Epicka droga motocyklowa · Francja
Col d'Izoard z Briançon do Arvieux, przez Casse Déserte (D902)
| Drogi | D902 |
|---|---|
| Długość | ok. 32 km Briançon – Arvieux: ok. 21 km podjazdu z Briançon i ok. 11 km zjazdu do Arvieux (OSRM, szacunkowo) |
| Przełęcze | Col d'Izoard (2361 m) |
| Charakter | przełęcz, serpentyny |
| Sezon | zwykle od połowy maja albo czerwca do początku listopada; zimą odcinek Le Laus – Brunissard zamknięty dla samochodów [daty co roku zależne od śniegu, do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| Najwyżej | Col d'Izoard, ok. 2360 m (OSM: 2361 m, IGN według fr.wikipedii: 2362 m) |
| Z Briançon | 19,1 km od ronda na wylocie (1208 m), średnio 6%, do ok. 11% |
| Od południa | 15,9 km z Château-Ville-Vieille, średnio 6,9%, do 11,3%; Arvieux leży na 1547 m |
| Budowa | droga wojskowa z lat 1893–1897, prowadzona przez generała barona Berge'a |
| Casse Déserte | skalne iglice z dolomitycznych zlepów (cargneules) na ok. 2220 m |
| Tour de France | od 1922 r., 36 razy; meta na przełęczy w 2017 r. |
| Na trasie | Refuge Napoléon (1858), pomnik Berge'a (1934), stela Coppiego i Bobeta |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
Izoard łączy Briançonnais z doliną Cerveyrette i Queyras z doliną Guil. Obie strony należały do Delfinatu i do republiki Escartons: związku górskich gmin wokół Briançon, które od karty z 1343 r. aż do rewolucji same rozkładały podatki i rządziły się po swojemu. Nazwa przełęczy pojawia się w dokumentach z 1475 r. jako Collis Ysoardi; jej pochodzenie jest sporne – jedni widzą w niej germańskie imię Isoward, językoznawca Jacques Lacroix galijskie słowo oznaczające przejście przez niską granicę. Szosę przez przełęcz zbudowało wojsko w latach 1893–1897 pod kierunkiem generała barona Berge'a; na przełęczy stoi jego pomnik z 1934 r. Kilometr poniżej szczytu, po stronie Briançon, stoi starsze od drogi Refuge Napoléon (1858). Napoleon zapisał w testamencie z 1821 r. pieniądze dla departamentu Hautes-Alpes, wdzięczny za przyjęcie, jakie zgotowali mu mieszkańcy po ucieczce z Elby; za Napoleona III zapis wykorzystano na schroniska na przełęczach, z których do 1858 r. powstało sześć. Izoard leży na Route des Grandes Alpes i numerze D902, którym na północy prowadzą też Col du Galibier i Col de l'Iseran; na południu trasa wiedzie dalej przez Guillestre i Vars na Col de la Bonette.
Sławę Izoardowi dała druga strona. Tuż pod przełęczą w stronę Queyras droga wchodzi w Casse Déserte, „pustą piargownię”: strome zbocza szarego gruzu, z którego sterczą żółtawe iglice ze zlepów dolomitycznych (cargneules), resztki warstw triasowych, które przesunęły się na młodsze skały przy wypiętrzaniu Alp. W tym krajobrazie Tour de France rozstrzygał wyścigi od 1922 r., gdy pierwszy przejechał tu Belg Philippe Thys. Na skale przy wyjeździe z Casse Déserte wiszą portrety Fausta Coppiego i Louisona Bobeta. Coppi na Giro d'Italia 1949 przejechał Izoard w słynnej samotnej ucieczce, a Bobet w 1953 r. zaatakował tu i wygrał swój pierwszy Tour; Coppi, który wtedy oglądał wyścig, miał rzucić „Il est beau, Louison”. Do 2026 r. Tour był na Izoardzie 36 razy, a w 2017 r. pierwszy raz miał metę na samej przełęczy, gdzie wygrał Francuz Warren Barguil. W Casse Déserte nakręcono też ostatnią scenę filmu „Les Valseuses” Bertranda Bliera (1974).
Po obu stronach leżą małe górskie wsie. Cervières (ok. 1620 m), w połowie drogi z Briançon, spłonęła prawie cała latem 1944 r., podczas walk o wyzwolenie Briançonnais, gdy Niemcy podpalili ją pociskami zapalającymi z grzbietów nad doliną; z dawnych domów z drewnianym szkieletem zostało kilka nad rzeką, najstarsze z XVI w. Po stronie Queyras droga przechodzi przez Brunissard (ok. 1760 m), przysiółek Arvieux, który niemal w całości strawił pożar w 1882 r., i kończy się w Arvieux. Gmina należy do parku regionalnego Queyras (od 1977 r.) działa w niej wytwórnia drewnianych zabawek Queyras.
Na drodze
- Briançon – Cervières (ok. 10 km): z ronda na wylocie z Briançon droga wspina się doliną Cerveyrette, nad potokiem i przez las, z umiarkowanym nachyleniem.
- Cervières – Le Laus – przełęcz (ok. 11 km): za przysiółkiem Le Laus (ok. 1745 m), gdzie zimą kończy się przejezdna droga, zaczynają się serpentyny przez las i hale, do ok. 11%. Kilometr przed szczytem mija się Refuge Napoléon.
- Przełęcz – Casse Déserte – Brunissard (ok. 7 km): krótki zjazd w Casse Déserte, gdzie droga biegnie półką przez piarg między iglicami; przy steli Coppiego i Bobeta jest miejsce na postój. Niżej las i stromy odcinek do 10% nad Brunissard, potem prosta przez przysiółek.
- Kolarze: latem na obu stronach dużo rowerzystów, w niektóre poranki przełęcz jest zamknięta tylko dla nich (niżej, w „Praktycznie”).
- Pogoda: na 2360 m nawet latem bywa chłodno, a popołudniowe burze nad Queyras przychodzą szybko; po deszczu na drodze przez piargi Casse Déserte bywa drobny gruz.
- Kierunek: z północy krajobraz zmienia się nagle za przełęczą, gdy pod kołami otwiera się Casse Déserte; od Arvieux iglice widać pod górę, a z przełęczy zjeżdża się z widokiem na Briançonnais.
Praktycznie
- Tankowanie: stacje w Briançon (także całodobowe); po stronie Queyras najbliższa całodobowa jest w dolinie Guil koło Château-Ville-Vieille, kilka kilometrów za Arvieux, dalej w Guillestre. W Cervières, Arvieux i na przełęczy stacji nie ma (stan na 2026-11, źródło: OpenStreetMap) [godziny otwarcia do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Sezon: zimą D902 jest zamknięta dla samochodów między Le Laus (Cervières) a Brunissard (Arvieux), a po obu stronach przełęczy działają trasy narciarstwa biegowego. W 2026 r. przełęcz otwarto ok. 15 maja, a zamknięto 4 listopada w południe; poprzedniej zimy zamknięto ją 14 listopada 2025 r. (stan na 2026-11, źródła: alti-mag.com, hautesvallees.com, envie-de-queyras.com). Aktualny stan podaje inforoute05.fr [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Zamknięcia dla kolarzy: w ramach „Cols réservés” przełęcz była zamknięta dla ruchu silnikowego w obu kierunkach 2 lipca i 6 sierpnia 2026 r. od 9:00 do 12:00, a w 2025 r. 3 lipca i 7 sierpnia (stan na 2026-11, źródła: hautesvallees.com, provence-alpes-cotedazur.com). Terminy w roku wyjazdu [do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Ruch: danych z liczników departamentu Hautes-Alpes dla D902 nie udało się znaleźć [do sprawdzenia]. Przełęcz leży na Route des Grandes Alpes, więc latem jeździ tu dużo motocykli, kamperów i kolarzy; ciężarówek prawie nie ma, bo droga nie jest trasą tranzytową [do sprawdzenia].
- Postoje: na przełęczy parking, pomnik Berge'a i punkt dla rowerzystów; muzeum przełęczy prowadzone od 1989 r. przez park Queyras [czy działa w roku wyjazdu, do sprawdzenia]; Refuge Napoléon z barem i noclegami [godziny do sprawdzenia]; parking przy steli w Casse Déserte.
- Opłaty: droga bezpłatna.
Źródła (11)
fr.wikipedia.org/wiki/Col_d%27Izoard, en.wikipedia.org/wiki/Col_d%27Izoard, fr.wikipedia.org/wiki/Cervi%C3%A8res_(Hautes-Alpes), fr.wikipedia.org/wiki/Arvieux, patrimoine.hautes-alpes.fr/poi/227387-rifugio..., www.napoleon.org/magazine/livres/histoire-des..., www.alti-mag.com/alti-actus/fermeture-cols-alpes, www.hautesvallees.com/lizoard/fete-et-manifes..., provence-alpes-cotedazur.com/que-faire/sortir..., www.envie-de-queyras.com/?p=6266, www.inforoute05.fr/