoc; w Dolnej Karyntii je się je mniej słodkie, do szynki i chrzanu, a gdzie indziej do kawy albo do zupy odpustowej.

Gdzie: piekarnie, cukiernie i gospody w całej Karyntii, najczęściej przed Wielkanocą

Fot. Johann Jaritz, CC BY-SA 3.0 at, Wikimedia Commons

Drogi motocyklowe

Epickie drogi motocyklowe w regionie

  • Großglockner-Hochalpenstraße z Bruck przez Hochtor do Heiligenblut – ok. 50 km Bruck – Heiligenblut (OSRM, szacunkowo; zarządca podaje 48 km, licząc od Bruck do granicy drogi płatnej nad Heiligenblut): ok. 28 km podjazdu przez Fusch na Fuscher Törl, ok. 6 km do Hochtor i ok. 17 km zjazdu do Heiligenblut; bez bocznych dróg na Edelweißspitze (ok. 1,6 km w jedną stronę) i Kaiser-Franz-Josefs-Höhe · GPX
  • Nockalmstraße z Innerkrems do Ebene Reichenau – ok. 35 km Innerkrems – Ebene Reichenau (OSRM, szacunkowo; zarządca podaje 34 km): ok. 8 km podjazdu na Eisentalhöhe, ok. 13 km w dół do doliny Karlbad i z powrotem w górę na Schiestelscharte, ok. 14 km zjazdu do Ebene Reichenau · GPX

Co widać z siodła

Źródła (16)

de.wikipedia.org/wiki/Kärnten, de.wikipedia.org/wiki/Fürstenstein_(Kärnten), de.wikipedia.org/wiki/Volksabstimmung_in_Kärnten_1920, de.wikipedia.org/wiki/Ortstafelstreit, de.wikipedia.org/wiki/Heiligenblut_am_Großglockner, de.wikipedia.org/wiki/Nockalmstraße, de.wikipedia.org/wiki/Turracher_Höhe, de.wikipedia.org/wiki/Villacher_Alpenstraße, de.wikipedia.org/wiki/Malta-Hochalmstraße, de.wikipedia.org/wiki/Kärntner_Kasnudeln, de.wikipedia.org/wiki/Reindling, www.bmluk.gv.at/themen/lebensmittel/trad-lebe..., www.bmluk.gv.at/themen/lebensmittel/trad-lebe..., www.kaernten.at/kulinarik/typisch-kaerntneris..., www.nockalmstrasse.at/de/naturerlebnis-nockal..., www.grossglockner.at/de/die-hochalpenstrasse/...

Plik regionu w repozytorium