Epicka droga motocyklowa · Francja
Col de la Bonette z Jausiers do Saint-Étienne-de-Tinée, z pętlą wokół Cime de la Bonette (C1, M2205)
| Drogi | C1, M2205 |
|---|---|
| Długość | ok. 49 km Jausiers – Saint-Étienne-de-Tinée z pętlą wokół Cime de la Bonette (ok. 2 km), bez pętli ok. 47 km; z tego ok. 22,5 km podjazdu od Jausiers i ok. 25 km zjazdu do Saint-Étienne-de-Tinée (OSRM, szacunkowo) |
| Przełęcze | Faux col de Restefond (2656 m), Col de la Bonette (2715 m), Pętla wokół Cime de la Bonette (2802 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny |
| Sezon | zwykle od połowy maja do końca października albo początku listopada; zimą zamknięta, pętla wokół Cime bywa otwierana później i zamykana wcześniej [daty co roku zależne od śniegu, do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| Najwyżej | pętla wokół Cime de la Bonette, 2802 m; sama przełęcz 2715 m |
| Z Jausiers | 23,8 km, średnio 6,7%, do 9% |
| Z Saint-Étienne-de-Tinée | 26,7 km, średnio 6,2%, do 10%; ostatnie ok. 800 m pętli do 15% |
| Dawniej | ścieżka mułów, poszerzona w 1832 r.; droga cesarska od 1860 r.; obecny przebieg ukończony na początku lat 60. XX w. |
| Tour de France | 1962, 1964, 1993, 2008 i 2024; 2802 m to najwyższy punkt w historii wyścigu |
| Park narodowy | Mercantour; w strefie centralnej 50 km/h, zakaz dla pojazdów ponad 19 t i 15 m |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
Bonette łączy dwie wysokie doliny Alp Południowych: Ubaye z Barcelonnette i Jausiers na północy oraz Tinée, która schodzi ku Nicei, na południu. Dolina Tinée z Saint-Étienne należała od 1388 r. do Sabaudii, a potem do Królestwa Sardynii, aż do przyłączenia hrabstwa Nicei do Francji w 1860 r. Przez przełęcz prowadziła ścieżka mułów, którą w 1832 r. poszerzono. 18 sierpnia 1860 r., w roku przyłączenia Nicei, Napoleon III wpisał ją na listę dróg cesarskich, ale prawdziwą szosę przez przełęcz ukończono dopiero na początku lat 60. XX w. (źródła podają 1960, 1961 albo 1964 r.). Po stronie Ubaye droga jest dziś drogą gminną Jausiers (C1), po stronie Tinée – drogą metropolii nicejskiej (M2205). Dużą część przebiegu zajmuje park narodowy Mercantour. Bonette jest też jednym z wariantów Route des Grandes Alpes między Niceą a Barcelonnette; dalej na północ ta trasa prowadzi przez Col de Vars na Col d'Izoard.
Najsłynniejszy jest jej szczyt, którego właściwie nie ma. Sama przełęcz leży na 2715 m, między Cime de la Bonette (2860 m) a Cime des Trois Serrières. Od przełęczy odchodzi jednokierunkowa pętla, ok. 2 km asfaltu wyciętego w łupkowym stożku Cime, która wspina się na 2802 m i wraca na przełęcz. To najwyżej położony asfalt we Francji, a tablice przy drodze ogłaszają „najwyższą drogę Europy”. To prawda tylko z zastrzeżeniami: pętla nie jest przejazdem przez przełęcz, a wśród przełęczy wyżej leży Col de l'Iseran (2764 m); asfaltowa droga pod lodowce w austriackim Ötztal sięga 2829 m. Tour de France przejeżdżał tędy w 1962 i 1964 r. (oba razy pierwszy był Hiszpan Federico Bahamontes), w 1993 r. (Szkot Robert Millar), w 2008 r., gdy prowadzący John-Lee Augustyn spadł na zjeździe do Jausiers, oraz w 2024 r. na etapie z Embrun do Isola 2000, gdy pierwszy był Richard Carapaz. 2802 m to najwyższy punkt, na jaki kiedykolwiek wjechał peleton.
Droga była przede wszystkim wojskowa i wciąż to widać. Po obu stronach stoją ruiny koszar i umocnień alpejskiej części linii Maginota: na północy fort i kazamaty Restefond, na południu Camp des Fourches (ok. 2266 m), osada z kamiennych baraków dla batalionu strzelców alpejskich, budowana w latach 1896–1910 i zaopatrywana w latach 30. kolejką linową z przysiółka Le Pra. Po drugiej wojnie światowej obóz opustoszał, a od 2016 r. trwa jego zabezpieczanie i odbudowa. Tuż przed przełęczą stoi stela Notre-Dame du Très Haut z 1963 r.
Na końcach drogi leżą dwie zupełnie różne miejscowości. W Jausiers w dolinie Ubaye stoją wille emigrantów, którzy w XIX i na początku XX w. dorobili się w Meksyku i wrócili do domu; główna ulica nazywa się Avenue des Mexicains. Największa z willi, Château des Magnans (1903–1913), naśladuje w stylu bajkowego gotyku bawarski Neuschwanstein. W latach 1916–1917 w Jausiers mieszkał batalion serbskich uczniów i studentów, ewakuowanych z kraju podczas pierwszej wojny światowej. Saint-Étienne-de-Tinée po drugiej stronie dwa razy spłonęło: w 1594 r. po wojnach religijnych, gdy z pożaru ocalała tylko dzwonnica z 1492 r., i w sierpniu 1929 r., po którym miasteczko odbudowano ze zbiórki w całej Francji. W kaplicy Saint-Sébastien zachowały się freski Giovanniego Baleisona i Giovanniego Canavesio z 1485 r.
Na drodze
- Jausiers – Restefond (ok. 20 km): ze dna doliny Ubaye (ok. 1250 m) droga wspina się przez las, potem przez hale; serpentyny są szerokie i równe, nachylenie stałe, rzadko powyżej 8–9%. Za fortem Restefond krajobraz robi się księżycowy: czarne łupki, piargi, jeziorka i stada owiec.
- Przełęcz i pętla: pętla wokół Cime jest jednokierunkowa i wąska, wycięta w stromym piargu, z ostatnim odcinkiem do 15%. Przy parkingu na górze w dzień tłoczno; z niego ścieżka prowadzi na sam wierzchołek (2860 m) z widokiem dookoła [czas dojścia do sprawdzenia].
- Przełęcz – Camp des Fourches – Bousiéyas – Saint-Étienne (ok. 25 km): zjazd przez Camp des Fourches serpentynami po otwartych halach, potem przez osadę Bousiéyas i Le Pra w dolinę Tinée. Na halach pasą się owce, które wchodzą na jezdnię; na zakrętach bywa żwir z piargów.
- Prędkość i hałas: w strefie centralnej parku Mercantour obowiązuje 50 km/h (zarządzenie parku z 2018 r.), a według prasy motocyklowej od 2022 r. ograniczenie do 50 km/h objęło też odcinek od Jausiers do Camp des Fourches. Żandarmeria kontroluje tu prędkość i głośność wydechów; głównym powodem ograniczeń jest hałas w parku narodowym (stan na 2026-11, źródła: aida.ineris.fr, lerepairedesmotards.com) [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Pogoda: na 2700–2800 m nawet latem bywa kilka stopni, mgła potrafi zakryć przełęcz w kilka minut, a jesienią po zmroku na jezdni pojawia się lód, dlatego park zamyka wtedy górny odcinek na noc (niżej, w „Praktycznie”).
- Kierunek: od Jausiers podjazd jest krótszy i równiejszy, a widok z przełęczy na południe otwiera się nagle; od Saint-Étienne podjazd jest dłuższy i bardziej urozmaicony: dolina Tinée, osady, Camp des Fourches i długie hale.
Praktycznie
- Tankowanie: na odcinku Jausiers – Saint-Étienne-de-Tinée stacji nie ma. Na północy ostatnie pewne stacje są w Barcelonnette, ok. 9 km przed Jausiers (całodobowa przy wjeździe do miasta); w samym Jausiers OpenStreetMap nie pokazuje stacji z benzyną. Na południu pierwszy jest całodobowy automat ok. 3 km za Saint-Étienne-de-Tinée w dół doliny. Bez tankowania wychodzi więc ok. 55–60 km z Barcelonnette (stan na 2026-11, źródło: OpenStreetMap) [godziny otwarcia do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Sezon: droga jest zamknięta zimą, zwykle od października albo listopada do maja. W 2026 r. przełęcz otwarto 19 maja i zamknięto 4 listopada; oficjalnie zapowiadany sezon to 9 albo 15 maja – 31 października, „jeśli pogoda pozwoli” (stan na 2026-11, źródła: alti-mag.com, provence-alpes-cotedazur.com). Pętla wokół Cime bywa jeszcze zasypana kilka tygodni po otwarciu przełęczy. Daty w roku wyjazdu [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Jesienne ograniczenia: w 2023 r. park Mercantour od 17 października zamknął odcinek od Faux col de Restefond do przełęczy na noc (od 20:00 do 10:00), a pętlę wokół Cime całkowicie, z powodu oblodzenia; od 1 grudnia obowiązują zasady zimowe (stan na 2023-10, źródło: zarządzenie parku nr 2023-14 w bazie aida.ineris.fr). Czy i od kiedy podobnie będzie w roku wyjazdu [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Ruch: w 2022 r. park naliczył ok. 100 tys. pojazdów w pięć miesięcy sezonu, z czego ok. jedną czwartą stanowiły motocykle (stan na 2022-09, źródło: lerepairedesmotards.com, za parkiem Mercantour). Pojazdy ponad 19 t i ponad 15 m nie mają wjazdu na górny odcinek, więc ciężarówek praktycznie nie ma; kampery, autokary turystyczne i kolarze są [do sprawdzenia].
- Postoje: parking na przełęczy i na pętli pod wierzchołkiem, ruiny Camp des Fourches przy drodze na południu (do budynków się nie wchodzi, grozi zawaleniem), bary i noclegi w Jausiers i Saint-Étienne-de-Tinée; na samej drodze nie ma schroniska ani baru [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Opłaty: droga bezpłatna.
Źródła (15)
fr.wikipedia.org/wiki/Col_de_la_Bonette, en.wikipedia.org/wiki/Col_de_la_Bonette, fr.wikipedia.org/wiki/Col_de_l%27Iseran, www.sport-passion.fr/parcours/ascension-bonet..., fr.wikipedia.org/wiki/Camp_des_Fourches, fr.wikipedia.org/wiki/Jausiers, fr.wikipedia.org/wiki/Saint-%C3%89tienne-de-T..., aida.ineris.fr/reglementation/arrete-ndeg-201..., aida.ineris.fr/node/42467, www.lerepairedesmotards.com/actualites/2022/b..., www.alti-mag.com/alti-actus/fermeture-cols-alpes, provence-alpes-cotedazur.com/decouvrir/espace..., www.mon-sejour-en-montagne.com/?p=31803, www.openstreetmap.org/way/37937545, www.openstreetmap.org/way/5197650