Region · Austria
Hohe Tauern / Wysokie Taury
| Granica w opisie | krajobrazowa: pasmo Wysokich Taurów z parkiem narodowym i dolinami u jego stóp – Pinzgau z doliną Salzach na północy, doliny Gastein i Rauris, górny Mölltal z Heiligenblut na południu – oraz dolina Gerlos, przez którą wjeżdża się od zachodu z Zillertalu |
|---|---|
| Kraje związkowe | Salzburg, Karyntia i Tyrol (Tyrol Wschodni); południowo-zachodni skraj w Południowym Tyrolu we Włoszech |
| Najwyżej | Großglockner 3798 m (najwyższy szczyt Austrii), Großvenediger 3657 m; ponad 300 szczytów powyżej 3000 m |
| Park narodowy | Nationalpark Hohe Tauern, ok. 1856 km² – największy park narodowy Alp; umowa trzech krajów związkowych 1971, park od 1981 (Karyntia) do 1991 (Tyrol) |
| Lodowce | 342 lodowce, łącznie ok. 155 km²; Pasterze pod Großglocknerem to najdłuższy lodowiec Alp Wschodnich |
| Wodospady | Krimmler Wasserfälle, 380 m w trzech stopniach – najwyższe w Austrii |
| Pinzgau | powiat Zell am See, 2641 km², 89 967 mieszkańców (2026-01-01) |
O regionie
Wysokie Taury to najwyższe pasmo Austrii: główny grzbiet ciągnie się na ok. 120–150 km od przełęczy Krimmler Tauern na zachodzie po Katschberg na wschodzie, między doliną Salzach na północy a doliną Drawy na południu. Składa się z kilku grup – Venediger z Großvenedigerem, Granatspitz, Glockner z Großglocknerem, Goldberg i Ankogel – z ponad 300 szczytami powyżej 3000 m i 342 lodowcami. Geolodzy nazywają je „oknem Taurów”: w wypiętrzonym grzbiecie wychodzą na powierzchnię głębsze skały krystaliczne, gnejsy i łupki łyszczykowe, przykryte gdzie indziej młodszymi płaszczowinami Alp. Opis przyjmuje granicę krajobrazową: samo pasmo z parkiem narodowym i dolinami u jego stóp, które motocyklista przejeżdża w drodze na przełęcze – salzburski Pinzgau z doliną Salzach, doliny Gastein i Rauris, górny Mölltal z Heiligenblut po stronie karynckiej oraz tyrolską dolinę Gerlos, którą wjeżdża się od zachodu z Zillertalu. Reszta Karyntii ma osobny opis.
Przez przełęcze Taurów chodzono od epoki brązu: na Hochtor archeolodzy odkopali sanktuarium z celtyckimi monetami i rzymskimi figurkami z brązu, a przełęczą Krimmler Tauern szła średniowieczna droga z solą na południe i winem na północ. Nazwa Pinzgau pochodzi od celtyckiego plemienia Ambisontów, a od 1228 r. kraj przez prawie 600 lat należał do arcybiskupów Salzburga, aż w 1816 r. przypadł Austrii. Bogactwem gór było złoto: najwięcej wydobywano go w dolinach Rauris i Gastein w latach 1480–1560, gdy największymi przedsiębiorcami górniczymi byli Weitmoserowie, a w kopalniach pracowało do 2000 górników. W XVII w. złoto z Zillertalu skłoniło arcybiskupów nawet do budowy drogi przez przełęcz Gerlos.
Od XIX w. góry zaczęli odkrywać turyści i alpiniści. 6–7 września 1856 r. cesarz Franciszek Józef z cesarzową Elżbietą doszli pod Großglockner, na miejsce nazwane później Kaiser-Franz-Josefs-Höhe, a w latach 1930–1935 przez pasmo przeprowadzono szosę wysokogórską, dziś jeden z najczęściej odwiedzanych celów w Austrii. W 1971 r. Salzburg, Karyntia i Tyrol umówiły się w Heiligenblut na wspólny park narodowy; tworzyły go kolejno od 1981 do 1991 r. i dziś ma ok. 1856 km², najwięcej w Alpach. Od 1986 r. przywraca się tu orłosępy. Góry mają też ciemniejsze karty: latem 1947 r. ok. 5000 ocalałych z Zagłady Żydów przeszło nocami przez Krimmler Tauern do Włoch, w drodze do Palestyny.
Dziś Pinzgau i doliny Taurów żyją przede wszystkim z turystyki, zimą narciarskiej, latem pieszej, rowerowej i motocyklowej, a także z hodowli bydła na halach i z hydroenergetyki – zbiorniki, jak Durlaßboden w dolinie Gerlos, gromadzą wodę z lodowców i potoków. Wodospady Krimml ocalały przed elektrownią dzięki Europejskiemu Dyplomowi Obszarów Chronionych z 1967 r. Z mleka z hal robi się sery: pinzgauski Bierkäse z odtłuszczonego mleka już w 1951 r. uznano za typowo austriacki gatunek, a po tyrolskiej stronie – szary Graukäse. Żywe są dawne obyczaje: w Pinzgau zapasy „Hundstoa-Ranggeln” na szczycie Hundstein i tradycyjna wiedza lecznicza kobiet z Pinzgau, wpisana do krajowego spisu niematerialnego dziedzictwa, a w Zell am Ziller wiosenne Gauderfest.
Kuchnia i zwyczaje
- Gauderfest w Zell am Ziller: w dni przed pierwszą niedzielą maja, z zapasami „Ranggeln”, pochodem w strojach ludowych i mocnym piwem Gauderbock warzonym na tę okazję; od 2014 r. w austriackim krajowym spisie niematerialnego dziedzictwa UNESCO [daty w roku wyjazdu do sprawdzenia].
- Hundstoa-Ranggeln: tradycyjne zapasy na szczycie Hundstein (2117 m) nad Zell am See, raz w roku latem [termin do sprawdzenia].
- Jesienią zjazd bydła z hal (Almabtrieb), z krowami przystrojonymi wieńcami [terminy w dolinach do sprawdzenia].
Do skosztowania

danie główne
Pinzgauer Kasnocken (kluseczki z serem po pinzgausku)
Drobne kluseczki z ciasta zapiekane na patelni z ostrym serem, najlepiej pinzgauskim Bierkäse z odtłuszczonego mleka, podawane w tej samej patelni z prażoną cebulą i szczypiorkiem; przypieczony ser przy dnie to największy przysmak.
Fot. Karl Gruber, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

ser
Tiroler Graukäse (tyrolski szary ser)
Kwasowy ser z chudego mleka, bez podpuszczki, prawie bez tłuszczu, z szarozieloną pleśnią, od której wziął nazwę. Robiono go z mleka zostającego po wyrobie masła; ma chronioną nazwę pochodzenia (g.U.), jada się go z octem, olejem i cebulą albo w zupie.
Fot. RudolfSimon, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Drogi motocyklowe
- Großglockner-Hochalpenstraße z Bruck przez Hochtor do Heiligenblut – płatna droga wysokogórska z 1935 r.: 36 serpentyn, tunel pod Hochtor na 2504 m, boczne drogi na Edelweißspitze (2571 m) i pod lodowiec Pasterze; otwarta od maja do początku listopada.
- Gerlosstraße i Gerlos Alpenstraße z Zell am Ziller do Krimml (B165) – z Zillertalu nad zbiornikiem Durlaßboden na przełęcz Gerlos i płatną drogą Wallacka w dół do Krimml, z widokiem na najwyższe wodospady Austrii; otwarta cały rok.
- Felbertauernstraße (B108) – z Mittersill w Pinzgau tunelem Felbertauern (ok. 5,3 km, płatny) do Matrei w Tyrolu Wschodnim i dalej do Lienz; otwarta w 1967 r., szybkie przejście przez Taury bez przełęczy, dobre na powrót po przejechaniu Großglocknera.
- Stara B165 z przełęczy Gerlos przez Ronach do Wald im Pinzgau – dawna, stroma droga przez przełęcz, bezpłatna alternatywa dla Gerlos Alpenstraße.
Epickie drogi motocyklowe w regionie
- Gerlosstraße i Gerlos Alpenstraße z Zell am Ziller do Krimml (B165) – ok. 37 km Zell am Ziller – Krimml (ORS i OSRM, szacunkowo): ok. 17 km B165 do Gerlos, ok. 8 km nad zbiornikiem Durlaßboden na Gerlospass, ok. 4 km do najwyższego punktu i ok. 8 km płatnej Gerlos Alpenstraße w dół do Krimml (zarządca liczy 12 km od Krimml do przełęczy) · GPX
- Großglockner-Hochalpenstraße z Bruck przez Hochtor do Heiligenblut – ok. 50 km Bruck – Heiligenblut (OSRM, szacunkowo; zarządca podaje 48 km, licząc od Bruck do granicy drogi płatnej nad Heiligenblut): ok. 28 km podjazdu przez Fusch na Fuscher Törl, ok. 6 km do Hochtor i ok. 17 km zjazdu do Heiligenblut; bez bocznych dróg na Edelweißspitze (ok. 1,6 km w jedną stronę) i Kaiser-Franz-Josefs-Höhe · GPX
Co widać z siodła
- Lodowce i świeże moreny: pod Großglocknerem i Großvenedigerem jęzory lodu cofają się z roku na rok, a w miejscu dawnego lodu zostają jeziora i gołe, szare usypiska, jak pod Pasterze.
- Hale nad granicą lasu: drewniane chaty pasterskie (Almhütten), stada bydła i świstaki na rumowiskach przy parkingach.
- Zbiorniki elektrowni i zapory w bocznych dolinach, np. Durlaßboden przy drodze na przełęcz Gerlos.
- Galerie przeciwlawinowe i tablice z numerami serpentyn na drogach wysokogórskich, a wczesnym latem ściany śniegu przy jezdni po wiosennym odśnieżaniu.
- Wodospady spadające z progów dolin wiszących, z najwyższymi w Krimml.
Źródła (19)
de.wikipedia.org/wiki/Hohe_Tauern, de.wikipedia.org/wiki/Nationalpark_Hohe_Tauern, de.wikipedia.org/wiki/Pinzgau, de.wikipedia.org/wiki/Großglockner-Hochalpenstraße, de.wikipedia.org/wiki/Krimmler_Wasserfälle, de.wikipedia.org/wiki/Zell_am_Ziller, de.wikipedia.org/wiki/Felbertauernstraße, de.wikipedia.org/wiki/Kasnocken, de.wikipedia.org/wiki/Graukäse, www.grossglockner.at/de/die-hochalpenstrasse/..., www.gerlosstrasse.at/de/gerlos-alpenstrasse/g..., heiligenblut.gv.at/fileadmin/heiligenblut/use..., austria-forum.org/af/Heimatlexikon/Alpengold, opac.geologie.ac.at/ais312/dokumente/Sonnblic..., alpinepeacecrossing.org/en/historical-notes/, www.unesco.at/en/culture/intangible-cultural-..., www.bmluk.gv.at/themen/lebensmittel/trad-lebe..., www.bmluk.gv.at/themen/lebensmittel/trad-lebe..., www.salzburgerland.com/de/pinzgauer-tradition...