Epicka droga motocyklowa · Rumunia
Dolina Bystrzycy: Vatra Dornei – przełom Zugreni – Broșteni – Poiana Teiului (DN17B)
| Drogi | DN17B |
|---|---|
| Długość | ok. 85 km Vatra Dornei – Poiana Teiului (suma odcinków DN17B w OSM, szacunkowo; Wikipedia podaje 87 km), z tego ok. 30 km najpiękniejszego odcinka od Sunători przez przełom Zugreni do Holdy |
| Charakter | kanion |
| Sezon | przez cały rok; wiosną i po ulewach spadające kamienie i osuwiska między Crucea a Broșteni [do sprawdzenia przed wyjazdem] |
| DN17B | droga krajowa CNAIR z Vatra Dornei (DN17) do DN15 w Roșeni (gmina Poiana Teiului) u wylotu jeziora Izvorul Muntelui; 87 km według Wikipedii |
| Przełom Zugreni | ok. 2,5 km między Sunători a Chiril, ściany 200–300 m nad rzeką, dno doliny szerokości 150–200 m |
| Ochrona | rezerwat Pietrosul Broștenilor – Cheile Zugrenilor (458 ha, od 1973 r.) i obszar Natura 2000 ROSCI0196 |
| Granica | do 1918 r. Bystrzyca na części odcinka była granicą Austro-Węgier z Rumunią; Crucea i Broșteni należały do okręgu Neamț do 1950 r. |
| GPX | ślad drogi (OpenRouteService, sprawdź w nawigacji) |
O drodze
DN17B to droga krajowa, która z Vatra Dornei schodzi doliną Bystrzycy (Bistrița) aż do jeziora Izvorul Muntelui: ok. 85 km z Kotliny Dorny między Górami Bystrzyckimi a masywem Giumalău i Rarău. Nazwa Złota Bystrzyca (Bistrița Aurie) należy się rzece tylko powyżej ujścia Dorny, nad Vatra Dornei; tutaj płynie już zwykła Bystrzyca, rzeka o najdłuższym górskim biegu w Rumunii. Przez blisko półtora wieku dolina była pograniczem. Dorna-Arini, pierwsza gmina za Vatra Dornei, należy do historycznej Bukowiny, a Crucea i Broșteni w dole rzeki zostały po 1775 r. w Mołdawii i do 1950 r. leżały w okręgu Neamț. Według rumuńskiej Wikipedii aż do 1918 r. odcinek Bystrzycy od ujścia Neagry, w okolicy Broșteni, był granicą Austro-Węgier z Królestwem Rumunii [dokładny przebieg dawnej granicy do sprawdzenia].
Za Sunători dolina się zwęża i zaczyna się przełom Zugreni (Cheile Zugrenilor). Rzeka przecina tu ok. 2,5 km skał między stokami Giumalău a ścianą Pietrosul Bistriței (1791 m). Ściany wznoszą się 200–300 m nad wodą, a dno doliny ma ledwie 150–200 m szerokości, więc szosa i rzeka idą łuk w łuk. Przełom jest rezerwatem od 1973 r., a od 2007 r. także obszarem Natura 2000. Rośnie tu szarotka, najniżej w całej Mołdawii, a w rzece żyje chroniona głowacica (lostrița). Nazwa pochodzi od przysiółka Zugreni, który leżał na granicy gmin Dorna-Arini i Crucea, a dziś jest częścią Sunători. Za przełomem, w Chiril, z gór schodzi Transrarău (DJ175B): z Pojorâty, spod turni Pietrele Doamnei i monastyru Rarău.
Niżej dolina żyła z drewna. Od XVII w. po Bystrzycy spławiano tratwy (plute) z pniami aż do Siretu i Dunaju. Francuski wicekonsul w Jassach Joseph Parant pisał w 1798 r., że tak płynęło drewno na tureckie okręty. Tratwy brały też pasażerów. W 1835 r. hospodar Michał Sturdza wracał z wizyty w Neamț tratwą z Dorny do Borki, a w 1909 r. piętnastoletni książę Karol, późniejszy król Karol II, przepłynął z kolegami z Vatra Dornei do Crucea. Broșteni od 1877 r. należało do króla Karola I, a królowa Maria latem 1915 r. spłynęła tratwą z Broșteni do Borki razem z Nicolae Iorgą. Kopalnia uranu w Crucea działała do 2021 r., a po górnikach z dawnych kopalń zostały w centrum Broșteni bloki mieszkalne pośrodku górskiej osady. Do szkoły w Broșteni posłano jako chłopca Iona Creangę, autora „Wspomnień z dzieciństwa”. Według jego wspomnień mieszkał u Irinuki w chacie nad Bystrzycą, zaraził się świerzbem od jej kóz, a podczas kąpieli w rzece poruszył głaz, który stoczył się na jej obejście. Potem uciekł do Borki, a stamtąd do dziadka w Pipirig.
Za Broșteni rzeka meandruje szerzej, a wsie Borca, Farcașa i Poiana Teiului ciągną się prawie bez przerwy wzdłuż drogi. DN17B kończy się w Roșeni, na skrzyżowaniu z DN15, u wlotu Bystrzycy do jeziora Izvorul Muntelui. Stamtąd DN15 biegnie wzdłuż całego zalewu, pod masywem Ceahlău, do Bicazu, gdzie zaczyna się wąwóz Bicaz (DN12C). Razem z Transrarău, które w Chiril schodzi na DN17B, tworzą jeden ciąg z Bukowiny do Szeklerszczyzny.
Na drodze
- Vatra Dornei – Sunători (ok. 14 km): droga przez kotlinę Dorny i ciąg wsi Dorna-Arini i Ortoaia, z ograniczeniem do 50 km/h na większości odcinka (OSM). To dojazd, nie atrakcja.
- Przełom Zugreni – Chiril – Holda (ok. 30 km, od ok. 17. do 45. km): najlepsza część drogi. Płynne łuki wzdłuż rzeki, skalne ściany nad jezdnią w przełomie i krótkie odcinki lasu bez zabudowy między Chiril, Crucea a Holdą. Asfalt według OSM w dobrym albo bardzo dobrym stanie (stan na 2026-11).
- Broșteni – Poiana Teiului (ok. 33 km): długie wsie prawie bez przerwy, 50 km/h, piesi, rowery i wozy konne na poboczu. Za Broșteni piękne meandry rzeki, ale bez rytmu jazdy. Od Broșteni w dół część jezdni jest betonowa (według OSM łącznie ok. 8 km).
- Spadające kamienie: stałe ryzyko na stokach między Crucea a Broșteni. W sierpniu 2022 r. ok. 1000 m³ skał zasypało jezdnię koło Holdy (km 44), a w maju 2023 r. osuwisko znów zamknęło drogę między Crucea a Broșteni (Digi24). Nie zatrzymuj się pod skarpami, a po ulewach licz się z kamieniami na jezdni.
- Ruch: głównie lokalny, z ciężarówkami, także z drewnem [natężenie do sprawdzenia, zob. Praktycznie].
- Kierunek: w dół rzeki, z Vatra Dornei, przełom otwiera się przed tobą. Dobrze łączy się w pętlę z Transrarău: z Câmpulung Moldovenesc przez Rarău do Chiril, potem DN17B w górę rzeki przez przełom Zugreni do Vatra Dornei i DN17 z powrotem.
Praktycznie
- Tankowanie: w Vatra Dornei kilka stacji, potem ok. 49 km bez stacji, do Holdy (Broșteni). Dalej stacje w Broșteni, w Farcașa (gmina Borca) i w Roșeni przy skrzyżowaniu z DN15 (OSM, stan na 2026-11).
- Postoje: schronisko Zugreni w przełomie, Chiril u stóp Transrarău, centrum Broșteni.
- Zamknięcia: przy obrywach skał droga bywa zamykana na kilka dni. W 2022 r. objazd dla aut osobowych prowadził przez Transrarău (DJ175A) albo DJ177A z Frasin nad DN17 do Holdy, a dla ciężarówek przez DN17, DN15C i DN15B (Digi24, 2022-08-26). W 2023 r. CNAIR zapowiadał nad zagrożonym odcinkiem zadaszenie chroniące przed spadającymi kamieniami (Digi24, 2023-05-22) [stan prac do sprawdzenia przed wyjazdem].
- Ruch: CNAIR prowadzi spis ruchu, a średnie dobowe natężenie z 2022 r. pokazuje mapa CESTRIN; liczby dla DN17B nie udało się odczytać [do sprawdzenia].
- Przyroda: w lasach nad przełomem żyją niedźwiedzie; głowacica w rzece jest gatunkiem chronionym [przepisy wędkarskie do sprawdzenia].
Źródła (16)
ro.wikipedia.org/wiki/DN17B, de.wikipedia.org/wiki/Drum_național_17B, www.openstreetmap.org/way/224911481, ro.wikipedia.org/wiki/Râul_Bistrița,_Siret, ro.wikipedia.org/wiki/Cheile_Zugrenilor, ro.wikipedia.org/wiki/Pietrosul_Broștenilor_-..., ro.wikipedia.org/wiki/Comuna_Dorna-Arini,_Suceava, ro.wikipedia.org/wiki/Comuna_Crucea,_Suceava, ro.wikipedia.org/wiki/Broșteni,_Suceava, ro.wikipedia.org/wiki/Plutărit, revistadeistorielvc.ro/en/download-attachment/3317, revistadeistorielvc.ro/en/download-attachment/3280, en.wikipedia.org/wiki/Childhood_Memories_(book), www.digi24.ro/stiri/actualitate/stanci-prabus..., www.digi24.ro/stiri/video-alunecare-de-teren-..., www.puterea.ro/aplicatie-cestrin-care-permite...